Hospitali ya Gaza: Video, picha na ushahidi mwingine unatuambia nini kuhusu mlipuko wa hospitali ya Al-Ahli

Na Paul Brown, Joshua Cheetham, Sean Seddon na Daniele Palumbo

BBC Verify

Mlipuko mbaya katika hospitali iliyosongamana ya Al-Ahli katika mji wa Gaza unahofiwa kuua mamia ya watu.

Mamlaka ya Palestina inayodhibitiwa na Hamas huko Gaza mara moja iliilaumu Israel, ikidai kuwa ni shambulio la anga la makusudi. Israel imekana kuhusika.

Katikati madai na pingamizi za madai hayo, kupata ukweli ni vigumu zaidi kuliko hapo awali.

BBC Verify inajaribu kufafanua kile kinachojulikana na kisichojulikana - ikitazama video, picha na ushahidi mwingine, ikiwa ni pamoja na simulizi za mashahidi. Kwa kuongezea, mwandishi wa habari wa BBC amekuwa kwenye eneo la mlipuko, ambapo imekuwa vigumu watu kufika

Habari mpya zinaibuka kila wakati, kwa hivyo tutaendelea kusasisha nakala hii tunapofahamu zaidi na kuzungumza na wataalam juu ya ushahidi.

Pia ni muhimu kutambua kwamba pamoja na mapigano , mgogoro huu umechukua vita vya habari. Hii si mara ya kwanza kwa mamlaka nchini Israel na Gaza kutoa taarifa tofauti kabisa za mlipuko huo. Pia tunaangalia madai na kauli zao mbalimbali.

Mlipuko huo

Mlipuko katika hospitali hiyo ulitokea karibu 19:00 saa za huko (16:00 GMT) Jumanne. Video ya sekunde 20 ambayo ilisambaa kwenye mitandao ya kijamii ikidaiwa kuonyesha mlipuko huo ilikuwa ushahidi wa kwanza kutokea wa tukio hilo.

Ndani yake, unaweza kusikia sauti ya mlio wa kifaa kinachotua ikifuatiwa na mlipuko na moto mkubwa.

Video iliyopeperushwa moja kutoka kwa mtandao wa vyombo vya habari wa Al-Jazeera zilizorushwa saa 18:59 kwa saa za ndani zilionyesha mwanga mkali ukipanda angani juu ya Gaza. Inamulika mara mbili kabla ya kubadilisha sana mwelekeo, na kisha inalipuka.

Kisha mlipuko unaonekana ardhini kwa mbali, ukifuatiwa na mlipuko mkubwa zaidi karibu na mhudumu wa kamera, ambao BBC imegundua.

Wachambuzi wengine wamependekeza kuwa ni kutoka kwa roketi ambayo inaonekana kulipuka au kutengana.

Kanda zingine ambazo zilijitokeza kwenye chaneli za mitandao ya kijamii zilionyesha kile kinachoonekana kuwa mlipuko sawa kutoka kwa pembe na umbali tofauti.

Tuliwasiliana na taasisi 20 za wataalam, vyuo vikuu na makampuni yenye ujuzi wa silaha. Tisa kati yao bado hawajajibu, watano hawakutoa maoni, lakini tulizungumza na wataalam katika sita zilizobaki.

Tuliuliza ikiwa ushahidi uliopo - ikiwa ni pamoja na ukubwa wa mlipuko na sauti zilizosikika kabla - zinaweza kutumika kubaini sababu ya mlipuko wa hospitali.

Hadi sasa, matokeo hayajakamilika. Wataalamu watatu tuliozungumza nao wanasema haiendani na kile ungetarajia kutoka kwa shambulio la kawaida la anga la Israeli kwa risasi kubwa.

J Andres Gannon, profesa msaidizi katika Chuo Kikuu cha Vanderbilt, nchini Marekani, anasema milipuko ya ardhini ilionekana kuwa midogo, kumaanisha kwamba joto lililotokana na athari hiyo huenda lilisababishwa na mabaki ya mafuta ya roketi badala ya mlipuko kutoka kwa kichwa cha kombora.

Justin Bronk, mtafiti mwandamizi katika Taasisi ya Royal United Services yenye makao yake makuu nchini Uingereza, anakubali. Ingawa ni vigumu kuwa na uhakika katika hatua hiyo ya awali, anasema, ushahidi unaonekana kama mlipuko huo ulisababishwa na sehemu ya roketi iliyofeli kugonga eneo la maegesho na kusababisha mlipuko na moto.

Bw Gannon anasema kuwa haiwezekani kubaini ikiwa kombora lililenga shabaha iliyokusudiwa kutokana na picha alizoziona. Anaongeza kuwa miale ya anga inaashiria kwamba kombora hilo lilikuwa na injini ambayo ilipasuka na kuacha kufanya kazi.

Valeria Scuto, mchambuzi mkuu wa Mashariki ya Kati huko Sibylline, kampuni ya kutathmini hatari, anabainisha kuwa Israel ina uwezo wa kufanya aina nyingine za mashambulizi ya anga kwa kutumia ndege zisizo na rubani, ambapo wanaweza kutumia makombora ya Moto mkali. Makombora haya hutoa kiwango kikubwa cha joto lakini si lazima kuondoka kwenye shimo kubwa. Lakini anasema picha ambazo hazijathibitishwa zinaonyesha muundo wa moto kwenye eneo la hospitali ambao haukuendana na maelezo haya.

Ushahidi wa kuona kutoka kwa eneo la mlipuko

BBC iliweza kulinganisha maelezo ya majengo na mpangilio wa eneo la hospitali ya Al-Ahli na picha za satelaiti zinazopatikana hadharani, ili kubaini kuwa hospitali hiyo ilikuwa eneo la mlipuko huo.

Kulingana na ushahidi uliopo, inaonekana mlipuko huo ulitokea katika ua ambao ni sehemu ya eneo la hospitali. Picha za ardhi baada ya mlipuko huo hazionyeshi uharibifu mkubwa kwa majengo ya hospitali zinazozunguka. Kinachoonyeshwa na picha ni alama za moto na magari yaliyoungua.

Hospitali hiyo inamilikiwa na kuendeshwa na Kanisa la Anglikana.

Canon Richard Sewell, mkuu wa chuo cha St George's mjini Jerusalem, aliambia BBC kwamba takriban watu 1,000 waliokimbia makazi yao walikuwa wamekimbilia hifadhi katika ua hilo wakati shambulizi lilipofanyika na takriban wagonjwa 600 na wafanyakazi walikuwa ndani ya jengo hilo.

Waathiriwa

Mwandishi wa BBC Rushdi Abualouf amelazwa katika hospitali ya Al-Ahli. Mashahidi huko wanaripoti matukio ya uharibifu, na wanasema miili bado inakusanywa.

Mwanamume mmoja alimwambia kuwa wanawake, watoto na wazee walikuwa hospitalini wakati mlipuko huo ulipotokea.

Bado tunachanganua picha na picha za waathiriwa ili kubaini wanachoweza kutuambia kuhusu mlipuko huo kutokana na hali ya majeraha yao.

BBC imetazama picha za waathiriwa na walionusurika katika eneo la mlipuko, ambazo zinaonyesha majeraha mabaya.

Mwanapatholojia Derrick Pounder, mwanachama mwanzilishi wa Madaktari wa Haki za Kibinadamu nchini Uingereza na mtaalamu katika uwanja wa majeraha ya migogoro, alitazama baadhi ya picha hizo.

"Mfumo wa jumla wa majeraha yaliyotawanyika ndiyo yanayoweza kutarajiwa kutokana na vipande vilivyotokana na mlipuko," alisema.

Lakini pia alisema haikuwezekana kubaini wazi majeruhi wote katika idadi ndogo ya picha zilizothibitishwa zinazopatikana.

Wizara ya afya ya Palestina ilisema siku ya Jumatano watu 471 waliuawa katika mlipuko huo.

Jeshi la Ulinzi la Israel (IDF) lilisema idadi hii imeongezwa kimakusudi, lakini haijatoa tathmini yake yenyewe ya ni wangapi waliokufa. Kwa sababu ya ukosefu wa watu wengine na mashirika huru, kufika eneo hilo ni vigumu kuthibitisha idadi ya waliouawa .

Tusiyoyajua bado

Moja ya sehemu muhimu zaidi za ushahidi ni asili ya shimo lililoachwa na mlipuko huo.

IDF inasema kuwa kukosekana kwa shimo kubwa, au uharibifu wa mlipuko kwa majengo ya karibu, inathibitisha kuwa mlipuko huo haukusababishwa na silaha zake.

Katika picha iliyo hapa chini, unaweza kuona volkeno moja ndogo na tunachunguza alama zingine.

Sehemu nyingine muhimu ya ukosefu wa ushahidi ni vipande vya kombora. silaha za kulipuka kama makombora mara nyingi hutambulika kwa uharibifu wa ganda lao, na inaweza kutumika kubainisha asili ya ganda. Lakini katika kesi hii, hatujaona ushahidi huo.

IDF imetoa rekodi ya kile inachosema ni mazungumzo yaliyonaswa kati ya wanamgambo wawili wa Hamas wakikiri hospitali ilipigwa na kombora lililorushwa na Palestinian Islamic Jihad (PIJ). PIJ ni kundi la pili kwa ukubwa huko Gaza, na liliunga mkono shambulio la Hamas la Oktoba 7 dhidi ya Israeli.

Haiwezekani kuthibitisha rekodi hii kwa njia huru. Katika taarifa, PIJ ilikanusha kuhusika kwa vyovyote na kuilaumu Israel kwa mlipuko huo.

Ripoti ya ziada na: Tom Spencer, Shayan Sardarizadeh, Emma Pengelly na Jamie Ryan

Mengi zaidi kuhusu mzozo wa Israel-Gaza

Fuatilia moja kwa moja:Matukio ya hivi punde na kinachoendelea

Mauaji ya Kibbutz:Jinsi Hamas walivyofanya shambulio lisilofikirika

Uchambuzi:Je, uvamizi wa ardhini wa Israel dhidi ya Gaza unaweza kuafikia malengo yake?

Historia:Masuala muhimu unayopaswa kujua kuhusu mzozo kati ya Israel na Palestina

Kiini cha mzozo:Fahamu chanzo cha uhasama kati ya Israel na Palestina

Hamas:Lifahamu kundi la wapiganaji wa Palestina lililoivamia Israel kupitia angani, baharini na nchi kavu

Mossad:Mbinu ,mikakati na kuwatumia wanawake katika shirika la ujasusi la Israel walipa ufanisi katika operesheni zake