 | Ysgoloriaeth Pensaernïaeth
Sefydlwyd yr ysgoloriaeth hon er mwyn hybu pensaernïaeth a dylunio yng Nghymru. Dyfernir yr ysgoloriaeth i'r ymgeisydd mwyaf addawol er mwyn ei alluogi i ledaenu ei ymwybyddiaeth o bensaernïaeth greadigol. Mae'r ysgoloriaeth yn agored i'r sawl dan 25 oed.
Ysgoloriaeth: £1,500
Detholwyr: David Lea, Peter Stonebridge
Dyfernir yr Ysgoloriaeth Bensaerniaeth i Katrina Allen
Sylwadau'r Detholwyr
Bwriad yr ysgoloriaeth hon, a sefydlwyd y llynedd, yw hyrwyddo syniadau creadigol am ddylunio mewn pensaernïaeth, ac archwilio beth y gallai hynny ei olygu yn y byd adeiledig sydd o’n cwmpas. Daeth 15 cais gerbron, wedi eu cyflwyno ar wahanol raglenni cyfrifiadurol ar ddisg. Mae hyn yn naw cais yn fwy na’r llynedd, sy’n beth digon calonogol.
Taniwyd ein dychymyg a’n diddordeb gan gyflwyniadau Katrina Allen a Paul de Hoxar. Tro oedd rhai ceisiadau eraill hefyd wedi eu cynllunio yn ofalus a’u cyflwyno yn glir, ond roedd y mwyafrifl yn tueddu i awgrymu fod angen i’r ymgeiswyr fod yn fwy trwyadl a hunan feirniadol ynglyn â phwrpas eu cyflwyniadau.
Prin oedd yr ymgeiswyr a gyflwynodd eu deunydd mewn trefn oedd yn hawdd ei dilyn. Roedd eraill wedi anfon eu prosiectau ar ddisg, heb fanteisio’n llawn ar allu y cyfrifiadur a’r cyfleoedd arbennig y mae yn eu cynnig. Cynhyrchodd eraill ddelweddau cyfrifiadurol yn unig, heb gyfeirio fawr ddim, neu ddim o gwbl, at y cyd-destun lle byddai’r dyluniadau yn cael eu gosod. Dylai’r ymgeiswyr fod yn wyliadwrus rhag i’w meddwl creadigol gael ei reoli, ei arddangos a’i fynegi o fewn y cyfrwng digidol yn unig, dim ond er ei fwyn ei hun. Gall y ffordd hon o weithio arwain at fyd annynol lle mae’r adeiladau yn dechrau ymdebygu i ddelwedd ar gyfrifiadur yn hytrach na’u bod yn wrthrychau y gellir eu mwynhau gyda’r holl synhwyrau.
Mae’r prosiectau a ddewiswyd, ac sy’n cael eu harddangos yma yn tystio i ddealltwriaeth o gymhlethdod y broses greadigol mewn pensaernïaeth:
- pwysigrwydd y syniad creadigol, barddonol,
- y sbardun,
- y gofod sydd yn dal y syniad ac yn ei gyfleu,
- yr amrywiaeth posibl o ddeunyddiau a allai ddilladu’r gofod,
- y wedd ysbrydol sy’n dod i fodolaeth trwy gyfuno’r elfennau hyn yn llwyddiannus yn y broses greadigol.
Yn ogystal, mae’r ymgeiswyr hyn wedi mynnu cyfleu eu bwriad yn glir. Maent wedi gogwyddo at fod yn gyfeillgar ac yn glir yn eu dehongliad, sy’n ffordd dda o hyrwyddo pensaernïaeth greadigol.
Mae’r Fferm Neithdar gan Katrina Allen yn gynllun breuddwydiol yn llawn llifeiriant a symudiad yn ymwneud â ieir bach yr haf. Mae ei berthynas gyda’r tirlun a’r afon ddolennog yn un hudolus. Mae’r ffurfiau organig sydd wedi tyfu o’r weithred o gasglu a phrosesu’r neithdar yn edrych yn rhan o broses gylchol barhaus. Ffurfiau wedi cael eu hadeiladu ydynt, ac maent yn creu cysylltiad byw a chredadwy rhwng tirwedd a bywyd, celf a phensaernïaeth, ac yn tynnu’r cyhoedd i fod yn rhan o’r siwrnai sy’n ymagor o’u blaen. Mae’r darluniau medrus yn taro i’r dim ac yn disgrifio llawer o syniadau diddorol a fydd yn apelio at yr holl synhwyrau, ac maent yn dangos sensitifrwydd a chariad neilltuol at y cysyniad sy’n cael ei archwilio. Nid yw’n glir sut y bydd y syniadau hyn yn cael eu troi yn wrthrychau, nac ychwaith sut y bydd ysgafnder a naturioldeb y darluniau yn cael eu cynnal. Prin bod yr un llun cyfrifiadurol o’r adeilad cyflawn yn gwneud cyfiawnder â harddwch y darluniau.
Yn ei brosiect Metshopolis, mae Paul de Hoxar yn gwneud defnydd teilwng o dechnoleg graffeg y rhaglen gyfrifiadurol i gyfleu ei ddiddordeb yn amryfal weithgareddau dynoliaeth. Mae’n edrych ar y weithred o ‘siopa’ fel yr un gweithgaredd eithaf, hollgwmpasog y mae pob un ohonom yn cymryd rhan ynddo. Mae ei ddelweddau trawiadol yn dangos pobl yn symud i bob cyfeiriad yng nghanol mosaig bratiog o wahanol fathau o adeiladau, wedi eu gosod yma ac acw. Mae’r golygfeydd ffrantig yn adleisio fel yr ydym wedi llwyr ymgolli mewn ‘siopa’, am ofal iechyd, am addysg, llety, hamdden.
O ble daw’r amser i ni gael adfyfyrio, a meddwl o’r newydd am ein blaenoriaethau at y dyfodol?
Sut mae penseiri yn gallu gwireddu eu syniadau a’u profiadau a chreu pensaernïaeth - celfyddyd sy’n gwella bywyd trwy gyfoethogi’r dimensiwn ysbrydol, ac ar yr un pryd yn cyflawni gofynion ymarferol bywyd pob dydd? Y gobaith yw y bydd y prosiectau hyn yn procio’ch meddwl. |
 |
