Cyngor Abertawe i drafod 'cynnig brys' yn sgil cynllun URC ar gyfer y Gweilch

Tra bod Undeb Rygbi Cymru [URC] yn bwriadu torri nifer y timau proffesiynol o bedwar i dri yng Nghymru bydd Cyngor Abertawe yn trafod cynnig brys ar y mater.

Mae hi'n bosib na fydd Abertawe yn cynnal tîm dynion proffesiynol, gan fod Y11 Sport & Media mewn trafodaethau i brynu Rygbi Caerdydd.

Mewn cyfarfod nos Iau am 17:00, bydd y cynnig trawsbleidiol yn awgrymu y dylai'r cyngor "annog URC i ailystyried ar unwaith".

Bydd hefyd yn awgrymu bod URC yn "tynnu y cynnig i leihau nifer y timau rygbi rhanbarthol proffesiynol yng Nghymru o bedwar i dri yn ôl".

Dywed y cynnig y bydd cynlluniau'r undeb yn "cael effaith sylweddol ar chwaraeon a lles yn rhanbarth Bae Abertawe ac yn cael effaith negyddol ar economi Abertawe a de Cymru".

Mae arweinydd Cyngor Abertawe, Rob Stewart, wedi annog y cyhoedd i fynychu'r cyfarfod yn Neuadd y Ddinas.

Mae awdurdod lleol Abertawe wedi dweud yn y gorffennol eu bod yn ystyried camau cyfreithiol wrth i amheuon gynyddu ynghylch dyfodol y Gweilch.

Hefyd, mae chwaraewyr wedi dweud eu bod wedi cael eu "cadw'n y tywyllwch" ynghylch tynged y rhanbarth.

Mae cefnogwyr y Gweilch a Chaerdydd wedi lleisio gwrthwynebiad i gais Y11 Sport and Media i gymryd y clwb drosodd yn y brifddinas.

Aeth Caerdydd i ddwylo'r gweinyddwyr ym mis Ebrill 2025 ac maen nhw wedi bod yn nwylo URC ers hynny.

Yn y cyfamser, mae'r Gweilch a Chyngor Abertawe wedi dweud eu bod yn cydweithio i asesu dewisiadau i sicrhau bod y clwb yn chwarae yn Sain Helen y tymor nesaf.

Mae'r Gweilch i fod i symud i Sain Helen ym mis Medi ar ôl i'r stadiwm gael ei ailddatblygu, yn dilyn treulio tymor 2024-25 yn chwarae gemau ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

Mae'r cyngor fod i fuddsoddi £5 miliwn yn y prosiect, ond maen nhw'n dweud na fyddan nhw'n rhyddhau'r pres nes bod dyfodol y Gweilch yn ddiogel.

Byddai'r awdurdod yn cefnogi datblygiad rygbi menywod ar y safle hefyd, ond dim ond yn ogystal â - ac nid yn lle - tîm dynion rhanbarthol proffesiynol.

Mewn datganiad, dywedodd Cyngor Abertawe eu bod yn "eithriadol o bryderus" am gynlluniau URC.

"Mae'r cyngor yn pryderu bod datblygiadau diweddar wedi gwyro'n sylweddol oddi wrth ddull URC eu hunain ac nad ydyn nhw'n deg nac yn dryloyw," medd datganiad.

"Mae URC wedi honni nad oes digon o arian na thalent yng Nghymru i barhau gyda phedwar rhanbarth. Nid ydynt erioed wedi darparu tystiolaeth fanwl i gefnogi'r datganiad yma.

"Credwn fod digon o adnoddau o fewn URC i ariannu pedwar rhanbarth llwyddiannus yn y dyfodol.

"Fe wnaeth URC dderbyn dros £20 miliwn yn fwy na'r Undeb Rygbi Gwyddelig, sydd wedi cadw pedwar rhanbarth ac yn cael llwyddiant sylweddol ar lefel ranbarthol a chenedlaethol/rhyngwladol."

Aeth datganiad Cyngor Abertawe yn ei flaen i ddweud o ystyried yr effaith ar wahanol garfannau o bobl a dyfodol y gêm Gymreig, eu bod yn annog URC i ailystyried.

Ychwanegodd y cyngor eu bod yn cefnogi'r arweinydd ac "unrhyw gamau rhesymol i sicrhau dyfodol y Gweilch".

Byddai hynny yn cynnwys "camau cyfreithiol i atal URC rhag dod â rygbi rhanbarthol i ben yn Abertawe".

Maen nhw hefyd yn cefnogi ymdrechion i ddatblygu rygbi merched yn Abertawe, ond rhaid i hynny fod "yn ychwanegol at gadw'r Gweilch fel tîm rygbi rhanbarthol" yn y ddinas.

Ychwanegon nhw hefyd eu bod yn cefnogi ailddatblygiad Sain Helen, er mwyn "cefnogi creu lleoliad rygbi modern gwell i fodloni dyheadau rhanbarth y Gweilch".

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.