Nàíjíríà ló yẹ kí wọ́n ti dá ifá tí yóò yan Ọba ilẹ̀ Yoruba, kìí ṣe ìlú èèbó - Oba Ogboni

Ero awọn ọmọ Yoruba ti se ọtọọtọ lori iyansipo Alaafin tuntun, Ọba Abimbola Akeem Owoade, paapaa lori ilana ti ijọba ipinlẹ Oyo gba lati yan ọmọọba naa sori oye.

Awuyewuye yii ko si sẹyin fidio kan to lu sori ayelujara nibi ti adari tẹlẹ fun ile ẹkọ fasiti Obafemi Awolowo, Ọjọgbọn Wande Abimbola to jẹ ọmọ bibi ilu Oyo ati babalawo to fi ilẹ Amẹrika se ibujoko bayii, ti da Ifa lati mọ ẹni ti yoo jẹ Alaafin.

Gẹgẹ bi Abimbola ti wi, Ọmọọba Abimbola Akeem Owoade ni odu rẹ kun julọ laarin awọn ọmọ oye, ti Ifa si mu gẹgẹ bii Alaafin Kẹrinlaadọta.

Gẹgẹ bi Fidio naa se wi, ijọba ipinlẹ Oyo lo ni o gbe isẹ dida Ifa lati yan Alaafin tuntun fun Wande Abimbola.

Ọrọ yi ni ko dun mọ awọn eeyan kan ninu, ti wọn si n beere pe se o tọna lati da Ifa fun yiyan Ọba ilẹ Yoruba lati ilẹ okeere?

Bakan naa, ni wọn koro oju si sise ayẹyẹ igbọpa asẹ ati iwe ẹri ni bonkẹlẹ ni ọọfisi gomina, tawọn igbesẹ iyansipo Alaafin tuntun naa ko si lọwọ awọn afọbajẹ nilu Oyo ninu.

Yatọ si eyii, awuyewuye mii to tun n jẹyọ ni ti awọn Oyomesi marun ti ajọ EFCC fi ẹsun gbigba riba kan lọna ati yan ọmọ oye ti wọn n fẹ.

Eredi ree ti BBC Yoruba fi kan si ẹni to mọ kulẹkulẹ aṣa ilẹ Yoruba lati sọrọ lori bi wọn ṣe n difa yan ọmọ oye fun ipo ọba, se wọn le e difa loke okun lati yan mọ oye?

Bakan naa, a fẹ mọ boya o ba asa mu lati lọ mu ọmọ oye to n gbe loke okun pe ko wa jba nile, atawọn nnkan mii to ti jẹyọ lẹyin ti wọn yan Alaafin Owoade.

Ṣe wọn le difa lati yan Ọba ilẹ Yoruba nilẹ Okere?

Onimọ nipa aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba, to tun jẹ Ọba Ogboni Igba Iwasẹ kaakiri agbaye, Oba Adeyinka Sangolade Arifanlajogun tan imọlẹ si ọrọ naa.

Arifanlajogun sọ pe "Lori ibere ti ẹ bere lọwọ mi pe ṣe ilu oyinbo ni wọn ti le difa lati yan Ọba tabi Naijiria, ilu Naijiria ni wọn ti gbọdọ da ifa"

Ọba Ogboni fidi rẹ mulẹ pe ko si ibi ti eeyan ko ti le da ifa, amọ to ba jẹ ifa lati yan Ọba, babalawọ ti yoo difa naa gbọdọ rinrinajo pada sile lati difa ọhun nitori gbogbo awọn to yẹ ko wa nibẹ gbọdọ peju sibi ti wọn yoo ti difa naa.

O fi kun pe kii ṣe ojuṣe ijọba ipinlẹ ni lati yan babalawo ti yoo difa, ojuṣe awọn afọbajẹ ilu ni.

Kilode ti ifa ṣe n mu ẹni to wa niluu oyinbo laye ode oni?

Ọba Ogboni sọ pe ko si ohun to buru nibẹ ti ifa ba mu ẹni to n gbe nilẹ okere.

Gẹgẹ bo ṣe sọ, "Nigba iwasẹ, Ọba to ba maa jẹ ninu ilu ko ki n ba ọba to wa lori oye gbe inu ilu.

"Nitori naa gbogbo awọn to n sọ pe ifa ko mu eeyan ninu ilu mọ, ilu oyinbo lo ti n mu eeyan, aimọkan lo n ṣe wọn.

O ni ifa le mu ẹni to n gbe ninu igbo tabi ilu oyinbo, ko ni nnkan ṣe nitori o ṣi ba aṣa ilẹ Yoruba mu gẹgẹ bo ṣe wa lati nigba iwasẹ.

Ki ni ojuṣe awọn afọbajẹ laarin ilu?

Lori ojuṣe awọn afọbajẹ, Arifanlajogun sọ pe ojuṣe awọn afọbajẹ ni lati fẹnuko lori ẹni ti yoo jọba ninu gbogbo ọmọ oye ti awọn idile ti ipo naa kan ba fa silẹ.

Gẹgẹ bo ṣe sọ, loju awọn afọbajẹ lo yẹ ki babalawo da ifa ọmọ oye, ẹni ti ifa ba mu ni yoo fa le awọn afọbajẹ lọwọ, ọmọ oye naa si ni awọn afọbajẹ yoo fi orukọ rẹ ṣọwọ si gomina.

Ki ni pataki ipebi ti ọba maa n wọ ṣaaju iwuye?

Ọba Ogboni sọ pe irọ ni igbagbọ awọn eeyan kan pe inu ipebi ni Ọba to fẹ gori itẹ ti maa n jẹ ọkan ọba to waja ṣaaju.

Lẹyin naa lo wa fi ipebi we akoko ikẹkọọ pataki ti wọn ti maa n kọ ọba to fẹ gori itẹ ni awọn ẹkọ kan to rọ mọ ipo to fẹ gunle.

O ni "Ko ni si ọba ilẹ Yoruba to maa wọ ipẹbi to maa sọ pe bawo ni ti iṣẹṣe ṣe jẹ.

"Ọba to ba wọ ipẹbi ko ni tapa si ofin ilẹ Yoruba lailai, ko ni jẹ ẹsin atọhunrinwa lo maa fi kanta iṣẹṣe.

"Wọn kii jẹ ọkan eeyan ninu ipẹbi o, inu ipẹbi ni wọn ti maa n sọ fun Ọba pe, odaa o, o ti jẹ Ọba bayii o, o ko gbọdọ dọbalẹ fun ẹnikẹni mọ.

"Ibẹ ni wọn ti maa n ṣalaye gbogbo nnkan to yẹ ko ṣe ati eyii ti ko yẹ ko ṣe lori itẹ.

"Ọba ti ẹ ba ri to n gbe ọti sẹnu ni gbangba bi awọn Ọba kan, ẹ maa mọ pe ko wọ ipẹbi"

O ni aṣẹ ti Ọba to ba wọ ipẹbi pa pa gbọdọ mulẹ dandan ni, nitori inu ipẹbi naa gan ni yoo ti mọ pe oun ti gori itẹ awọn babanla oun.

Ọba Ogboni Arifanlajogun pari ọrọ rẹ pe, "Ilu ti ẹ ba ti ri pe ko tuba, ko tuṣẹ, o tumọ si pe wọn ko ṣe nnkan to yẹ ki wọn ṣe fun ọba ilu naa ni."