IKIBIRIRAHO, Igisikare cya Israel kiravuga ko Iran yarashe ibisasu bya misile muri Israel

Igisirikare cya Isiraheli kiravuga ko Iran yateye ibisasu bya misile mu turere twinshi twa Israel, nyuma yo kohereza ubutumwa kuri telefoni hirya no hino mu gihugu kugira ngo abantu bashake ubwihisho.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chancard Habimana, Samba Cyuzuzo & Dinah Gahamanyi

  1. Amafoto y'icyogajuru arerekana ibyangiritse k'uruganda rw'ibitoro muri Arabia Saudite rwarashweho na Iran

    ifoto igaragaza ahangiritse ku ruganda rutunganya ibikomok akuri peteroli

    Ahavuye isanamu, ventor

    Insiguro y'isanamu, ifoto igaragaza ahangiritse ku ruganda rutunganya ibikomoka kuri peteroli

    Amafoto mashya yafashwe n’icyogajuru yasesenguwe na BBC Verify arerekana ko uruganda rukomeye rutunganya ibikomoka kuri peteroli rwo muri Arabia Saudite rwangiritse nyuma y’ibitero bivugwa ko ari ibya drones za Iran.

    Aya mafoto, yafashwe uyu munsi na Vantor, agaragaza inkongi n’ibimenyetso by’ubushyuhe bukabije bikikije iminara ikonjesha iri mu gice cyo hagati cy’uruganda rutunganya ibikomoka kuri peteroli, ruherereye mu mujyi wa Ras Tanura mu burasirazuba bw’igihugu.

    Ako gace karimo imiyoboro myinshi ihuza ibigega bitandukanye n’icyambu cyo hagati cy’aho hantu, gisanzwe gishobora kuzuza amato ane atwara ibikomoka kuri peteroli icyarimwe.

    Urwo ruganda rufite ubushobozi bwo gutunganya utugunguru tw'ibitoro 550,000 ku munsi umwe.

    Ibiciro by'ubwikorezi bw'ibitoro byazamutse kandi abasesenguzi baburiye ko iyi ntamabara nikomeza ibiciro by'ibikomoka kuri peteroli biza kuzamuka ku masoko kw'isi.

    Ibiciro by’ibitoro bishobora kuzamuka no ku masoko ya Afurika mu gihe Afurika yo munsi y’ubutayu bwa Sahara ibitoro ikoresha hafi 10% biva muri Arabia Saoudite, naho 15% bikava muri Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu.

    Uretse kuba inganda z’ibi bihugu zibitunganya zirimo kuraswaho, amato atwara akura ibitoro muri ibi bihugu byombi, hamwe n’ibindi byo mu kigobe cy’abarabu agomba guca mu muhora wa Hermuz ubu yose arimo kwirinda kubera iyi mirwano.

    Ifoto yerekana kwangirika ku ruganda rutunganya ibikomoka kuri petrol rwa Arabia Saoudite

    Ahavuye isanamu, ventor

    Insiguro y'isanamu, Ifoto yerekana kwangirika ku ruganda rutunganya ibikomoka kuri petrol rwa Arabia Saoudite

    Izindi nkuru wasoma:

  2. Abantu bo muri Liban barimo guhunga nyuma yaho Israel itegetse ko bava mu midugudu yabo

    Abantu barimo kuva mu ngo zabo bahunga nyuma y'uko ingabo za Israel IDF zibwiye abaturage bo mu midugudu irenga 50 kwimuka bagahunga.

    Aya ni amashusho y'umubyigano w'imodoka i Beirut na Sidon ubwo abantu bavaga mu byabo bahunga.

    Abantu bava mu majyepfo ya Beirut batwaye imodoka zabo.

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Abantu bava mu majyepfo ya Beirut batwaye imodoka zabo.
    Ahandi hantu, muri Sidon, abantu bimuka byateje umubyigano w'imodoka

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Ahandi hantu, muri Sidon, abantu bimuka byateje umuvuduko w'imodoka
    Itegeko ryo kwimura abantu ryatanzwe mu masaha ya kare yo kuwa mbere mu gitondo.

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Itegeko ryo kwimura abantu ryatanzwe mu masaha ya kare yo kuwa kabiri mu gitondo
  3. Ivy'akakanya, Israel irabwira abaturage bo mu midugudu irenga 50 muri Lebanon guhunga

    Israel yategetse abaturage bo mu mijyi n'imidugudu irenga 50 muri Liban guhunga ibaburira ko hagiye gukorwa ibitero.

    Abantu bo mu turere twagaragajwe bagomba kwimuka bakava aho bari bakajya nibura metero 1.000 kuva aho batuye.

    Uyu muburo wa Israel uragira uti: “Ku bw’umutekano wanyu, mugomba guhita muva mu ngo zanyu mukimukira nibura muri metero 1,000 uvuye mu midugudu.

    "Umuntu wese uri hafi y'abanyamuryango ba Hezbollah, ibikoresho byayo cyangwa imitungo yayo ya gisirikare aba ashyira ubuzima bwe mu kaga."

    Imidugudu yashyizwe ku rutonde ni: Sarifa, Maaroub, Selaa (Tiro), Debaal, Bafliyeh, Barish, Arzoun, Qlayleh, Al-Shahabiya (Tayr Zibna), Dardghaya, Bastiyat, Arab Salim, Housh al-Rafqa, Yahmar (West Bekaa), Maydounh . Shaqra, Houla, Baraachit, Bint Jbeil, Jmaijmeh, Aitaroun, Safad al-Battikh, Al-Bazourieh, Aaynata, Hanawiya, Jannata, Burj al-Shamali, Maarakeh, Siddiqine, Al-Majadel, Wadi Jilo, Drouiss (Baalbek), na Mais al-Jabal.

    Izindi nkuru wasoma:

  4. Ibiciro vyo gutwara ibitoro vyaduze cane

    Alt

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Ubwato bunini butwara Ibitoro

    Igiciro co gukodesha ubwato bunini cane butwara peteroli buva mu Burasirazuba bwo Hagati buja mu Bushinwa cashitse ku rwego rutigeze rubaho, kirenga amadolari 400.000, nk’uko amakuru ava ku kigo kiraba isoko ry’imigabane ryo mu Gisagara ca Londres, mu bwongereza, abivuga.

    Ico gitigiri kingana n'incuro zibiri ugereranije n'uko cari mu ndwi iheze igihe Amerika yari yateye ubwoba ko ishobora gutera Irani.

    Irani yarateye ubwato buriko buraca mu kigobe ca Hormuz, inzira y'amazi ikomeye mu bumanuko bw'ico gihugu, aho hafi ica gatanu c'ibitoro na gaz vyo kw'isi bicishwa .

    Ayo mahera ni ayo ku bwato bunini butwara ibitoro, bushobora gutwara utugunguru imiriyoni zibiri tw'ibitoro.

    Ivyo biciro biri mu bimenyetso vyerekana ukuntu ibiciro biriko biraduga kuva aho habereye ibitero vya Isirayeli na Amerika kuri Irani mu mpera z’indwi iheze.

  5. M23 yigambye igitero ku kibuga cy’indege cya Kisangani inaca amarenga yo guhorera Willy Ngoma

    Willy Ngoma wari umuvugizi wa gisirikare wa M23 yishwe n'igitero cya drones z'ingabo za leta i Masisi hafi ya Rubaya

    Ahavuye isanamu, M23

    Insiguro y'isanamu, Willy Ngoma wari umuvugizi wa gisirikare wa M23 yishwe n'igitero cya drones z'ingabo za leta i Masisi hafi ya Rubaya

    Umutwe wa AFC/M23 watangaje ko ari wo wakoze igitero cyo “gushwanyaguza drones ziteguraga guhaguruka ngo zijye kurasa ku basivile n’ibirindiro byacu”, mu gitero cyakozwe ku cyumweru ku kibuga cy’indege cya Bangboka cy’umujyi wa Kisangani.

    Ubutegetsi bw’intara ya Tshopo bwashinje umutwe wa M23 n’u Rwanda kugaba ibitero bya ‘drones’ kuri icyo kibuga cy’indege za gisivile, kandi ko babashije gushwanyaguza enye muri zo zitaragera ku ntego.

    Mu itangazo, umutwe wa AFC/M23 washinje ubutegetsi bwa Kinshasa gukoresha drones z’intambara mu kurasa ibice bituwe no “kubiba iterabwoba mu basivile”.

    Ibitero biheruka by’indege za drones byo mu cyumweru gishize i Masisi byahitanye abarimo umuvugizi wa gisirikare w’uyu mutwe Lt Col Willy Ngoma n’abandi barwanyi bari kumwe na we.

    Mu itangazo ryo mu ijoro ryacyeye ry’umuvugizi wa AFC/M23 Lawrence Kanyuka, yavuze ko ibitero bigamije gusenya ‘drones’ z’ingabo za leta bizakomeza niba ubutegetsi bwa Tshisekedi “butaretse ibitero by’ubwicanyi ku basivile” mu bice M23 igenzura.

    Igisirikare cya Congo kivug ako gikora ibitero bisubiza ibya M23 bigamije kurwana n’uyu mutwe w’inyeshyamba, mbere cyagiye gihakana kugambirira kwica abaturage mu bindi bitero nk’ibi by’indege za drones.

    Mu itangazo, Kanyuka yakomoje ko uyu mutwe wibuka “amaraso y’abanyagihugu bacu benshi bishwe”, abarwanyi babo bishwe “barimo umuvugizi wacu Lt Col Willy Ngoma”, ko “atazibagirana cyangwa ngo agende bucece”.

  6. Iyi ntambara ishobora kumara indwi zine gushika kuri zitanu - Trump

    Perezida Donald Trump

    Ahavuye isanamu, AFP

    Insiguro y'isanamu, Perezida Donald Trump

    Perezida Donald Trump yavuze ko iyi ntambara ishobora kumara “indwi zine gushika kuri zitanu" mu gihe imigambi yiwe kuri Iran irimwo;

    • Gusambura umugambi wyao wo gukora ibigwanisho ruhonyanganda
    • Gusambura igisirikare kirwanira mu mazi
    • N'ukuyaka ubushobozi bwo gukora ibigwanisho ruhonyanganda

    Ijambo rya mbere rya Perezida Donald Trump ku bijanye n'intambara muri Iran ryatanze ibimenyetso bike ku migambi yiwe y'igihe kirekire afitiye Iran inyuma y’iyo ntambara.

    Ubu, Trump yerekanye ko yiteguriye kuyibandanya igihe kirekire nivyakenerwa. Yavuze ati: “Igihe cose bizotwara, nta kibazo. Ico cose bizosaba, tuzogikora.”

    Ntiyashikirije ico yiyumvira ku bijanye na kazoza ka politike ya Iran, ikibazo gikomeye muri iki gihe Amerika yishe umukuru w'igihugu Ayatollah Ali Khamenei, kandi bikaba bitaramenyekana uwuzomusubirira.

    Trump kandi ntiyatanze insiguro y’ingene Amerika izokwitwara mu gihe iyo ntambara yokwaguka igahinduka intambara y’akarere kose.

    Uburyo Trump ariko arashikiriza amakuru ku bijanye n’iyo ntambara buratandukanye n’uko vyahora bikorwa.

    Mu misi iheze, abakuru b'ibihugu ba Amerika bahora bashikiriza ijambo rikomeye ku gihugu cose basigura imvo zatumye baja mu ntambara.

    Trump ntarashikiriza ijambo nk’iryo gushika ubu, kandi ku wa mbere ntiyerekanye ko hari ijambo nk’iryo rishobora gushikirizwa mu misi iri imbere.

    Izindi nkuru wasoma:

  7. Ambasade ya Amerika muri Saudi Arabia yagabweho igitero na za 'drones'

    Igitero cya Amerika muri Arabiya Sawudite

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Igitero cya Amerika muri Arabiya Sawudite

    Minisiteri y’Ingabo ya Arabia Saoudite yemeje ko ambasade ya Amerika i Riyadh yagabweho igitero n’indege ebyiri zitagira abapilote (drones).

    Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara ku rubuga rwa X, iyi minisiteri yavuze ko ibi byateje "inkongi ntoya hanangirika ibintu bimwe mu bikoresho byo muri iyo nyubako".

    Ambasade ya Amerika yategetse abakozi bayo muri iki gihugu kuguma mu ngo zabo mu mijyi ya Jeddah, Riyadh, na Dhahran kubera ikibazo cy’umutekano.

    Ubwo butumwa byranavuga kandi ko hagabanyijwe ingendo zitari ngombwa zijya ku birindiro bya gisirikare muri ako gace, nk'uburyo bwo kwirindaku mpamvu z'umutekano.

    Donald Trump yabwiye televiziyo ya NewsNation ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika zigiye kwihorera "vuba cyane" nyuma y'igitero cyagabwe kuri ambasade ya Amerika i Riyadh n'urupfu rw'abasirikare b'Abanyamerika.

    Ku wa mbere nijoro, Amerika yatangaje ko abasirikare batandatu ba bicyo gihugu bamaze gupfa, abandi 18 barakomereka.

    Izindi nkuru wasoma:

  8. Igisikare cya Israel kiravuga ko Iran yarashe ibisasu bya misile muri Israel

    IIngabo za Isiraheli zaburijemo ibisasu bya misile bya Irani nk'uko bigaragara i Heburoni, mu nkengero z'Uburengerazuba bw'Ikiyaga

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Ingabo za Israel zivuga ko zaburijemo ibisasu bya misile bya Iran byarashwe i Heburoni

    Igisirikare cya Isiraheli kiravuga ko Iran yateye ibisasu bya misile mu turere twinshi twicyo gihugu kikavuga ko abaturage bohererejwe ubutumwa kuri telefoni hirya no hino mu gihugu kugira ngo bashake ubwihisho nyuma y'uko Iran iteye ibisasu bya misile mu turere twinshi twa Israel.

    Ingabo za Israel (IDF) zivuga ko sisitemu zo kurinda ikirere zirimo "gukora kugira ngo zihagarike icyo kibazo".

    Ibi bibaye nyuma yaho Israel nayo yagabye igitero ku kinyamakuru cya leta cya Iran.

    Umuyobozi w’ishami rishinzwe itangazamakuru rya Repubulika ya Irani (IRIB), Peyman Jebeli, avuga ko ibice by’imbere mu nyubako z’ikigo cy’itangazamakuru i Tehran byangiritse.

    (IDF) iravuga ko yarasheho icyo kinyamakuru kizwi nka IRIB.

    Inyandiko yashyizwe ku rubuga rwa IDF Perse X igira iti: "Ingabo za Israel zibasiye ikigo cya Repubulika ya Kiyisilamu cya IRIB, ikigo kivuga ibinyoma cya IRGC n'ikandamiza."

    Kuwa mbere ibitangazamakuru byo muri Iran byatangaje ko inyubako zimwe na zimwe z'ikigo cy'itangazamakuru cya leta zari zatewe.

    Icyo kinyamakuru cya leta cyaibasiwe na Israel mu ntambara y'iminsi 12 hagati ya Iran na Israel muri umwaka ushize.

    Izindi nkuru wasoma:

  9. Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.