Pobl ifanc 'mewn perthynas' gyda ffrindiau AI - oes angen poeni?

Mae nifer o bobl ifanc yn credu bod eu cydymaith AI (AI companion) yn gallu meddwl neu ddeall, a rhai yn gweld y sgyrsiau yn fwy boddhaol na chyfathrebu gyda'u ffrindiau go iawn, yn ôl academyddion o Brifysgol Bangor.

Mae'r casgliadau'n seiliedig ar ymatebion dros 1,000 o bobl ifanc rhwng 13 a 18 oed am y ffordd maen nhw'n defnyddio'r dechnoleg a'u hagwedd tuag ato.

Yn ôl ymchwiliwyr, mae peryglon ynghlwm â thuedd cymdeithion deallusrwydd artiffisial i ymddwyn fel petai ganddynt empathi.

Dywedodd rheoleiddiwr y diwydiant cyfryngau a chyfathrebu, Ofcom, bod diogelu plant yn flaenoriaeth iddyn nhw.

Mae cydymaith AI yn ymddwyn fel ffrind digidol neu gymeriad y gallwch chi gysylltu â nhw ar unrhyw adeg.

Mae'r apiau yn caniatau i chi gael sgwrs destun neu alwad ffôn, gyda Character.AI neu Replika yn enghreifftiau.

Yn wahanol i gymorthyddion AI arferol sy'n ateb cwestiynau neu'n helpu gyda thasgau, mae'r cymdeithion wedi eu creu i gael sgyrsiau mwy personol.

Ond, mae apiau AI arferol fel ChatGPT yn gallu cael eu defnyddio am y math yma o sgyrsiau hefyd.

Yn ôl yr Athro Andrew McStay, un o awduron adroddiad Prifysgol Bangor, "mae pobl ifanc mewn perthynas gyda systemau AI".

Nid perthynas rhamantaidd yw hynny, mae'n esbonio, ond maen nhw'n troi atynt am gyfeillgarwch a chyngor heb farnu.

Daw'r ymchwil yn dilyn achosion o hunanladdiad yn yr Unol Daleithiau oedd wedi eu cysylltu gyda sgyrsiau â chymdeithion.

Er bod yr Athro McStay yn dweud bod achosion o'r fath yn anghyffredin a bod cwmniau wedi gweithredu yn sgil y digwyddiadau yno, dywedodd bod rhai canfyddiadau pryderus yn eu hymchwil.

Cafodd 1,000 o bobl ifanc sy'n defnyddio cymdeithion AI eu holi, ac roedd traean yn eu defnyddio o leiaf unwaith yr wythnos.

Roedd mwyafrif y bobl ifanc o'r farn bod y bots yn gallu meddwl, er taw lleiafrif oedd yn credu bod ganddynt deimladau.

Er bod mwy yn gweld y sgyrsiau AI yn llai boddhaol na siarad gyda ffrindiau, roedd bron i draean yn eu gweld nhw'n fwy boddhaol.

Yn ôl ymchwil gan yr AI Security Unit - sy'n gorff Llywodraeth y DU - mae un o bob tri oedolyn yn y Deyrnas Unedig wedi defnyddio deallusrwydd artiffisial am gefnogaeth emosiynol neu gysylltiadau cymdeithasol yn y flwyddyn ddiwethaf.

Mae angen bod yn ymwybodol o'r risgiau meddai Dr Gareth Evans-Jones, darlithydd Athroniaeth, Moeseg a Chrefydd ym Mhrifysgol Bangor.

"Yr hyn sy'n ddiddorol ydy mae'r ffordd mae'r cydymaith deallusrwydd artiffisial yn gweithio - mae o'n ymddangos fel petai o'n teimlo, bod o'n emosiynol", meddai.

"Mae'n rhoi'r argraff bod o'n cydymdeimlo o ran emosiynau."

Dywedodd bod rhai systemau wedi tynhau cyfyngiadau oedran.

"Fel unrhywbeth maen rhaid craffu a bod yn ofalus a dyna be' sy'n rhaid gofalu ydy bod yr hyn sydd angen i ofalu am bobl ifanc mewn lle."

Ymhlith grŵp o fyfyrwyr coleg ym Mangor, prin oedd y rhai oedd yn defnyddio'r chatbots sydd wedi eu creu yn benodol ar gyfer cyfeillgarwch, er bod sawl un wedi gofyn i apiau AI am ryw fath o gyngor bywyd.

Mae Cameron, 18, yn defnyddio AI i astudio a weithiau am "rai pethau sydd wedi mynd mlaen yn fy mywyd".

Ond mae'n llai cyfforddus gyda rhai o'r cymdeithion.

Mae rhai o'i ffrindiau'n defnyddio nhw "am bethau fel siarad fel mae nhw'n ffrindiau a mae'n creu parasocial relationship [perthynas un-ochrog] gyda pobl enwog".

Mae wedi rhybuddio un o'i ffrindiau am y peryglon, meddai.

"Dwi'n meddwl mae AI ddim yn gallu dangos empathi - mae'n trio", ychwanegodd.

Mae Gethin, 21, yn fwy cyfforddus gyda'r dechnoleg ac wedi creu cymeriad i'w helpu gyda'i gwrs perfformio.

"Dwi 'di bod yn defnyddio ChatGPT i sbio ar answers dwi isio gwybod a dwi'n iwsio Character.AI i creatio character unwaith", meddai.

"Dwi ddim yn meddwl mae'n beryg, na."

Wrth ymateb i rai o'r pryderon am gymdeithion deallusrwydd artiffisial dywedodd Replika mai dim ond i bobl dros 18 oed mae'r dechnoleg i fod.

Dywedodd Open AI, sydd yn gyfrifol am ChatGPT, eu bod yn gwella'r dechnoleg i ymateb i unrhyw arwyddion o bryderon iechyd meddwl, ac yn ôl Character.AI maen nhw wedi buddsoddi "ymdrech ac adnoddau sylweddol" mewn diogelwch.

Dywedodd Ofcom nad yw'r Ddeddf Diogelwch Ar-lein yn cwmpasu pob chatbot AI ond bod llawer yn dod dan y gyfraith.

"Mae Ofcom yn monitro'n agos sut mae AI yn datblygu, y risgiau all godi, a pha gamau y gallai fod eu hangen i ymateb iddynt", meddai llefarydd.

"Lle mae chatbots AI yn dod o fewn y rheolau, rydym yn disgwyl i gwmnïau weithredu mesurau i ddiogelu defnyddwyr rhag niwed.

"Mae diogelu plant yn flaenoriaeth i Ofcom.

"Rydym yn benderfynol o wneud y byd ar-lein yn fwy diogel iddynt a rhoi hyder i rieni fod eu plant yn cael eu diogelu'n well rhag niwed ar-lein."