Ukraine: Abakuru b'ubutasi bw'Amerika n'Uburusiya bahuriye muri Turukiya imbonankubone

Ahavuye isanamu, Reuters
Gordon Corera & Oliver Slow
BBC News
Umukuru w'ubutasi bw'Amerika n'umukuru w'ubutasi bw'Uburusiya bahuye imbonankubone ngo baganire ku nkeke itewe n'Uburusiya yo gukoresha intwaro kirimbuzi muri Ukraine, no ku mfungwa z'Abanyamerika zifunzwe n'Uburusiya "mu karengane".
Ibi biganiro hagati y'umukuru w'ikigo cy'Amerika cy'ubutasi bwo mu mahanga (CIA) William Burns na mugenzi we w'Uburusiya Sergei Naryshkin, byabaye ku wa mbere mu murwa mukuru Ankara wa Turukiya.
Ibiro bya Perezida w'Uburusiya - Kremlin - byavuze ko ibyo biganiro byabaye "bisabwe n'uruhande rw'Amerika".
Iyi ni yo nama yo ku rwego rwo hejuru cyane ibaye mu ruhame hagati y'abategetsi bo muri ibi bihugu kuva Uburusiya bwagaba igitero kuri Ukraine mu kwezi kwa kabiri uyu mwaka.
Ibiro bya Perezida w'Amerika - White House - byavuze ko Burns - wahoze ari ambasaderi w'Amerika mu Burusiya hagati y'umwaka wa 2005 na 2008 akaba anavuga Ikirusiya - atari arimo kuganira ku gusoza intambara.
Mu itangazo, White House yavuze ko ubutumwa bwe bwari "ku ngaruka z'ikoreshwa ry'intwaro kirimbuzi bikozwe n'Uburusiya", n'ibyago byuko habaho "ukuzamba kw'ituze rijyanye n'intwaro kirimbuzi".
Mu mezi ya vuba aha ashize, Amerika yakomeje kuburira Uburusiya kwirinda gukoresha intwaro kirimbuzi ntoya (tactical nuclear weapons) muri Ukraine, mu gihe hari uguca amarenga kw'Uburusiya ko bushobora kuba bushaka kuzikoresha.
Mu kwezi kwa cyenda, Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin yashinje uburengerazuba (Uburayi n'Amerika) gushaka gusenya Uburusiya, ashimangira ko azakoresha "ubushobozi bwose buhari" mu kurinda ubutaka bw'Uburusiya, mu cyabonywe nk'igikangisho kiteruye cyuko yakoresha intwaro kirimbuzi.
Amerika yavuze ko izo nkeke izifata mu buryo butajenjetse.

Iyi nama hagati ya Burns na Naryshkin, umukuru w'ikigo cy'ubutasi bwo mu mahanga cy'Uburusiya kizwi nka SVR mu mpine, yemejwe n'umuvugizi wa Perezida w'Uburusiya Recep Tayyip Erdogan.
Erdogan yabaye nk'umuhuza w'ingenzi hagati y'Uburusiya n'ibihugu byo mu burengerazuba kuva Uburusiya bwatera Ukraine muri uyu mwaka.
Itangazo rya White House ryashimangiye ko Burns atari arimo "gukora ibiganiro by'ubwoko na bumwe", rinavuga ko Amerika "izaguma ishikamye ku ihame shingiro ryacu: nta kintu na kimwe kivuga kuri Ukraine Ukraine itakigizemo uruhare".
Iyi nama ibaye mu gihe Perezida w'Amerika Joe Biden yahuye na Perezida w'Ubushinwa Xi Jinping i Bali muri Indonesia, mbere y'inama y'ibihugu bikize ku isi bihuriye mu itsinda rya G20.
Biden na Xi "bashimangiye kudashyigikira ikoreshwa cyangwa inkeke yo gukoresha intwaro kirimbuzi muri Ukraine", nkuko bikubiye mu itangazo rya White House.
Itangazo rya minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubushinwa ryavuze ko Xi yabwiye Biden ko intwaro kirimbuzi zidakwiye gukoreshwa kandi ko intambara z'intwaro kirimbuzi zidashobora kurwanwa.
Itangazo rya White House ku nama hagati y'umukuru w'ubutasi bw'Amerika n'umukuru w'ubutasi bw'Uburusiya ryanavuze ko abo bategetsi baganiriye ku kibazo cy'Abanyamerika bafungiye mu Burusiya "mu karengane".
Mu kwezi kwa munani, umukinnyi wa basketball w'icyamamare w'Umunyamerika, Brittney Griner, yakatiwe gufungwa imyaka icyenda kubera gukora magendu y'amavuta y'urumogi no kuyafatanwa.
Mu cyumweru gishize, yimuriwe gufungirwa ahantu hitaruye abandi - ibizwi nka 'penal colony'.
Nubwo ikoreshwa ry'urumogi rinyuranyije n'amategeko mu Burusiya, Uburusiya bwashinjwe gukoresha Griner "nk'igikoresho cya politiki".
Mu mpera y'ukwezi kwa karindwi, ubutegetsi bwa Biden byatanze igitekerezo cyo kugurana imfungwa n'Uburusiya kugira ngo Griner afungurwe, hamwe na Paul Whelan, Uburusiya bushinja gukora ubutasi, wahoze ari mu mutwe w'abasirikare b'aba marine w'Amerika.
Imwe mu nshingano z'abakuru b'ubutasi ni uguhura n'abantu mu ibanga hamwe no gukora ibiganiro byo ku ruhande, kandi Burns yagize uruhare rw'ingenzi muri ibi hamwe n'Uburusiya.
Habura amezi ngo Uburusiya bugabe igitero kuri Ukraine, yoherejwe mu Burusiya kububurira ku ngaruka bushobora guhura na zo.
Ibyaganiriwe nyirizina mu nama y'i Ankara ntibizwi. Umuvugizi wa CIA yavuze ko batajya na rimwe bavuga ku bikorwa byo mu mahanga by'umukuru wa CIA.
Ariko iyi nama ibaye mu gihe cy'ingenzi mu ntambara yo muri Ukraine, nyuma yuko umujyi wa Kherson wisubijwe n'abasirikare ba Ukraine, ndetse mu gihe hibazwa icyo Uburusiya buzabikoraho.
Ntibyibazwa ko Naryshkin afite ijambo rikomeye mu Burusiya nkuko Burns arifite muri Amerika.
Ntabwo ari mu bantu ba hafi cyane ba Putin ndetse yakojejwe isoni na Putin mu nama yabanjirije igitero cy'Uburusiya kuri Ukraine mu kwezi kwa kabiri, ubwo yamusabaga "kuvuga atarya iminwa".
Ariko abategetsi b'Amerika bizeye ko iyi nama y'imbonankubone hari ishusho isigira umukuru wa CIA ku cyo Uburusiya butekereza.










