'ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ' ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਹਨ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Kai Geng
- ਲੇਖਕ, ਪਲਬ ਘੋਸ਼
- ਰੋਲ, ਵਿਗਿਆਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਚੀਨ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਨੁੱਕ ਦੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਆਂਦਰਥਲਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਈਰੇਕਟਸ ਵਿਚਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ।
''ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ'' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 146,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
ਇਹ ''ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ'' 1933 'ਚ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਦੇ ਹਰਬੀਨ ਵਿਖੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ 'ਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਖੋਪੜੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਦਿ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੈ।
ਯੂਕੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕ੍ਰਿਸ ਸਟ੍ਰਿੰਗਰ ਖੋਜ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਲੰਘੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਖੋਜ ਹੈ।''
"ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਹੈ ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨ (ਸਾਡੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ) ਬਣਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ-ਵੱਖਰੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Kai Geng
ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਆਂਦਰਥਲਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮੂਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਹਨ: ਹੋਮੋ ਲੋਂਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ "ਲੰਬੇ" ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਡਰੈਗਨ।
ਚਾਇਨੀਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਹੇਬੀ ਜੀਈਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਜ਼ੀਜੁਨ ਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਆਚੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਿਆ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਹਾਓ ਓਏ! ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖੋਜ ਹੈ!''
ਇਹ ਖੋਪੜੀ, ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਸਣੇ ਸਾਡੀ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਸਾਡੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ।
''ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ'' ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੰਘਣੇ ਭਰਵੱਟੇ, ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਸਨ। ਹੇਬੇਈ ਜੀਈਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਿਆਂਗ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਜੀਵਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਖੋਜਾਰਥੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ''ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।''
ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਖੌਪੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 1
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ।
ਖੋਪੜੀ 1933 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰਬੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ 'ਚ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਚੀਨੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਖੌਪੜੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਖੂਹ ਦੇ ਤਲੇ ਹੇਠ ਲੁਕੋ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਲਗਭਗ 80 ਸਾਲ ਰਿਹਾ।
ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖੋਪੜੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਰਕਾਰ ਖੋਪੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, KAI Geng
ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲੀ, ਜਿਨੀਉਸ਼ਾਨ, ਹੁਅਲਾਂਗਡੋਂਗ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਹੇ ਜਬਾੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਹਿਸ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨਜ਼, ਨਿਆਂਦਰਥਲਜ਼, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੈਨੀਸੋਵੈਨਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡੈਨੀਸੋਵੈਨਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਦੇ ਡੈਨੀਸੋਵਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ 50,000-30,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡੀਐਨਏ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਆਂਦਰਥਲਜ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਭੈਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਤ ਖੰਡਿਤ ਸਨ, ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ "ਜੀਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੀਨੋਮ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮਾਰਟਾ ਮਿਰਾਜ਼ਨ ਲਾਹਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਡੈਨੀਸੋਵੈਨ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਡੈਨੀਸੋਵੈਨ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮਨਮੋਹਕ ਰਹੱਸਮਈ ਆਬਾਦੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੁਝਾਅ ਹੈ (ਡੀਐਨਏ ਸਬੂਤ ਤੋਂ) ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜਬਾੜਾ ਇੱਕ ਡੈਨੀਸੋਵਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
"ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ - ਹੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਡੈਨੀਸੋਵੈਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਨਿਆਂਦਰਥਲਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਪੂਰਵ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਰੈਗਨ ਮੈਨ ਸ਼ਾਇਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਰਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਵੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਪਰ ਚੀਨੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਖਤ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਬਹਿਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।''
''ਪਰ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।''
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 2
