ไทยไม่ใช่ชาติเดียวที่กังวลเกี่ยวกับปลาจากฟุกุชิมะ

หลังจากเจแปนไทมส์ รายงานว่าไทยสั่งซื้ออาหารทะเลจาก จ.ฟุกุชิมะ ของญี่ปุ่นเป็นประเทศแรกของโลก นับตั้งแต่เหตุสารกัมมันตรังสีที่รั่วไหลจากโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์เมื่อปี 2011 ทำให้เกิดความกังวลและกระแสคัดค้านจากผู้บริโภค

ในขณะที่หลายประเทศ เช่น เกาหลีใต้ ฮ่องกง ไต้หวัน จีน และสหรัฐฯ ยังคงห้ามนำเข้าอาหารทะเลจาก จ.ฟุกุชิมะ และพื้นที่ใกล้เคียง ผู้ที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นเองก็พยายามหลีกเลี่ยงไม่บริโภคอาหารทะเลจากบริเวณดังกล่าวเช่นกัน

นางอุมาพร พิมลบุตร รองอธิบดีกรมประมง แถลงเมื่อวันที่ 6 มี.ค. ว่า ปลาตระกูลซีกเดียว และลิ้นหมา จำนวน 130 กก. จากฟุกุชิมะ ได้เดินทางออกจากประเทศญี่ปุ่นมาถึงประเทศไทยจริง โดยมีเอกสารยืนยันจากญีปุ่นเรื่องความปลอดภัย

ทั้งนี้ กรมประมงได้ยืนยันว่า ปลาที่นำเข้าจากญี่ปุ่นได้ผ่านการสุ่มตรวจโดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เพื่อวัดปริมาณการปนเปื้อนของสารกัมมันตรังสีมาโดยตลอด และจะได้รับอนุญาตให้นำเข้าหากผ่านเกณฑ์เท่านั้น

ในวันเดียวกัน สื่อมวลชนรายงานว่า มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคเรียกร้องให้มีการตรวจซ้ำที่ด่านในประเทศไทย รวมทั้งเปิดเผยชื่อร้านอาหารที่สั่งซื้อ และชะลอการจำหน่ายออกไปจนกว่าจะได้รับการรับรองว่าปลอดภัย

ความกังวลในประเทศญี่ปุ่น

ความกังวลในความปลอดภัยของอาหารทะเลจากฟุกุชิมะ มีผลทางเศรษฐกิจต่อจังหวัดชายฝั่งแห่งนี้ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตสินอาหารและสินค้าทางเกษตร โดยเฉพาะข้าวและอาหารทะเล

เมื่อเดือน ต.ค. ปี 2013 นายชินโซ อาเบะ นายกรัฐมนตรีของญี่ปุ่น กินปลาที่จับได้ในบริเวณ จ.ฟุกุชิมะ ต่อหน้าสื่อมวลชน เพื่อเรียกความมั่นใจในหมู่ผู้บริโภค แต่วิชุดา พิมพันธ์ แม่บ้านลูกสามในประเทศญี่ปุ่นเล่าว่า ถึงอย่างนั้นแล้ว คนญี่ปุ่นก็ยังไม่เลือกซื้อปลาจากบริเวณนั้นหากมีตัวเลือกอื่น

"ถ้าเป็นไปได้คนที่นี่หลีกเลี่ยงที่จะกิน" วิชุดา ซึ่งแต่งงานกับชาวญี่ปุ่นและอาศัยอยู่ที่กรุงโตเกียวมาหลายปีแล้ว กล่าว

"คนที่ซื้อก็มี แต่ไม่ใช่ด้วยความรู้สึกอยากกินอาหารจากที่นี่หรือว่ามันปลอดภัยนะคะ แต่เป็นเหตุผลด้านมนุษยธรรม ด้านความสงสาร อยากอุดหนุนคนจังหวัดนี้มากกว่า" เธอกล่าว

วิชุดากล่าวว่าเธอก็เป็นหนึ่งในผู้ที่ซื้อของจากอำเภอในแถบฟุกุชิมะผ่านร้านสหกรณ์เกษตร ซึ่งของทุกอย่างจะราคาถูกกว่าปกติ

เกาหลีใต้

ถึงแม้จะผ่านมาหลายปีแล้ว ประชาชนจำนวนมากในประเทศเพื่อนบ้านอย่างเกาหลีใต้ ก็ยังรู้สึกไม่ปลอดภัยกับอาหารทะเลจาก จ.ฟุกุชิมะ และทุกวันนี้ชาวเกาหลีใต้หลายคนก็ยังหลีกเลี่ยงไม่รับประทานอาหารทะเลที่มาจากพื้นที่นั้น

ยังเคยมีกรณีที่ร้านค้าปกปิดที่มาของอาหารทะเล และติดป้ายหลอกว่าสัตว์ทะเลที่ขายไม่ได้มาจากฟุกุชิมะ นอกจากนี้นักรณรงค์ยังเคยเดินประท้วงให้งดใช้อาหารทะเลจากฟุกุชิมะในการปรุงอาหารในโรงเรียนของรัฐบาลในเกาหลีใต้

ขณะที่หลายประเทศยังคงระงับการนำเข้าอาหารทะเลจากฟุกุชิมะ รอยเตอร์รายงานว่า เกาหลีใต้ เป็นประเทศเดียวที่ถูกญี่ปุ่น ยื่นเรื่องคัดค้านต่อองค์การการค้าโลก

หลังจากเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิเมื่อปี 2011 ส่งผลให้สารกัมมันตรังสีที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิมะไดอิชิรั่วไหลลงสู่ทะเล เกาหลีใต้ได้ประกาศห้ามนำเข้าอาหารทะเลหลายชนิดจาก จ.ฟุกุชิมะ และพื้นที่ใกล้เคียง ก่อนจะยกระดับเป็นการห้ามนำเข้าอาหารทะเลทุกประเภทจากพื้นที่เหล่านี้ในปี 2013

ในปี 2015 รัฐบาลญี่ปุ่นยื่นคำร้องไปยังองค์การการค้าโลกเพื่อคัดค้านต่อนโยบายของเกาหลีใต้ ซึ่งเมื่อเดือนที่แล้ว องค์การการค้าโลกได้ตัดสินว่าการห้ามนำเข้าดังกล่าวนั้นขัดต่อข้อตกลงการค้าสากล เนื่องจากไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ และให้เกาหลีใต้ปลดการแบนดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลเกาหลีใต้กล่าวว่าจะยื่นอุทธรณ์ต่อองค์การการค้าโลก และยืนยันว่าจะห้ามนำเข้าต่อไปจนกว่าข้อถกเถียงนี้จะสิ้นสุด

ปลาญี่ปุ่นเดินทางมาไทยอย่างไร

ร้านอาหารญี่ปุ่นหลายรายในไทยสั่งซื้อปลาจากญี่ปุ่นมาใช้ปรุงอาหาร โดยมีซัพพลายเออร์เป็นผู้จัดหาปลามาเสนอให้ ซึ่งร้านปลาจากตลาดสึกิจิ ในโตเกียวจะเป็นแหล่งหลัก แต่ทางร้านอาหารก็สามารถเลือกได้ว่าต้องการปลาชนิดใดจากที่ไหน ซึ่งซัพพลายเออร์ส่วนมากสามารถจัดหาให้ได้ในราคาที่แตกต่างกันไป

ปลาส่วนมากจะถูกส่งตรงทางเครื่องบิน และใช้เวลาเพียง 1-3 วัน โดยมีทั้งชนิดสดและแช่แข็ง จากการสอบถามเชฟร้านอาหารญี่ปุ่นในไทยหลายราย ระบุว่า ปลาจำนวน 130 กก. นับว่าเป็นจำนวนน้อยมากเมื่อเทียบกับปลาที่สั่งเข้ามาในประเทศไทยในแต่ละวัน จึงอาจเป็นการสั่งเพื่อใช้สำหรับหนึ่งวันหากเป็นไปตามรายงานว่าเป็นการสั่งซื้อสำหรับร้านอาหารญี่ปุ่น 12 แห่งในกรุงเทพฯ

ชาวฟุกุชิมะกังวลต่อข่าวลืออาหารทะเลปนเปื้อน

เมื่อวันที่ 5 มี.ค. ที่ผ่านมา นสพ.อาซาฮี ชิมบุน ของญี่ปุ่น ตีพิมพ์ผลสำรวจความเห็นของประชาชนจากฟุกุชิมะจำนวน 1,004 คน ซึ่งพบว่าคนในพื้นที่ 66% ยังมีความกังวลเกี่ยวกับสารกัมมันตรังสี ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นจาก 63% เมื่อปีที่แล้ว ซึ่งต่างจากในช่วงหลายปีที่ผ่านมาที่มีแนวโน้มลดลง

นอกจากนี้ 52% ยังมีความกังวล "อย่างมาก" เกี่ยวกับความเสียหายที่เกิดจากข่าวลือที่ไม่มีมูล เกี่ยวกับความปลอดภัยของอาหารทะเลในท้องถิ่น

ในการสำรวจเดียวกันนี้ยังมุ่งประเด็นไปที่ การจัดการน้ำที่มีสารทริเทียมปนเปื้อน ซึ่งปัจจุบันใช้วิธีเก็บไว้ในแทงก์เก็บน้ำซึ่งมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ และบริษัท Tokyo Electric Power Company (TEPCO) มีแผนที่จะเจือจางน้ำดังกล่าวก่อนจะปล่อยลงสู่ทะเล ซึ่งก่อนหน้านี้ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานกำกับดูแลด้านพลังงานนิวเคลียร์ของญี่ปุ่น

ทั้งนี้ผู้ร่วมการสำรวจส่วนมาก (67%) ไม่เห็นด้วยกับแผนนี้ และมีเพียง 17% ที่เห็นว่า TEPCO รับมือกับเหตุการณ์เมื่อปี 2011 ในระดับที่ดีมาก