Ifahamu nchi ambayo bei ziliongezeka maradufu kila baada ya saa 15

Wakati mshairi na mwandishi wa riwaya Giorgi Falodi aliporudi Hungary mnamo 1946 baada ya miaka minane ya kutokuwepo, alikuta Hungary ni nchi iliyosambaratishwa kabisa na vita.

Mji mkuu, Budapest, ambako alizaliwa na kukulia, ulikuwa umekuwa rundo la vifusi, na majengo yaliyoharibiwa na miili iliyozikwa humo.

Lakini kulikuwa na mabadiliko mengine pia ambayo hayakuonekana kidogo.

Muda mfupi baada ya kurudi, mchapishaji wake alimpa pengo bilioni 300 kwa kubadilishana na kitabu. Pengo ndiyo fedha iliyokuwa imeenea nchini wakati huo.

Ilionekana kama pesa nyingi kwa kusikia, lakini kwa kiasi hicho ni kuku mmoja tu, lita mbili za mafuta na mboga nyingine ilimudu kununua. Na kama hakutumia pesa hizo hadi alasiri, basi hangeweza kuzichukua baadaye.

Wakati huo, Hungary ilikuwa mwathirika wa mfumuko wa bei mbaya zaidi katika historia na kiwango cha juu zaidi cha mfumuko wa bei.

Hii ina maana kwamba bei za vitu katika maisha ya kila siku ziliongezeka mara mbili kila saa.

Kwa kuzingatia mfumuko wa bei wa kila mwezi wa asilimia 50 nchini, wataalamu wa uchumi waliuita "Bang".

Mamilioni ya Wahungary waliona mishahara na viwango vyao vya maisha vikishuka, na hilo likawasukuma wengi kuingia katika mapambano mapya ya kuendelea kuishi.

Wakati dhoruba ya mfumuko wa bei ilipodhibitiwa nchini, thamani ya pengo zote zinazoendesha nchini ilikuwa imesalia chini ya senti moja ya Marekani.

Kwa kuwa watu wengi kwa sasa wana wasiwasi juu ya mfumuko wa bei katika sehemu mbalimbali za dunia, ni vyema kuuliza ni nini kilisababisha mfumuko huo mbaya zaidi katika historia na nini wamejifunza kutokana nao.

Kabla ya mfumuko mkubwa wa bei

Sawa na nchi nyingine za Ulaya, Hungary iliteseka kutokana na matokeo ya Vita vya Pili vya Dunia, ambapo hapo awali iliunga mkono kwa nguvu serikali kuu za ulimwengu, hata ikashiriki katika shambulio la 1941 dhidi ya Muungano wa Sovieti.

Hata hivyo, mwaka wa 1942, kwa kutazamia kwamba Ujerumani ingeshindwa katika vita, viongozi wake walianza mazungumzo ya siri na Washirika, na Adolf Hitler akapata habari hiyo na mnamo Machi 1944 alivamia na kuweka serikali ya Nazi huko.

Profesa László Borhi wa Shule ya Hamilton Logger ya Chuo Kikuu cha Indiana anasema, "Ilikuwa na matokeo mabaya na Wayahudi 437,000 wa Hungary walifukuzwa hadi Auschwitz. Baada ya hapo Hungary ikawa uwanja wa vita kwa Ujerumani na Umoja wa Kisovieti."

Matokeo

Baada ya vita na mapigano, uchumi wa nchi ulikuwa magofu. Wajerumani walikuwa wamechukua bidhaa zenye thamani ya dola bilioni moja nje ya nchi.

Zaidi ya nusu ya viwanda nchini humo viliharibiwa na asilimia 90 ya viwanda vilivyosalia viliharibiwa.

Sehemu kubwa ya mifumo ya reli na injini za treni ziliharibiwa na zile zilizosalia zilikamatwa na Wanazi au Muungano wa Sovieti. Madaraja yote juu ya Danube huko Budapest yaliharibiwa na barabara nyingi za nchi hiyo ziliharibiwa.

Asilimia 70 ya majengo katika Budapest yalikuwa rundo la vifusi kabisa au kwa sehemu. Mavuno nchini yalikuwa yamepungua kwa asilimia 60.

"Kwa ujumla, nchi ilikuwa kwenye ukingo wa njaa, na bado ilibidi kulisha mamilioni ya askari katika jeshi la Sovieti," anasema Borhi.

Zaidi ya hayo, wakati Hungariy ilipotia saini makubaliano ya kusitisha mapigano, ilikuwa imekubali kulipa dola milioni 300 (zaidi ya dola bilioni nne kwa fedha za leo) kama fidia kwa Muungano wa Kisovieti, Yugoslavia na Czechoslovakia.

Pamoja na hayo yote, hawakupewa mkopo wowote wa kuwasaidia raia wa Hungary na kwa ajili ya kuirejesha nchi hiyo.

Hungary ilifanya nini kushughulikia uchumi?

Peter Schloss, profesa wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Wilfred Lawrence cha Canada, anasema, "Serikali ya Hungary ilikuwa katika hali mbaya na ilihitaji kujaribu kutoa msaada, lakini hakukuwa na miundombinu ya kufanya hivyo kwa njia ya jadi."

Bila msingi wowote wa kodi, serikali ya Hungary iliamua kuchapisha pesa ili kudumisha uchumi wa nchi hiyo, na kwa hili ilibidi kuingiza wino uliotumiwa kuchapisha noti.

Baada ya kuchapisha noti hizi mpya, serikali iliajiri watu moja kwa moja, ilitoa mikopo na fedha kwa wananchi. Benki zilitoa mikopo kwa riba ya chini kabisa, ambayo ilisaidia katika kufanya biashara nchini.

Kuna utitiri wa pesa nchini. Lakini thamani ya sarafu ya Hungary ilishuka sana.

Thamani ya sarafu ya Hungary

Katika karne ya 20, baada ya Vita vya Kwanza vya Dunia, thamani ya sarafu ya pengo, ambayo ilipitishwa nchini Hungary kudhibiti mfumuko wa bei, ilianza kushuka kwa kasi.

Kiwango cha mfumuko wa bei kilikuwa cha juu sana hivi kwamba sifuri ziliendelea kuongezeka katika thamani ya sarafu ya nchi hiyo. Hii inaweza kupimwa kutokana na ukweli kwamba mnamo 1944, noti kubwa zaidi ya sarafu nchini Hungaria ilikuwa pengo 1000 na hadi mwisho wa 1945, noti moja ya crore iliwasili nchini.

Hali hii iliendelea na vivyo hivyo thamani ya sarafu ilishuka kutoka crore moja hadi crore 10, crores 10 hadi bilioni moja na hata zaidi.

Punde Bee Pengo iliingizwa nchini thamani yake ilikuwa sawa na trilioni 10.

Iliendelea kuongezeka. Wakati Benki ya Kitaifa ya Hungary ilipotoa noti ya trilioni 1000 mnamo Julai 11, 1946, ilikuwa noti kubwa zaidi iliyotolewa katika historia ya dunia.

Benki ya Kitaifa ya Hungary pia ilichapisha noti ya trilioni 10,000, lakini haikutolewa nchini.

Sambamba na hili, sarafu maalumu ya Ada Pengo pia ilitekelezwa nchini kwa malipo ya posta na ushuru. Kutokana na mfumuko wa bei, thamani yake ya kiuchumi ilitangazwa kwenye redio kila siku.

Januari 1, 1946, thamani ya Ada Pengo moja ilikuwa sawa na Pengo moja, lakini mwisho wa Julai mwaka huo huo, thamani yake iliongezeka hadi bilioni 20.

Raia wa Hungary walifanya nini?

Serikali ilipojaribu kudumisha thamani kwa kutoa noti mpya zinazometa, watu wa kawaida walianza kuzirejelea kwa rangi zao badala ya thamani yao.

Bela Tomka, profesa wa historia ya kisasa ya kijamii na kiuchumi katika Chuo Kikuu cha Czydts huko Hungary, alisema, "Ilifika mbali sana kwamba mtu akinunua mayai kumi na mbili, muuza duka aliyapima na mteja atabadilisha sarafu sawa na uzito wa mayai." Pima noti na umpe."

Malipo ya raia hayakuwa na thamani halisi ya ulimwengu, kwa hiyo makampuni yalianza kuwalipa wafanyakazi kulingana na kile walichokuza au kuzalisha, yaani, viazi walivyopanda au sukari waliyozalisha.

Kwa mfano, viwanda vya kutengeneza nguo vilikuwa vimeanzisha utaratibu wao wa malipo na vilikuwa vinawalipa wafanyakazi kulingana na sentimeta moja ya nguo.

Wafanyakazi walibadilisha na vitu vingine muhimu ambavyo wangeweza kupata. Katika hali kama hiyo, 'masoko haramu' yalistawi sana.

"Pia, kwa mara ya kwanza katika historia ya mfumuko wa bei duniani, makampuni yalipaswa kutoa kiasi fulani na kiwango cha chakula, kilichowekwa na mahitaji ya kalori ya kila wiki ya wafanyakazi na familia zao," anasema Tomka.

"Ingawa hatua hizi hazijatatua matatizo yaliyosababishwa na uhaba wa nafaka, angalau zilitoa baadhi ya vifaa kwa Umma kwa muda mfupi."

Ilifika wakati wafanyakazi walikuwa wakidai makampuni yalipe mishahara yao ya kila siku kabla ya saa 2 usiku, vinginevyo wangewataka walipe mishahara yao kwa kiwango cha mfumuko wa bei wa kila siku siku inayofuata.

Hatahivyo, hili halikuwa suluhisho kwani mishahara ilikuwa imepungua hadi senti na imeshuka kwa zaidi ya asilimia 80. Watu bado walikuwa na kazi, lakini mfumuko huu wa bei unaoshangaza uliwasukuma kwenye umaskini.

Na pia ilikuwa wazi kwamba tatizo halikuwa sawa kwa kila mtu.

Mnamo Aprili 4, 1964, gazeti la New York Times la Marekani liliripoti hivi:

“Hakuna mahali pengine popote katika Ulaya ambapo mtu anaweza kupata tofauti kubwa kama hiyo kati ya kiwango cha maisha cha watu walio wengi na kiwango cha maisha cha watu wachache walio na urafiki.

Uingereza au Marekani au Wale ambao wangeweza kwenda kwenye mikahawa ya bei ghali kutoka vyanzo vingine vya mapato.

Katika vilabu hivyo vya matajiri utapata chakula ambacho hakipatikani popote pale Ulaya. Kuna matunda ya kigeni ya gharama kubwa, maharagwe na kuku, cream na keki zilizopatikana katika hoteli za gharama kubwa kabla ya vita.