Cyfarfod brys yn 'gam yn ôl' i rygbi Cymru, medd cadeirydd URC

Mae cadeirydd Undeb Rygbi Cymru wedi dweud wrth Senedd Cymru y byddai cynigion i'w ddiswyddo a newid llywodraethiant y gamp yn "gam yn ôl".

Galwyd cyfarfod brys gan glybiau ddydd Sul yng nghanol y cynnwrf ynghylch cynlluniau i dorri nifer y timau proffesiynol o bedwar i dri.

Cyfaddefodd Richard Collier-Keywood hefyd fod Undeb Rygbi Cymru wedi cael trafferth i gael y timau proffesiynol i ymuno â'r cynlluniau.

Dywedodd nad oedd "cynllun B" ar gyfer rygbi proffesiynol pe bai'n colli'r bleidlais arfaethedig o hyder yn ei arweinyddiaeth, gan fynnu mai torri i dri thîm oedd yr unig ffordd i sicrhau bod rygbi yng Nghymru yn parhau'n gynaliadwy.

Ymddangosodd Collier-Keywood, cyfarwyddwr bwrdd anweithredol annibynnol URC Alison Thorne a chyfarwyddwr y gêm gymunedol Geraint John gerbron pwyllgor chwaraeon a diwylliant y Senedd ddydd Iau.

Amddiffynnodd Collier-Keywood gynlluniau'r undeb, ac awgrymodd nad oedd penderfyniad wedi'i wneud eto ynghylch pa dîm fyddai'n chwarae yng ngorllewin Cymru.

Dywedodd wrth y pwyllgor: "Cefais fy nhynnu i mewn fel cadeirydd annibynnol ar fandad i newid. Nid yw newid byth yn hawdd, rydym yng nghanol newid sylweddol.

"Fy mandad oedd newid ac rwy'n credu ein bod wrthi'n cyflawni'r newid hwnnw.

"Rydym yn cydnabod bod hynny'n boenus iawn ond rydym wedi ymrwymo i gyflawni'r newid hwnnw. Ni ofynnoch i mi gadw'r status quo."

Pan ofynnodd cadeirydd y pwyllgor, Delyth Jewell, pa neges oedd ganddo i gefnogwyr pe bai cynigion y cyfarfod brys yn cael eu pasio, dywedodd Collier-Keywood "mae'n teimlo fel cam yn ôl".

Ychwanegodd: "Rydym wedi proffesiynoli llywodraethu, a byddai'n gam mawr yn ôl pe baech yn gwrthdroi'r newidiadau a ddigwyddodd ym mis Mawrth 2023", adeg pan wnaeth Undeb Rygbi Cymru newidiadau i'w fwrdd.

Awgrymodd Collier-Keywood hefyd nad oedd "unrhyw benderfyniadau" wedi'u gwneud ynghylch pa dîm fyddai'n chwarae yng ngorllewin Cymru, er bod cefnogwyr a chwaraewyr y Gweilch yn teimlo mai eu tîm nhw fyddai fwyaf tebygol o gael ei dorri, yn enwedig gan fod perchnogion y Gweilch, Y11, mewn trafodaethau gydag Undeb Rygbi Cymru i brynu Caerdydd.

Dywedodd wrth y pwyllgor: "Y dybiaeth oedd mai'r Gweilch fyddai'r clwb fyddai'n cael ei ladd.

"Nid yw hynny'n wir o ran yr hyn a fydd o reidrwydd yn digwydd o ganlyniad i Y11 fod yn berchen ar ddau glwb.

"Mae proses hollol ar wahân y mae Undeb Rygbi Cymru yn mynd drwyddi o ran sut rydym yn penderfynu dyfarnu'r trwyddedau.

"Mae un drwydded orllewinol.

"Byddwn yn cynnal proses deg a thryloyw i benderfynu pwy sy'n cael y drwydded honno. Nid ydym wedi gwneud hynny eto."

Cafodd Collier-Keywood ei gyhuddo gan aelod y pwyllgor, Alun Davies, o fyw mewn "bydysawd cyfochrog" os oedd yn credu y byddai cefnogwyr y Scarlets yn croesi'r Llwchwr i wylio eu rygbi neu y byddai pobl ym Mhen-y-bont ar Ogwr neu Abertawe yn gwylio'r Scarlets yn chwarae yn Abertawe.

Yn ddiweddarach yn y sesiwn cyfaddefodd ei fod yn "adlewyrchiad teg" bod Undeb Rygbi Cymru wedi "cael trafferth fawr i ddod â'r clybiau proffesiynol gyda ni ar y daith hon".

Derbyniodd Thorne fod rhai pobl yn flin, ond dywedodd wrth y pwyllgor: "Mae yna nifer fawr iawn o glybiau hefyd nad ydyn nhw'n teimlo fel 'na. Ac felly pan rydyn ni yn yr ardaloedd, rydyn ni'n clywed y ddwy ochr."

Mae Undeb Rygbi Cymru yn mynnu mai'r unig ffordd i rygbi proffesiynol Cymru aros yn gystadleuol a gallu ariannu rhannau eraill o'r gamp - fel academi genedlaethol a datblygu hyfforddwyr - yw torri nifer y timau.

Dywedodd Collier-Keywood nad oedd gan Undeb Rygbi Cymru a'r timau presennol y cyllid i fod yn gystadleuol oherwydd bod yr arian a'r sylfaen chwaraewyr wedi'u gwasgaru'n rhy denau.

Nid yw'r dyddiad ar gyfer y cyfarfod cyffredinol arbennig wedi'i gadarnhau eto.