COP28 ni nini na kwa nini ni muhimu?
Chanzo cha picha, Getty Images
Viongozi wa dunia wanatazamiwa kujadili kukabiliana na mabadiliko ya tabia nchi katika mkutano mkubwa wa Umoja wa Mataifa mjini Dubai.
Inafuata mwaka wa matukio mabaya ya hali ya tabianchi ambayo rekodi nyingi za hali ya hewa zimevunjwa.
COP28 ni nini na iko wapi?
COP28 ni mkutano wa 28 wa kila mwaka wa Umoja wa Mataifa (UN) wa hali ya hewa. Serikali zinajadili jinsi ya kuweka kikomo na kujiandaa kwa mabadiliko yajayo ya tabianchi.
Mkutano huo unafanyika Dubai, katika Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE), kuanzia tarehe 30 Novemba hadi 12 Desemba 2023.
COP inasimama kwa "Mkutano wa Vyama". Pande hizo ni nchi zilizotia saini makubaliano ya awali ya hali ya hewa ya Umoja wa Mataifa mwaka 1992.
Kwa nini kufanyika kwa mkutano wa COP28 huko Dubai kunazua utata?
Falme za Kiarabu ni mojawapo ya mataifa 10 yanayoongoza duniani kwa uzalishaji wa mafuta.
Imemteua mtendaji mkuu wa kampuni ya mafuta inayomilikiwa na serikali, Sultan Al Jaber kuwa rais wa mazungumzo ya COP28.
Mafuta, kama gesi na makaa ya mawe, hizi ndizo sababu kuu za mabadiliko ya tabia nchi kwa sababu hutoa gesi chafu zinazopasha joto sayari kama vile kaboni dioksaidi zinapochomwa kwa ajili ya nishati.
Lakini kampuni ya mafuta ya Bw Al Jaber inapanga kupanua uwezo wa uzalishaji.
"Ni sawa na kumteua Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni ya sigara kusimamia mkutano kuhusu tiba za saratani," kikundi cha kampeni cha 350.org kimesema.
Bw Al Jaber anahoji kuwa yuko katika nafasi nzuri ya kipekee kusukuma hatua kutoka kwa sekta ya mafuta na gesi. Na, kama mwenyekiti wa kampuni ya nishati mbadala ya Masdar, pia amesimamia upanuzi wa teknolojia safi kama vile upepo na nishati ya jua.
Kwa nini COP28 ni muhimu?
Inatarajiwa COP28 itasaidia kuweka hai lengo la kupunguza ongezeko la joto duniani kwa muda mrefu hadi 1.5C. Hii ilikubaliwa na karibu nchi 200 huko Paris mnamo 2015.
Lengo la 1.5C ni muhimu ili kuepuka athari mbaya zaidi za mabadiliko ya tabianchi kulingana na shirika la hali ya hewa la Umoja wa Mataifa, Jopo la Kiserikali kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi (IPCC).
Ongezeko la joto la muda mrefu kwa sasa linasimama karibu 1.1C au 1.2C ikilinganishwa na nyakati za kabla ya viwanda, kipindi kabla ya wanadamu kuanza kuchoma nishati ya mafuta kwa kiwango kikubwa.
Hata hivyo, dunia iko mbioni kupata takribani 2.5C ya ongezeko la joto kufikia mwaka 2100 hata kukiwa na ahadi za sasa za kukabiliana na utoaji wa hewa chafuzi. Dirisha la kuweka kikomo cha 1.5C kufikia "kupungua kwa kasi", UN inasema.
Kitajadiliwa nini katika mkutano wa COP28?
Chanzo cha picha, Getty Images
Maendeleo kuelekea malengo ya Paris yatazingatiwa, lakini COP28 itazingatia:
- Kufuatilia kwa haraka hatua ya kusafisha vyanzo vya nishati, "kukoma" kwa uzalishaji wa gesi chafu kabla ya 2030
- Kutoa fedha kwa ajili ya hatua za hali ya hewa kutoka nchi tajiri hadi maskini zaidi, na kufanyia kazi mpango mpya kwa mataifa yanayoendelea
- Kuzingatia asili na watu
- Kufanya COP28 kuwa "jumuishi zaidi" milele
Pia kutakuwa na siku zenye mada kuhusu masuala ya afya, fedha, chakula na asili.
Nani atakuwa kwenye COP28?
Zaidi ya serikali 200 zimealikwa, ingawa viongozi wa nchi nyingi kama vile Marekani, China na India bado wanathibitisha ikiwa wataenda. Waziri Mkuu wa Uingereza Rishi Sunak amesema atahudhuria.
Misaada ya mazingira, vikundi vya jamii, mizinga, biashara na vikundi vya kidini pia vitashiriki.
Mamia ya wajumbe walio na viungo vya nishati ya mafuta walihudhuria COP27 mwaka jana.
Chanzo cha picha, Getty Images
Maeneo ya kuzingatiwa na COP28 yanaweza kuwa yapi?
Kuna uwezekano wa kuwa na kutoelewana kuhusu mustakabali wa mafuta "yasiyopunguzwa", makaa ya mawe, mafuta na gesi ambayo huchomwa bila teknolojia ya kunasa uzalishaji wake.
Bw Al Jaber ametoa wito wa "awamu ya chini" katika matumizi yao, kumaanisha kupunguzwa kwa muda, lakini sio mwisho kamili. Hata hivyo, Umoja wa Ulaya unatarajiwa kushinikiza "awamu ya nje" kamili.
Wanaharakati wa hali ya hewa wanaeleza kuwa kuzuia mikataba kwa nishati ya mafuta "isiyopunguzwa" itaruhusu baadhi ya uzalishaji kuendelea.
Wanasema hakuna dhamana ya kukamata uzalishaji utafanya kazi kwa kiwango.
Chanzo cha picha, Getty Images
Pesa pia itakuwa suala la kutazamwa.
Katika COP27, hazina ya "hasara na uharibifu" ilikubaliwa kwa nchi tajiri kulipa nchi maskini zinazokabiliwa na athari za mabadiliko ya hali ya hewa.
Lakini jinsi hii itafanya kazi bado haijulikani wazi. Marekani, kwa mfano, imekataza kulipa fidia ya hali ya hewa kwa uzalishaji wake wa kihistoria.
Mnamo mwaka wa 2009, nchi zilizoendelea zilijitolea kutoa $100bn (£82bn) kwa mwaka, ifikapo 2020, kwa nchi zinazoendelea ili kuzisaidia kupunguza uzalishaji na kujiandaa kwa mabadiliko ya tabianchi.
Lengo halikufikiwa lakini linatarajiwa kufikiwa mnamo 2023.
Je, COP28 italeta tofauti yoyote?
Wakosoaji wa COPs, ikiwa ni pamoja na mwanaharakati Greta Thunberg, wanashutumu mikutano ya kilele ya "greenwashing", yaani mchakato wa kuwasilisha maoni ya uwongo au maelezo ya kupotosha kuhusu jinsi bidhaa za kampuni zinavyozingatia mazingira.
Lakini wakati viongozi wa dunia wanakusanyika, mikutano hiyo inatoa uwezekano wa makubaliano ya kimataifa ambayo huenda zaidi kwa hatua za kitaifa.
Kwa mfano, kikomo cha ongezeko la joto cha 1.5C, kilichokubaliwa huko Paris katika COP21, kimesababisha "hatua kuchukuliwa karibu na ulimwengu wote", kwa mujibu wa UN.
