Urusi na Ukraine: Watu wa Ukraine 'wanahitaji miaka 20 kupata utulivu baada ya vita'

"Ukienda kulala unaiona; wenzangu niliowapoteza, jinsi nilivyowatoa bila miguu na mikono, jinsi walivyokufa mikononi mwangu.

"Hii itakaa nasi kwa maisha yetu yote."

Kuna giza kwenye macho ya Dmytro - macho ya askari aliyerudi hivi karibuni kutoka mstari wa mbele.

Baada ya miezi 15 ya mapigano katika eneo la Donetsk, Dmytro anamshika mkono mke wake Tetiana kwa nguvu katika kituo cha kupona kaskazini-mashariki mwa Ukraine.

Alisafiri maili 600 (966km) hadi kwenye mkusanyiko huu wa majengo katika eneo la Kharkiv baada ya Dmytro kupewa mapumziko ya wiki.

Mwaka jana, karibu askari 2,000 walikuja hapa kwa ajili ya ushauri. Waandaaji wanakubali kuwa hii ni mapumziko tu, wengi wanarudi mbeleya vita.

Wafanyikazi katika kituo hicho wanasema Ukraine inajaribu kuwaweka wanajeshi wake vizuri vya kutosha "kusimama hadi mwisho".

"Tutakabiliwa na matokeo kwa maisha yetu yote," anasema Dmytro huku macho yake yakilowanisha.

Dmytro ameahidi kutonyoa ndevu zake hadi vita viishe. Urefu wake unaonyesha siku 400- tangu uvamizi kamili wa Urusi.

Tetiana anadhani mumewe ni tofauti zaidi ya mwonekano wake pia.

"Amebadilika sana," anasema. "Amethibitisha kuwa ana uwezo wa mambo mengi; kutulinda na kusimama kwa ajili ya Ukraine. Ameonyesha kuwa anaweza kufanya mengi."

Tunazungumza na Pavlo, ambaye anapumzika kutoka kuwa rubani wa ndege zisizo na rubani, katika bustani za majani. Anajitahidi kulala.

"Wakati mwingine, hujui nini cha kuzungumza na marafiki wa zamani kwa sababu maslahi ya zamani hubadilika," anasema. "Sitaki kushiriki nao yote ambayo nimeona.

"Sivutiwi tena na mambo ambayo tulikuwa nayo kwa pamoja."

Jukumu la Pavlo linamaanisha kuwa yeye ni mlengwa, na anakabiliwa na mambo ya kutisha ambayo wengi hawahitaji kushuhudia.

Imemuacha katika ardhi ya kisaikolojia bila mtu.

"Kila siku ninapokuwa mstari wa mbele, nataka kurudi nyumbani," anasema. "Lakini ninaporudi nyumbani, ninapata hisia hii ya ajabu ya kutaka kurudi kwa wenzangu.

"Ni hisia ya ajabu sana, ya kuwa nje ya mahali."

Wasimamizi katika kituo hiki cha uokoaji wanaamini kuwa itachukua hadi miaka 20 kurekebisha kiakili idadi ya watu wa Ukraine baada ya vita hivi.

Yana Ukrayinska, kutoka wizara ya afya ya nchi hiyo, anajaribu kupata mbele ya utabiri huo kwa kupanga kutoa msaada wa afya ya akili kwa "kila mmoja kati ya raia wawili".

"Tunatayarisha mfumo wetu kutoa usaidizi bora wa kisaikolojia kwa takriban watu milioni 15," anatuambia. "Tunatumai haitahitajika, lakini tuna hakika kwamba tunapaswa kuwa tayari."

Huu ni uvamizi wa Kirusi ambao unaathiri kila raia wa Ukraine. Mamilioni ya watu wamelazimika kutoka kwa nyumba zao na kutengwa na wapendwa wao, wakiteseka na kupoteza mali zao zote.

Wataalamu wanasema magonjwa ya akili yanayojulikana zaidi ni msongo wa mawazo au matatizo ya wasiwasi, lakini inafikiriwa kuwa ugonjwa wa mfadhaiko wa baada ya kiwewe (PTSD) utakuwa wenye athari katika miaka ijayo.

Mke wa Rais wa Ukraine Olena Zelenska hivi majuzi alizindua mpango wa kitaifa wa afya ya akili, lakini bado kuna uhaba wa wataalamu wa tiba. Ndio maana msisitizo wa serikali ni kujitunza.

Kwa darasa la watu sita huko Kharkiv, hiyo inamaanisha tiba ya mwili. Wanashiriki katika kipindi ambapo wanakaa na kubadilishana hisia, kabla ya kuchunguza mguso na harakati wao kwa wao.

Inna huja hapa kutunza afya yake ya akili, ili aweze kusaidia wengine kama mtaalamu.

"Ni muhimu sana kwangu kukaa katika umbo ili kuwa na kitu ambacho ninaweza kuwapa watu," anasema.

Inna pia anaweza kuona jinsi watu wamebadilika katika jiji lake tangu kuanza kwa vita.

"Siku hizi, watu wanaishi zaidi katika sasa, hawaahirishi maisha kwa siku zijazo, na haya ni mabadiliko mazuri, kwa maoni yangu.

"Lakini pia kuna matukio mengi ya kiwewe, PTSD, na unyogovu, ambayo yanahitaji msaada wa madaktari wa akili."

Watu wameunganishwa na vita kwa njia nyingi, bila kujali eneo lao.