การทดลองทำประมงด้วยเชือกที่หนักและจมน้ำในสกอตแลนด์ ช่วยแก้ปัญหาวาฬติดเศษอวนได้อย่างไร

ในวันที่อากาศแจ่มใสและเงียบสงบนอกชายฝั่งเกาะสกายอันงดงามของประเทศสกอตแลนด์ บัลลี่ ฟิลลิป และ เฮย์เดน แม็คเคนซี่ ชาวประมงทั้งสองกำลังต้องรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉิน

วาฬหลังค่อมตัวหนึ่งติดอยู่ในเชือกซึ่งผูกติดกับอุปกรณ์ตกปลาที่มีน้ำหนักมากบนพื้นทะเล

มันดิ้นรนที่จะขึ้นมาบนผิวน้ำเพื่อหายใจ

"ยังมีแรงน้ำหนักมากที่ดึงวาฬตัวนี้ลงไปอยู่" ฟิลลิป กล่าวขณะถ่ายวิดีโอความพยายามช่วยเหลือวาฬจากเรือประมงขนาดเล็ก

ชาวประมงทั้งคู่ได้รับการฝึกมาเป็นพิเศษเพื่อช่วยเหลือวาฬที่ติดเชือกตกปลา และพวกเขากำลังรีบเร่งช่วยมันให้มันเป็นอิสระ

"ใกล้มากแล้ว! ใกล้มากแล้ว!"

ในที่สุดพวกเขาก็ทำสำเร็จ

"สะบัด[หาง]แรงเลย!" ฟิลลิป จับภาพหางวาฬที่หาตีน้ำจนกระเซ็น ก่อนที่มันจะว่ายห่างออกไปไกล ได้ในวีดีโอของเขา

ปัญหาที่กำลังเกิดบ่อยมากขึ้น

ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา มีการจับปลาวาฬด้วยเชือกประมงนอกชายฝั่งสกอตแลนด์เป็นจำนวนมาก

ฟิลลิป กล่าวถึงปัญหานี้ว่าเป็น "ฝันร้ายที่สุด" ของชาวประมงทุกคน

เขากล่าวว่า แม้การเรียนรู้วิธีการช่วยชีวิตวาฬจะเป็นสิ่งสำคัญ แต่ "เคล็ดลับที่แท้จริงคือต้องไม่ทำให้วาฬพันติดเชือกตั้งแต่แรก"

นี่คือจุดมุ่งหมายของการทดลองซึ่งใช้เรือจับปลาวาฬมากกว่า 50 ลำ เพื่อป้องกันไม่ให้วาฬ โลมา และฉลาม ไม่ให้ถูกเชือกพัน

ลูกเรือทดลองใช้เชือกที่หนักกว่าซึ่งสามารถจมลงสู่พื้นทะเล แทนที่จะเป็นเชือกที่มีน้ำหนักเบาและลอยและวนเป็นวงกลมรอบน้ำได้

การประมงแบบใช้กระชัง (Creel) เพื่อดักสัตว์น้ำที่มีน้ำหนักหลายใบผูกติดกันด้วยเชือกและผูกกับทุ่นลอยบนผิวน้ำเพื่อทำมาร์คจุดไว้ วิธีการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจับสัตว์ทะเลจากก้นทะเล

ผู้ประสานงานการทดลองครั้งนี้คือ เอลลี แม็คเลนแนน จากมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ เธอกล่าวว่าความเสี่ยงที่สัตว์บางชนิดจะถูกพันธนาการด้วยเครื่องมือประมงสามารถลดลงได้ถึง 80%

"แน่นอนว่ามันเป็นปัญหาที่ใหญ่กว่าที่เราเคยคิดไว้มาก มันเกิดขึ้นบ่อยครั้ง มากขึ้นเรื่อย ๆ" เธอกล่าวกับบีบีซี

เมื่อต้นเดือน มี.ค. วาฬสเปิร์มลำตัวยาว 15 เมตร ตายอยู่นอกชายฝั่งเกาะสกาย

วาฬตัวนั้นติดอยู่ในเชือก โดยปลายเชือกบางเส้นลากยาวไปถึง 20 เมตร

'มันเป็นอะไรที่แย่มาก'

ซูซานนาห์ คัลเดอราน จาก Scottish Entanglement Alliance กล่าวว่าการทำประมงโดยใช้กระชังปลาบริเวณชายฝั่ง กำลังเปลี่ยนไป

"พื้นที่ที่ไม่เคยพบปลาวาฬตอนนี้กลับพบแล้ว พื้นที่ที่ไม่เคยพบปัญหาการติดพันกับอุปกรณ์ประมง ตอนนี้กลับพบแล้ว" เธอกล่าว

"มันน่ากลัวมาก... ชาวประมงคนใดก็ตามที่เคยจับปลาวาฬหรือฉลามติดมากับอุปกรณ์จับปลาของพวกเขา พวกเขาจะไม่ต้องการให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นอีก มันเป็นอะไรที่แย่มาก"

การทดลองใช้ "เชือกที่จมน้ำ" มีราคาแพงกว่าประมาณสองเท่าของกระชังปลาปกติที่ชาวประมงใช้

ชาวประมงต่างสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงอุปกรณ์จับปลาครั้งนี้ แต่กล่าวว่าพวกเขาจะต้องได้รับความช่วยเหลือทางการเงินมากขึ้นเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายที่เพิ่มมากขึ้นด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการทดลองใช้ "กระชังปลาไร้เชือก" โดยที่สายหลักและทุ่นในภาชนะจะถูกหย่อนลงสู่ก้นทะเล

ทุ่นจะถูกปล่อยด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์และลอยขึ้นสู่ผิวน้ำ โดยจะนำเชือกติดกลับไปด้วยเมื่อต้องดึงกระชังปลาขึ้นมา

เทคโนโลยีนี้ได้รับการพัฒนาขึ้นในเบื้องต้นสำหรับอุตสาหกรรมประมงใน สหรัฐอเมริกา และ ประเทศแคนาดา

ปัญหาวาฬถูกพันธนาการจากเครื่องมือประมงเป็นปัญหาระดับโลก

ตามข้อมูลของคณะกรรมการการล่าปลาวาฬระหว่างประเทศ มีวาฬและโลมาตายมากกว่า 300,000 ตัวทุกปีเนื่องจากการจับสัตว์น้ำพลอยได้ (bycatch) และการถูกพันธนาการจากเครื่องมือประมง

คณะกรรมการดังกล่าว ได้จัดการฝึกอบรมการแนวทางการปฏิบัติต่อเมื่อพบเห็นกรณีที่พบสัตว์น้ำถูกพันธนาการจากอุปกรณ์ทำการประมงให้กับประเทศต่าง ๆ ตั้งแต่ปี 2011

คาดว่ามี "ซากอุปกรณ์การทำประมงที่ไม่ใช้แล้ว" (ghost gear) ประมาณ 640,000 ตัน โดยอุปกรณ์เหล่านี้สูญหายหรือถูกทิ้งเป็นประจำทุกปี รวมถึงอวนจับปลา เบ็ดราว กับดักปลา และอวนจับล็อบสเตอร์ที่ถูกปล่อยทิ้งกลางทะเล

กลุ่มนักอนุรักษ์กล่าวว่าจุดที่มีอันตราย ได้แก่ อ่าวคาร์เพนทาเรียในประเทศออสเตรเลีย และหมู่เกาะฮาวายในมหาสมุทรแปซิฟิก

การศึกษาวิจัยของมหาวิทยาลัยแม็กควารีในประเทศออสเตรเลีย พบความเชื่อมโยงระหว่างการถูกพันธนาการจากเครื่องมือประมงกับจำนวนวาฬที่ลดลง

เหล่านักวิจัยพบว่า วาฬไรต์แอตแลนติกเหนือ ซึ่งเป็นสายพันธุ์วาฬที่ใกล้สูญพันธุ์มากที่สุดในโลก เกือบทุกตัวเคยถูกจับด้วยเครื่องมือประมงอย่างน้อยหนึ่งครั้ง ส่งผลกระทบต่อการขยายพันธุ์ของพวกมัน