Plaid Cymru: Ffurfio llywodraeth leiafrifol yn well dewis na chlymbleidio

Byddai'n well gan Blaid Cymru ffurfio llywodraeth leiafrifol yn hytrach na chlymbleidio yn dilyn etholiad nesa'r Senedd, yn ôl arweinydd y blaid.

Daeth sylwadau Rhun ap Iorwerth ar bodlediad Gwleidydda, ar ôl i arolwg barn yr wythnos hon awgrymu bod Plaid Cymru mewn sefyllfa gref i ennill yr etholiad ym mis Mai.

Mae arolygon blaenorol wedi awgrymu bod Plaid Cymru a Reform UK yn cystadlu i fod y blaid fwyaf wedi'r etholiad.

Yn ôl yr arbenigwr ar arolygon barn o Brifysgol Caerdydd, Dr Jac Larner, gallai'r pôl diweddaraf weld Plaid Cymru'n ennill 45 o seddi.

Ond gyda nifer yr aelodau yn Senedd Cymru yn cynyddu o 60 i 96, byddai angen 49 o seddi i gael mwyafrif.

Mae yna ddyfalu wedi bod felly ynghylch sut y byddai'r blaid yn llywodraethu pe bydden nhw'n ennill yr etholiad, ond heb sicrhau mwyafrif.

Byddai hynny'n gadael y blaid yn gorfod dibynnu ar gefnogaeth gan eraill er mwyn ennill pleidleisiau i basio deddfwriaeth a chynlluniau gwario.

Does yr un blaid erioed wedi ennill mwyafrif ym Mae Caerdydd, a gyda'r newidiadau sy'n dod i'r drefn bleidleisio, mae'n annhebygol y bydd unrhyw blaid yn ennill dros hanner y seddi y tro hwn chwaith.

Llafur sydd wedi ennill y nifer fwyaf o seddi ym mhob etholiad ers dechrau datganoli, ond heb sicrhau mwyafrif ar unrhyw achlysur, mae'r blaid wedi gorfod dod i gytundeb o ryw fath gyda phlaid arall bob tro.

Ar adegau mae hynny wedi arwain at glymblaid ffurfiol, gydag aelodau o blaid arall yn ymuno â chabinet y Prif Weinidog.

Wrth siarad ar bodlediad Gwleidydda, dywedodd Rhun ap Iorwerth mai "dymuniad" ei blaid fyddai ffurfio llywodraeth leiafrifol gyda dim ond gweinidogion Plaid Cymru yn ei gabinet.

Mae'r arolwg barn "yn cadarnhau be' dwi wedi ei deimlo ers tro, sef y gallwn ni - o frwydro etholiad effeithiol ac adeiladu ymddiriedaeth efo pobl - arwain llywodraeth leiafrifol a gwneud hynny'n llwyddiannus," meddai.

Ychwanegodd ei fod yn "benderfynol y byddai'r llywodraeth leiafrifol honno yn ei gwneud hi'n eglur iawn o'r cychwyn i bwy bynnag arall yn y rhan yna o'r sbectrwm ein bod ni eisiau cydweithio".

"Mi edrychwn ni ar bwy allwn ni weithio efo nhw, fater wrth fater, bolisi wrth bolisi, gyllideb wrth gyllideb ac yn y blaen.

"Dwi'n meddwl y gallai o fod yn gychwyn ar gyfnod aeddfed o gydweithio o fewn y llywodraeth."

Er bod Rhun ap Iorwerth wedi awgrymu dros y misoedd diwethaf y byddai ei blaid yn barod i ffurfio llywodraeth leiafrifol, dyma'r sylwadau mwyaf clir ganddo ar y pwnc.

Roedd y cyfweliad gyda Rhun ap Iorwerth yn rhan o gyfres o sgyrsiau mae'r podlediad yn eu cynnal gyda ffigurau blaenllaw o'r pleidiau i gyd.

Yr aelod Llafur o Senedd Cymru Alun Davies gafodd ei gyfweld yr wythnos diwethaf.

Wrth ymateb i sylwadau Rhun ap Iorwerth am ffurfio llywodraeth leiafrifol, dywedodd yr athro Richard Wyn Jones o Ganolfan Llywodraethiant Cymru ym Mhrifysgol Caerdydd ar y podlediad: "Wrth gwrs mae'n haws dweud hynny pan mae'r arolygon barn yn awgrymu ar hyn o bryd eu bod nhw ddim yn bell o fwyafrif.

"Os oes gen ti leiafrif bychain, yna mae o'n fusnes anodd iawn rhedeg llywodraeth."

Awgrymodd hefyd y gallai'r sylwadau fod yn ffordd i "osgoi ateb cwestiynau neu gyhuddiadau" gan y Ceidwadwyr a Reform y byddai buddugoliaeth i Blaid Cymru yn yr etholiad yn dal i roi grym i Lafur.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i [email protected], dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.