કેટરિના કૈફે 42 વર્ષની ઉંમરે ગર્ભાવસ્થાની જાહેરાત કરી, 40ની ઉંમર પછી ગર્ભવતી થવું કેટલું સલામત?

તાજેતરમાં જ બોલીવૂડ અભિનેત્રી કેટરિના કૈફે 42 વર્ષની ઉંમરે પોતાની ગર્ભાવસ્થાની જાહેરાત કરી હતી.

કેટરિના એવી ઘણી સ્ત્રીઓમાં એકમાત્ર ઉદાહરણ નથી જે વ્યક્તિગત અથવા વ્યાવસાયિક સિદ્ધીઓ મેળવ્યા પછી, ઘણીવાર પોતાના પરિવારને પાછળથી વિસ્તારવાનું પસંદ કરે છે.

2013માં, અમેરિકન અભિનેત્રી હેલ બેરીએ 47 વર્ષની ઉંમરે એક બાળકને જન્મ આપ્યો. પરંતુ 40 ના દાયકામાં માતૃત્વ કેટલાક શારીરિક અને ભાવનાત્મક બંને પ્રકારના અનોખા પડકારો સાથે આવે છે.

અહીં અમે દિલ્હીના શાલીમાર બાગમાં મૅક્સ સુપર સ્પેશિયાલિટી ખાતે ઓબ્સટેટ્રિક્સ અને ગાયનેકોલૉજીનાં મુખ્ય નિર્દેશક અને વડા ડૉ. એસ.એન. બાસુ અને અમૃતસરની અમનદીપ હૉસ્પિટલનાં સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ શિવાની ગર્ગ સાથે વાત કરી, જેથી 40 વર્ષ પછી ગર્ભાવસ્થાનાં વૈજ્ઞાનિક તથ્યોને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય.

આ નિષ્ણાતોએ 40 વર્ષની ઉંમર પછી માતા બનતી મહિલાઓ માટે જોખમો, વૈજ્ઞાનિક લાભો અને મુખ્ય મુદ્દાઓ વિશે ઘણા મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા.

સંભવિત જોખમો અને તેમને ટાળવાના ઉપાયો

ડૉ. એસ.એન. બાસુ અને ડૉ. શિવાની ગર્ગ કહે છે કે આ ઉંમરે માતૃત્વ દરમિયાન ઘણા જોખમો હોઈ શકે છે. આમાં શામેલ છે-

હાઈ બ્લડ પ્રેશર: 40 વર્ષની ઉંમર પછી, હાઈ બ્લડ પ્રેશર થવાની શક્યતા વધી જાય છે અને આ માતા અને બાળક બંને માટે ખતરનાક બની શકે છે. તેથી, બ્લડ પ્રેશર વધારે છે કે નહીં તે તપાસવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

જેસ્ટશનલ ડાયાબિટીસ મેલીટસ: આનો અર્થ એ છે કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શુગરનું સ્તર વધે છે. જો માતાને ડાયાબિટીસ હોય, તો આવી સ્થિતિમાં, 40 વર્ષની ઉંમરે ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા વધી જાય છે અને જો માતામાં શુગર વધે છે, તો તે લાંબા ગાળે બદલાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, તે બાળકની રચનાને પણ અસર કરી શકે છે, બાળકનું વજન ઘણું વધી શકે છે, બાળકની આસપાસ પાણી વધી શકે છે. ડિલિવરી પછી, બાળકને કમળો થઈ શકે છે.

આ ઉપરાંત, નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ઉંમરે ગર્ભપાતની શક્યતા લગભગ 30-40 ટકા વધી જાય છે.

ગર્ભમાં રહેલા બાળક પર અસર

બાળકમાં જન્મજાત ખોડખાંપણ: આનો અર્થ એ છે કે બાળકની રચના પર અસર થઈ શકે છે. 40 વર્ષની ઉંમરે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન, બાળકનો યોગ્ય રીતે વિકાસ થવાની શક્યતા રહે છે.

બાળકના વિકાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ: આ ઉંમરે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન, બાળક ગર્ભાશયમાં યોગ્ય રીતે વિકાસ પામી શકતું નથી અને ડિલિવરી સુધી તેનું વજન યોગ્ય રીતે વધી શકતું નથી. પ્લેસેન્ટાને લગતી સમસ્યાઓ પણ ઊભી થઈ શકે છે, જેમાં પ્લેસેન્ટા યોગ્ય રીતે ન બને અને તેમાં સારો રક્ત પુરવઠો ન મળવાથી બાળકની આસપાસ પાણી પણ ઓછું થાય છે અથવા બાળકનો વિકાસ ઓછો થાય છે.

રંગસૂત્રીય અસામાન્યતાઓ: જેમ કે ડાઉન સિન્ડ્રોમ, વગેરે. જ્યારે માતા 40 થી વધુ ઉંમરની હોય છે, ત્યારે બાળકમાં માનસિક વિકૃતિઓનું જોખમ ત્રણ ગણુ વધી જાય છે.

ડૉ. બાસુ કહે છે કે 40 વર્ષની ઉંમરે, ડાઉન સિન્ડ્રોમ ધરાવતા બાળકનું જોખમ 100 માંથી લગભગ એક રહે છે.

શું જોખમો ઘટાડી શકાય?

નિષ્ણાતો કહે છે કે વય-સંબંધિત જોખમો દૂર કરી શકાતાં નથી, પરંતુ પ્રારંભિક તપાસ અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીની પસંદગીઓ વધુ ગૂંચવણો ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

ડૉ. એસ.એન. બાસુ સમજાવે છે, "આ જોખમોને વહેલી અને નિયમિત પ્રિનેટલ કેર, બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ શુગરનું નિરીક્ષણ, સ્વસ્થ વજન જાળવી રાખવા, પ્રિનેટલ વિટામિન્સ (ખાસ કરીને ફૉલિક ઍસિડ) લેવા અને ધૂમ્રપાન/દારૂ ટાળવાથી નિયંત્રિત કરી શકાય છે."

ડૉ. બાસુ કહે છે કે સ્વસ્થ જીવનશૈલીની મદદથી રિપ્રોડક્ટિવ સિસ્ટમને સ્વસ્થ રાખી શકાય છે.

તેથી, તેઓ સૂચવે છે કે પ્રોટીન, પૂર્ણ અનાજ, ફળો, શાકભાજી અને ઓમેગા-3નો સમાવેશ કરતો સંતુલિત આહાર મદદરૂપ થઈ શકે છે.

વધુમાં, અનપેસ્ચરાઇઝ્ડ ચીઝ, કાચું સીફૂડ, વધુ પડતું કેફીન અને પ્રોસેસ્ડ ખોરાક ટાળવા જોઈએ.

દરમિયાન, ડૉ. બાસુ કસરત પર ભાર મૂકે છે. તેઓ કહે છે કે હળવીથી મધ્યમ પ્રવૃત્તિ (ચાલવું, તરવું, પ્રિનેટલ યોગ) કરી શકાય છે. પરંતુ તેઓ વધુ જોખમ ધરાવતી રમતો રમવા સામે પણ સલાહ આપે છે.

ડૉ. બાસુના મતે, આ બધામાં તણાવ પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે અને તેનાથી બચવા માટે, તેઓ ધ્યાન, માઇન્ડફુલનેસ, પૂરતી ઊંઘ અને સપોર્ટ નેટવર્કની પણ સલાહ આપે છે.

જોકે, તેઓ પૂરક પદાર્થોમાં ફૉલિક ઍસિડ, આયર્ન, વિટામિન ડી અને DHA (ડૉક્ટર દ્વારા ભલામણ મુજબ) લેવાની ભલામણ કરે છે.

પ્રાકૃતિક ગર્ભાધાનની સંભાવના

ડૉ. બાસુ કહે છે, "40 વર્ષની ઉંમર પછી પ્રજનન ક્ષમતા ઝડપથી ઘટે છે. સરેરાશ, 40 વર્ષની ઉંમરે માસિક ચક્ર દીઠ કુદરતી ગર્ભધારણ દર 5 ટકા હોય છે અને તે પછી તે વધુ ઘટે છે."

ડૉ. શિવાની પણ આ વાત સાથે સહેમત થાય છે અને કહે છે, "અંડાશયના અનામતમાં, જેને સીરમ AMH (એન્ટિ-મુલેરિયન હોર્મોન) ટેસ્ટ પણ કહેવાય છે, તે પણ જોવા મળ્યું છે કે જ્યારે પણ આ ટેસ્ટ 40 વર્ષ પછી કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે તેની સામાન્ય શ્રેણી કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછો હોય છે અને શરીર મૅનોપૉઝ તરફ આગળ વધી રહ્યું હોય છે."

ડૉ. શિવાની એમ પણ કહે છે કે તે બધું તમારી જીવનશૈલી પર આધાર રાખે છે. શક્ય છે કે સીરમ AHM તમારા 30 ના દાયકામાં પણ ખૂબ ઓછું હોય અને 40 ના દાયકામાં પણ ખૂબ વધારે હોય.

મદદ મેળવવાની વાત કરીએ તો, ડૉ. બાસુ સૂચવે છે કે, "જો તમારી ઉંમર 40 વર્ષ કે તેથી વધુ હોય અને 6 મહિનાના પ્રયાસ પછી પણ ગર્ભવતી ન થઈ હોય, તો ફર્ટીલિટી નિષ્ણાતની સલાહ લો."

ડૉ. શિવાની સૂચવે છે કે જો તમે 40 વર્ષની ઉંમરે માતા બનવા માંગતા હો, તો તમારે તમારાં બધાં તબીબી પરીક્ષણો કરાવવાં જોઈએ, જેમાં સંપૂર્ણ બ્લડ કાઉન્ટ, KFT, LFT, રક્ત ખાંડ, થાઇરૉઇડ, સીરમ AHM અને ગર્ભાશય અને અંડાશયનો અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો સમાવેશ થાય છે.

ડૉ. શિવાની એમ પણ કહે છે, "પુરુષોએ પણ બધાં પરીક્ષણો કરાવવાં જોઈએ. જો તેઓ 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના હોય, તો તેમણે તેમના વીર્યની ગુણવત્તા તપાસવી જોઈએ."

વધુમાં, નિષ્ણાતો કહે છે કે વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ દ્વારા ઘણું શક્ય બન્યું છે અને વિવિધ તકનીકોની મદદથી સંભવિત સમસ્યાઓ શોધી શકાય છે. આમાં પરીક્ષણો અને સ્ક્રીનિંગનો સમાવેશ થાય છે.

સંભવિત સમસ્યાઓના સંકેતો અને તબીબી સહાય

ડૉ. બાસુ કહે છે કે જો તમને નીચેનાં લક્ષણોનો અનુભવ થાય તો તાત્કાલિક તબીબી સહાય મેળવો:

શું માતા બનવા માટે કોઈ "યોગ્ય" જૈવિક ઉંમર છે?

ઉંમર એ ફર્ટિલિટીને અસર કરતું સૌથી મોટાં પરિબળોમાંનું એક છે અને મહિલાઓમાં પ્રજનન વય 20 થી 35 વર્ષની વચ્ચે માનવામાં આવે છે અને 35 વર્ષથી પ્રજનન ક્ષમતામાં ઘટાડો થવા લાગે છે.

ડૉ. બાસુ કહે છે કે એ નોંધનીય છે કે ભારતીય મહિલાઓમાં મૅનોપૉઝની ઉંમર વેસ્ટર્ન મહિલાઓ કરતાં ઓછી છે. જ્યારે ભારતીય મહિલાઓમાં મૅનોપૉઝની ઉંમર 45 થી 49 વર્ષની વચ્ચે હોય છે, ત્યારે બાકીના વિશ્વમાં તે 51 વર્ષ છે.

ડૉ. બાસુના મતે, "જૈવિક રીતે, 20 થી 30 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે પ્રજનન દર સૌથી વધુ હોય છે, અને 35 વર્ષની ઉંમર પછી જોખમ સતત વધે છે. જો કે, 40 વર્ષની ઉંમર પછી, આ જોખમો વધુ ઝડપથી વધવા લાગે છે."

તે જ સમયે, ડૉ. બાસુ અને શિવાની ગર્ગ સ્પષ્ટતા કરતાં કહે છે, "તે વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય, તૈયારી, સપોર્ટિવ સિસ્ટમ અને વ્યક્તિગત સંજોગો પર આધાર રાખે છે. યોગ્ય કાળજી સાથે, ઘણી સ્ત્રીઓ 40 વર્ષની ઉંમર પછી પણ સ્વસ્થ ગર્ભાવસ્થા ચાલુ રાખે છે."

નિષ્કર્ષમાં, ગર્ભાવસ્થા માટે આદર્શ ઉંમર વ્યક્તિગત સંજોગોના આધારે બદલાય છે, પરંતુ દરેક દાયકા પોતાના ફાયદા અને પડકારો સાથે આવે છે.

આ વિશે વાત કરતા, ડૉ. બાસુ કહે છે, "20 વર્ષની મહિલાઓ પ્રજનન ક્ષમતા માટે બાયોલૉજિકલ શિખર પર હોય છે."

"30 વર્ષની ઉંમર ઘણીવાર તૈયારી અને પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે સંતુલન જાળવે છે, જો કે, એ નોંધવું મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે 35 વર્ષની ઉંમર પછી, પ્રજનન ક્ષમતા (વંધ્યત્વ) વધુ ઘટવા લાગે છે."

જ્યારે 40 વર્ષની ઉંમરે ગર્ભાવસ્થા વધુ સામાન્ય અને શક્ય બની રહી છે, ડૉ. બાસુ કહે છે કે તેને સામાન્ય રીતે તબીબી દેખરેખ અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ફર્ટિલિટી આસિસટન્સની જરૂર પડે છે.

આખરે, બાળક મેળવવાનો યોગ્ય સમય એ એક વ્યક્તિગત નિર્ણય છે, જે તબીબી, ભાવનાત્મક અને જીવનશૈલીનાં પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવો જોઈએ.

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન