Mae mwy o blant a phobl ifanc dros eu pwysau ac yn gwneud llai o ymarfer corff nag erioed o'r blaen. Mae plant yn mynd yn dewach, ond nid oherwydd eu bod yn bwyta mwy. Er cymaint o demtasiwn yw bwydydd parod, dangosodd gwaith ymchwil fod y calorïau y mae eu cyrff yn ei gael ar y cyfan yn is nag yr oedd cyn 1960. Y gwir amdani yw nad ydynt yn symud cymaint. A bydd plant nad ydynt yn symud yn colli llawer o fanteision i'w hiechyd, gan gynnwys gwell systemau imiwnedd, mwy o hunan-barch, pwyso llai, llai o straen a phryder ac esgyrn iachach.
Y llynedd, dywedodd y Llywodraeth fod gan bob plentyn ysgol gynradd 'hawl' i ddwy awr yr wythnos o weithgaredd corfforol. Ond mae llawer o blant nad ydynt yn cael y gweithgaredd hwn yn ystod amser ysgol o hyd - dim ond 5 y cant o'n hysgolion cynradd sydd ag arbenigwyr addysg gorfforol, dim ond eu hanner sydd â chaeau chwarae ac mae'r nifer sydd â champfa neu bwll nofio yn llai nag un o bob 10. Mae'r amser y mae ysgolion yn ei neilltuo ar gyfer addysg gorfforol wedi gostwng yn sylweddol ers cyflwyno'r oriau llythrennedd a rhifedd. Ond mae rhai pethau y gall rhieni eu gwneud er mwyn sicrhau bod eu plant yn gorfod gwisgo'u dillad ymarfer corff yn rheolaidd.
Beth i'w wneud
- Dylai plant fod yn symud o gwmpas am o leiaf 30 munud, 60 munud os yn bosib, bob diwrnod. Does dim rhaid i hyn olygu gweithgaredd egnïol - mae cerdded yn gyflym yn ddigon da, os yw'n gwneud i'r galon guro.
- Pa bynnag chwaraeon rydych yn cymryd rhan ynddynt, gwnewch yn siwr eu bod yn hwyl. Ewch am dro ar gefn beic, i sblasio yn y pwll nofio lleol, i sgipio, trampolinio, llafnrolio neu sglefrfyrddio, dosbarthiadau dawns neu gymnasteg, a dod â thimau ynghyd i chwarae yn erbyn ei gilydd.
- Mae clybiau ar-ôl-ysgol yn gyfle da i wneud ffrindiau, cymdeithasu a dod â gweithgaredd corfforol rheolaidd i fywydau plant.
- Mae cerdded neu seiclo i'r ysgol yn ddechrau iach i'r diwrnod.
- Mae merched nad ydynt yn gwneud llawer o ymarfer corff caled, fel rhedeg a cherdded, mewn perygl o beidio â chynyddu digon ar ddwysedd eu hesgyrn i'w hamddiffyn rhag osteoporosis yn ddiweddarach yn eu bywydau. Rhowch gynnig ar gamp lle mae angen rhedeg e.e. pêl-rwyd, hoci.
- Cofiwch y gall gormod o ymarfer corff achosi problemau hefyd. Yn ogystal ag anafiadau 'gor-ddefnydd', mae nifer fach iawn o bobl ifanc yn datblygu bwlimia ymarfer corff, lle mae chwaraeon yn mynd yn obsesiwn.
Iechyd Plant - Y Ffeithiau
Mae pedwar o bob pum plentyn 11 oed yn bwyta sglodion bob diwrnod, ac mae un o bob pump yn bwyta sglodion ddwywaith y diwrnod, bob diwrnod, yn ôl arolwg o 800 o blant 11 oed yn ysgolion uwchradd Llanelli.
Mae 22% o'r holl blant 7-11 oed dros eu pwysau. Mae 12% o'r bechgyn ac 11% o'r merched yn yr un grwp oedran yn rhy dew.
Mae 40% o'r merched yn rhoi'r gorau i gymryd rhan mewn chwaraeon yn yr ysgol erbyn iddynt gyrraedd eu harddegau.
Bu gostyngiad yng nghyfran y bechgyn a'r merched sy'n bwyta ffrwythau ffres bob diwrnod yn 2000.
Mae merched yng Nghymru yn llai tebygol na bechgyn o fwyta brecwast, cinio a swper bob diwrnod - yn enwedig merched 15-16 oed. Cinio ysgol yw'r unig bryd poeth y mae un o bob pedwar plentyn yng Nghymru'n ei fwyta, yn ôl y Grwp Gweithredu Tlodi Plant.
Dangosodd arolwg o blant ysgol rhwng 11 ac 16 oed fod 6% ohonynt heb fwyta unrhyw ffrwythau yn ystod yr wythnos flaenorol, a bod 5% ohonynt heb fwyta unrhyw lysiau.
Ar gyfartaledd, mae plant yn bwyta llai na 13 dogn o ffrwythau neu lysiau bob wythnos, llawer llai na'r 35 dogn sy'n cael eu hargymell.
Dolenni cyswllt i'r we
Cyngor Chwaraeon Cymru. Ffôn: 029 2030 0500.
Addysg a Mwy. Ffôn: 020 8709 9900.
Sefydliad y Galon Prydain. Ffôn: 020 7935 0185.
Sefydliad Chwaraeon Ieuenctid. Ffôn: 01509 228293.
Cyngor a gwybodaeth ynglyn â bwyta'n iach, gan gynnwys canllaw syml i rieni.
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol
