Uingereza, Marekani, Australia kuzindua jeshi kwa jina Aukus kuikabili China

Uingereza, Marekani na Australia wametangaza makubaliano maalum ya usalama kushirikishana masuala ya teknolojia za hali ya juu za ulinzi, katika juhudi za kuipinga China.

Ushirikiano huo utawezesha Australia kujenga manowari zinazotumia nyuklia kwa mara ya kwanza.

Mkataba huo, utajulikana kama Aukus, pia utashughulikia ujasusi bandia, teknolojia za atomiki na sayansi ya mfumo wa mawasiliano.

Nchi hizo tatu zina wasiwasi juu ya kuongezeka kwa nguvu ya China na uwepo wa jeshi katika ukanda wa India-Pasifiki.

Kama matokeo ya mkataba huo, Australia imefutilia mbali mpango wa kujenga manowari zilizoundwa na Ufaransa.

Ufaransa ilishinda kandarasi ya dola bilioni 50 kujenga manowari 12 kwa Jeshi la Wanamaji la Australia mnamo 2016. Mkataba huo ulikuwa mkataba mkubwa zaidi wa ulinzi wa Australia.

'Niko tayari kwa amani ama vita na Marekani' asema Kim Jong -un

Je,mizozo kati ya nchi hizi inaweza kusababisha vita vya tatu vya dunia?

Hatahivyo, mradi ulichelewa kwa sababu ya mahitaji ya Canberra kwamba vifaa vingi vinatoka ndani.

Jumatano, Rais wa Marekani Joe Biden, Waziri Mkuu wa Uingereza Boris Johnson na mwenzake wa Australia Scott Morrison walitoa taarifa ya pamoja juu ya uzinduzi wa ushirikiano mpya wa usalama, ulioitwa Aukus.

"Kama mpango wa kwanza chini ya Aukus ... tunajitolea kwa nia ya pamoja kuunga mkono Australia katika kupata manowari zinazotumia nguvu za nyuklia kwa Jeshi la Wanamaji la Australia," ilisema taarifa hiyo.

"Uwezo huu utakuza utulivu katika ukanda wa India-Pasifiki na utatumiwa kuunga mkono maadili na masilahi yetu ya pamoja," ilisema.

Viongozi hao walisema lengo lilikuwa "kuleta uwezo wa Australia katika huduma ya mapema inayoweza kufikiwa", na kuongeza: "Australia inaendelea kujitolea kutimiza majukumu yake yote kama serikali ya isiyo na silaha za nyuklia."

Iliendelea kusema kwamba makubaliano ya ulinzi pia yangezingatia uwezo wa mtandao, ujasusu bandia na "uwezo wa ziada wa chini ya bahari".

Uchambuzi wa Jonathan Beale wa BBC

Serikali ya Uingereza inasema haya ni makubaliano muhimu sana ya ulinzi - hoja iliyoimarishwa na ukweli kwamba viongozi wa Uingereza, Marekani na Australia wameonekana pamoja kwenye mkutano wa video kutangaza ushirikiano huu. Pia inasisitiza umuhimu unaokua wa eneo la India-Pasifiki kwa Marekani na Uingereza.

Itakuwa na faida kwa nchi nyingine mbili. Kwanza, Ufaransa, mshirika wa Nato, ambaye alikuwa amesaini makubaliano ya kujenga meli ya manowari za umeme za dizeli kwa Jeshi la Wanamaji la Australia. Mpango huo sasa umekufa.

Ya pili ni China. Ingawa maafisa wa Uingereza wanasisitiza makubaliano mapya ya ulinzi sio jibu kwa nchi yoyote, Serikali ya Uingereza inasema ni juu ya kuhakikisha ustawi, usalama na utulivu katika eneo hilo na kuunga mkono "amani" . Na sio siri kwamba Uingereza, Marekani na Australia zina wasiwasi kuhusu jeshi la China linalojengwa katika ukanda wa India-Pasifiki.

Bwana Johnson alisema mataifa hayo matatu yalikuwa washirika wa asili na kwamba muungano huo "utatuleta karibu zaidi ya hapo awali".

"Ushirikiano huu utazidi kuwa muhimu kwa kutetea masilahi yetu, na ... kulinda watu wetu nyumbani," alisema.

Katika wiki za hivi karibuni, Meli ya HMS ya Malkia Elizabeth wa Uingereza ya ilipelekwa kwenye ukanda wa India-Pasifiki pamoja na wafanyakazi na vifaa kutoka Marekani.

Taarifa hiyo ya pamoja ilisema India-Pasifiki lilikuwa na mizozo ya kieneo isiyotatuliwa, vitisho vya ugaidi na tatizo la uhalifu wa kupangwa. "Ni eneo linalokabiliwa na changamoto mpya za usalama, pamoja na mtandao," ilisema.