ਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੰਡੇ ਗਏ? - ਫ਼ੈਕਟ ਚੈੱਕ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Social media
- ਲੇਖਕ, ਕੀਰਤੀ ਦੂਬੇ
- ਰੋਲ, ਫ਼ੈਕਟ ਚੈੱਕ ਟੀਮ, ਬੀਬੀਸੀ
ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਗੇ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸ 30 ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਕ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨੋਟ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨਦੀਪ ਟੋਕਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯੂਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਹੋਰ ਦੇਖਣ ਲਈ Facebookਬਾਹਰੀ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈEnd of Facebook post, 1
ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 32 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਹੋਰ ਦੇਖਣ ਲਈ Facebookਬਾਹਰੀ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈEnd of Facebook post, 2
ਵੀਡਿਓ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਕੀ ਆਇਆ ਸਾਹਮਣੇ?
ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੀ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ?
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, "ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਦੇਵੇਗਾ... ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ''
ਵੇਖਣ 'ਚ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਲੱਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਨਿਉ ਮੁਸਤਫ਼ਾਬਾਦ ਦੇ ਬਾਬੂਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਬਾਬੂਨਗਰ ਦੀ ਨੰਬਰ ਚਾਰ ਦੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਉਸੇ ਗਲੀ ਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਬੂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਈਦਗਾਹ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹਘਰਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BBC/kirtidubey
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਮਦਦ
ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਾਸ਼ਿਮ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਦਦ ਲਈ 100 ਰੁਪਏ 50 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਗਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਦਾਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆਏ ਸਨ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ... ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮਦਦ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਈਨ 'ਚ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਮਦਦ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।''
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗਲੀ 'ਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਭੋਜਨ ਵੱਡੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀਕ ਮਨਸੂਰੀ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BBC/kirtidubey
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲੋਕ ਮਦਦ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੁਗ਼ਲਕ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ 10-20 ਕਿਲੋ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਮਿਲੇ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BBC/kirtidubey
ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚਲੇ ਦਾਅਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੈਸਾ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬੂਗਰ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 1
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 2
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 3
