Kwa nini watu hawataki kupata watoto nchini Japani?

India iko njiani kuwa nchi yenye watu wengi zaidi ulimwenguni. Ingawa kuongezeka kwa idadi ya watu ni jambo linalotia wasiwasi India, baadhi ya nchi zina wasiwasi kuhusu kupungua kwa idadi ya watu na kupungua kwa viwango vya uzazi.

Moja ya nchi hizo ni Japan.

Waziri mkuu wa Japan hivi majuzi alionya kuwa ni wakati wa "kufa kupona" katika kukabiliana na kushuka kwa kasi kwa uzazi nchini humo.

Si hivyo tu, alisema kwamba 'hili likiendelea, siku moja Japani itatoweka.'

Fumio Kishida alisema wiki chache zilizopita kuwa nchi imekaribia kushindwa kufanya kazi kama jamii kwa kuwa kiwango cha kuzaliwa kimefikia kiwango cha chini kihistoria.

Kwa mara ya kwanza katika zaidi ya karne moja, chini ya watoto milioni nane walizaliwa nchini Japani mwaka jana, kulingana na takwimu rasmi. Katika miaka ya 1970, idadi ilikuwa zaidi ya milioni mbili.

"Haiwezekani kusubiri au kuahirisha suala la kuzingatia sera za watoto na malezi ya watoto," Kishida aliwaambia wabunge. Ni moja ya mambo muhimu katika ajenda ya Bunge hili.

Tatizo la kupungua kwa viwango vya kuzaliwa lipo katika nchi nyingi zilizoendelea, lakini tatizo ni kubwa zaidi kwa Japan, kwani wastani wa umri wa kuishi wa watu nchini Japan umeongezeka katika miongo ya hivi karibuni. Hiyo ina maana kwamba kuna ongezeko la idadi ya wazee na kupungua kwa kasi kwa idadi ya watu wanaoweza kufanya kazi.

Kulingana na takwimu za Benki ya Dunia, Japan imekuwa nchi ya pili kwa ukubwa duniani yenye idadi kubwa ya wazee, baada ya nchi ndogo ya Monaco.

Kwa vile sehemu kubwa ya watu wanastaafu na huduma za afya na mifumo ya pensheni iko chini ya shinikizo kubwa, inakuwa vigumu kwa nchi yoyote kujikimu kiuchumi.

Huku Japan ikikabiliana na tatizo hilo, Kishida alitangaza kuwa serikali itaongeza matumizi ya fedha maradufu katika mpango wa kuhimiza ukuaji wa kiwango cha uzazi kwa kutoa msaada kwa ajili ya kulea watoto.

Tangazo hilo lingemaanisha kuwa matumizi ya serikali yangeongezeka kwa takriban asilimia nne ya Pato la Taifa.

Serikali ya Japan ilikuwa imejaribu mkakati kama huo hapo awali, lakini haikufikia matokeo yaliyotarajiwa.

• Japan imekuwa nchi yenye idadi kubwa ya wazee duniani

• Hivi sasa, kila mwanamke wa Kijapani anazaa wastani wa watoto 1.3

• Pamoja na Japan na Singapore, viwango vya uzazi pia vinashuka katika miji kama Korea Kusini, Taiwan, Hong Kong na Shanghai nchini Uchina.

• Ni asilimia tatu tu ya wakazi wa Japani walizaliwa nje ya nchi,ikilinganishwa na asilimia 15 katika nchi nyingine kama vile Uingereza.

Bomu la wakati kwa idadi ya watu

Kila mwanamke wa Kijapani kwa sasa anazaa wastani wa watoto 1.3. Kiwango hiki cha kuzaliwa ni mojawapo ya vya chini zaidi duniani. (Korea Kusini ina kiwango cha chini zaidi cha kuzaliwa, kwa 0.78.)

Kuna sababu nyingi za mzozo huu wa idadi ya watu. Baadhi ya haya ni ya kawaida katika nchi zilizoendelea, wakati mengine yanahusiana na utamaduni wa Kijapani. Sababu ni kama zifuatavyo.

• Kutokuwepo usawa wa kijinsia katika kazi za nyumbani na malezi ya watoto

• Vyumba vidogo katika miji mikubwa, bila nafasi ya familia iliyopanuliwa.

• Gharama kubwa na shinikizo kubwa la kusomesha watoto katika shule bora na vyuo vikuu.

• Kupanda kwa gharama ya maisha

• Kuongezeka kwa idadi ya wanawake wanaofanya kazi.

• Ongezeko la muda wa kazi za ofisini na muda mchache wa kutunza watoto.

• Kuongezeka kwa mwenendo wa wasioolewa na wasio na watoto kati ya wasichana waliosoma.

• Tabia ya kuepuka kuzaa hadi uzee na matokeo yake kupungua kwa uwezo wa kuzaa.

Tomas Sobotka, naibu mkurugenzi wa Taasisi ya Demografia ya Vienna yenye makao yake makuu Vienna, alisema kuwa kiwango cha kuzaliwa kinapungua kwa sababu hizi zote.

Alisema, "Japani ina utamaduni wa kazi wa kuadhibu. Wafanyikazi wanapaswa kufanya kazi kwa masaa zaidi. Mtu anapaswa kujitolea kabisa kwa kazi na utendaji bora unatarajiwa kutoka kwao. Haya yote yanaacha wakati mchache sana wa kuzaa.

"Kwa hiyo kwa kutoa msaada wa kifedha kwa familia, sababu za kiwango cha chini sana cha uzazi nchini zinaweza kushughulikiwa kwa kiasi," alisema, akiongeza kuwa hatua za kifedha pekee hazitoshi kumudu gharama ya kulea mtoto.

Uhamiaji ni suluhisho?

Serikali ya Japan imekataa uhamiaji kama suluhu ya uhaba mkubwa wa watu wenye uwezo na shinikizo linaloongezeka la ufadhili wa afya na usalama wa kijamii.

Rupert Wingfield-Hayes, mwandishi wa zamani wa BBC Japan, anasema kuwa "upinzani dhidi ya uhamiaji haujatoweka."

Ni asilimia tatu tu ya wakazi wa Japan walizaliwa nje ya nchi, ikilinganishwa na asilimia 15 katika nchi nyingine kama vile Uingereza.

Rupert Wingfield Hayes anasema kwamba “vuguvugu la mrengo wa kulia katika Ulaya na Amerika hushikilia uhamiaji kama kielelezo angavu cha usafi wa rangi na upatano wa kijamii, lakini Japan si safi sana kwa rangi. Mfano wa Japan ni muhimu kuona kitakachotokea kwa nchi ambayo inakataa uhamiaji kama suluhisho la kushuka kwa viwango vya uzazi.

Kinachotokea Japan ni sehemu ya hali ya kimataifa inayoathiri nchi zilizoendelea.

Je, pesa ndiyo suluhisho pekee?

Serikali ya Japan imeweka wazi kuwa uhamiaji sio suluhisho pekee. Serikali ya Japan imechagua pesa. Waziri Mkuu Kishida anapanga kuongeza maradufu matumizi ya serikali kusaidia programu za malezi ya watoto.

Hata hivyo, baadhi ya wachambuzi, kama vile Poh Lin Tan, msomi katika Shule ya Sera ya Umma ya Lee Kuan Yew katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Singapore, wanadai kuwa matumizi ya fedha yaliyoongezeka hayajasaidia katika kuongeza viwango vya kuzaliwa katika nchi nyingine za Asia kama vile Singapore.

Tangu miaka ya 1980, serikali nchini humo imekuwa ikipambana dhidi ya mwelekeo wa kushuka kwa viwango vya uzazi. Mnamo 2001, ilizindua mpango wa kichocheo cha uchumi ili kuongeza kiwango cha kuzaliwa.

Vifurushi hivyo vya kichocheo cha kiuchumi ni pamoja na likizo ya uzazi inayolipwa, ruzuku ya utunzaji wa watoto, mapumziko ya ushuru, fidia, zawadi za pesa taslimu na ruzuku kwa kampuni zinazotoa mipango ya kazi rahisi, Poh Lin Tan alisema.

Pamoja na Japan na Singapore, viwango vya uzazi pia vinapungua katika Korea Kusini, Taiwan, Hong Kong na miji ya China yenye mapato ya juu kama vile Shanghai.