TrawsffurfiadauSiapiau cyflun

Mae trawsffurfiad yn newid maint neu safle siâp. Mae siâp tebyg yn amrywio o ran ei faint. Mae siapiau cyfath yn union yr un fath. Mae ffactorau graddfa’n cyfrifo arwynebedd a chyfaint siapiau cyfath.

Part ofMathemategGeometreg a Mesur

Siapiau cyflun

Os caiff siâp ei helaethu, bydd y ddelwedd yn â’r siâp gwreiddiol. Mae o’r un siâp ond o wahanol faint.

Mae’r ddau siâp hyn yn gyflun gan fod y ddau ohonyn nhw’n betryal ond mae un yn helaethiad o’r llall.

Petryal a phetryal wedi’i helaethu

Trionglau cyflun

Mae dau driongl yn gyflun os yw’r onglau o’r un maint neu os yw’r ochrau cyfatebol yn yr un gymhareb. Bydd y naill neu’r llall o’r amodau hyn yn profi bod y ddau driongl yn gyflun.

Triongl wedi’i labelu A, a thriongl wedi’i labelu B sydd wedi ei helaethu yn ôl ffactor graddfa 2

Mae triongl B yn helaethiad o driongl A yn ôl 2. Mae pob un o’r hydoedd yn nhriongl B yn ddwywaith yn hirach nag yn nhriongl A.

Mae’r ddau driongl yn gyflun.

Enghraifft un

Noda a yw’r ddau driongl yn gyflun. Rho reswm dros dy ateb.

Dau driongl cyflun â’u hochrau mewn cyfrannedd a’r ongl gynwysedig yn hafal

Ydynt, maen nhw’n gyflun. Mae’r ddau hyd wedi’u cynyddu yn ôl ffactor graddfa 2. Mae’r ongl gyfatebol yr un fath.

Enghraifft dau

Noda a yw’r ddau driongl yn gyflun. Rho reswm dros dy ateb.

Dau driongl cyflun a phob un o’r tair ongl yn hafal yn y ddau driongl

Er mwyn penderfynu a yw’r ddau driongl yn gyflun, cyfrifa'r onglau coll.

Cofia fod yr onglau mewn triongl yn adio i 180°.

Ongl yxz = \(180 - 85 - 40 = 55^\circ\)

Ongl YZX = \(180 - 85 - 55 = 40^\circ\)

Ydynt, maen nhw’n gyflun. Mae’r tair ongl yr un fath.

Enghraifft tri

Noda a yw’r ddau driongl yn gyflun. Rho reswm dros dy ateb.

Triongl 1: 1.5 x 5 x 4 cm Triongl 2: 3 x 7.5 x 6 cm

Nac ydynt. Cafodd dwy o ochrau’r triongl eu cynyddu yn ôl ffactor graddfa 1.5. Mae’r ochr arall wedi gael ei chynyddu yn ôl ffactor graddfa 2.

Cyfrifo hydoedd ac onglau mewn siapiau cyflun

Mewn siapiau cyflun, mae’r hydoedd cyfatebol yn yr un cyfrannedd. Gelli di ddefnyddio’r ffaith hon i gyfrifo hydoedd.

Enghraifft

Cyfrifa hyd PS.

Petryal 1: 4 x 9 cm Petryal 2: 7 x ? cm

Ffactor graddfa’r helaethiad yw 2.

Mae hyd PS ddwywaith yn hirach na hyd ps.

PS = \(9 \times 2 = 18~\text{cm}\)

Gall siapiau cyflun fod y tu mewn i’w gilydd.

Question

Dangosa fod trionglau ABC a DBE yn gyflun a chyfrifa hyd DE.

Mae trionglau ABC a DBE yn gorgyffwrdd

Question

Cyfrifa hyd TR.

Mae trionglau QTS a PQR yn gorgyffwrdd