Tại sao Mỹ nhắm mục tiêu vào đảo Kharg của Iran?

Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã ném bom một hòn đảo nhỏ ngoài khơi bờ biển Iran - nơi có một cảng dầu lớn được coi là huyết mạch kinh tế của nước này.

Tổng thống Mỹ nói rằng các cơ sở quân sự trên đảo Kharg đã bị "phá hủy hoàn toàn" nhưng họ đã không nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo.

Tuy nhiên, ông Trump cảnh báo rằng ông sẽ xem xét lại quyết định không nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ trên đảo nếu Iran hoặc các nước khác "có bất kỳ hành động nào gây cản trở" đến việc lưu thông an toàn của tàu thuyền qua eo biển Hormuz - một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, nằm ở phía nam bờ biển Iran.

Quân đội Iran cho biết cơ sở hạ tầng dầu khí và năng lượng thuộc về các công ty hợp tác với Mỹ sẽ "bị phá hủy ngay lập tức" nếu cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo Kharg bị tấn công.

Tại sao đảo Kharg lại quan trọng đối với Iran?

Đảo Kharg là một đảo đá nhỏ chỉ cách bờ biển Iran 24 km.

Mặc dù kích thước nhỏ, hòn đảo đóng vai trò là một trong những mắt xích quan trọng nhất trong cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Việc Mỹ tấn công hòn đảo nhỏ nhưng quan trọng này ở phía bắc Vịnh Ba Tư giống như đánh vào tĩnh mạch kinh tế của Iran.

90% lượng dầu thô của Iran được vận chuyển qua một cảng trên đảo - thông qua đường ống từ đất liền.

Những tàu chở dầu rất lớn - có khả năng chở tới 85 triệu gallon dầu - có thể cập bến tại các cầu cảng dài của đảo để lấy dầu.

Bờ biển của đảo gần vùng nước sâu, không giống như bờ biển đất liền nông hơn.

Sau đó, các tàu chở dầu quay trở lại Vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz, đến Trung Quốc - khách hàng mua dầu chính của Iran.

Là một cảng xuất khẩu dầu của Iran, hòn đảo này cung cấp nguồn thu nhập chính cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Mỹ và Iran nói gì về vụ tấn công này?

Hôm thứ Sáu (13/3), ông Trump tuyên bố Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (Centcom) đã "thực hiện một trong những cuộc oanh tạc mạnh mẽ nhất trong lịch sử Trung Đông và hoàn toàn xóa sổ mọi mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, viên ngọc quý của Iran".

Ông nói thêm rằng "vì lý do đạo đức", ông đã "chọn KHÔNG phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo".

Centcom cho biết lực lượng Mỹ đã tấn công "hơn 90 mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg, đồng thời bảo toàn cơ sở hạ tầng dầu mỏ".

Đơn vị chỉ huy quân sự khu vực cho biết họ đã phá hủy các kho chứa thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều địa điểm quân sự khác.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin không có thiệt hại nào đối với các cơ sở dầu mỏ trên đảo.

Hãng thông tấn bán chính thức Fars cho biết các cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào hệ thống phòng không, một căn cứ hải quân, tháp kiểm soát không lưu và một nhà chứa máy bay trực thăng.

Ehsan Jahanian, phó thống đốc phụ trách chính trị của tỉnh Bushehr ở miền nam Iran, cho biết "không có quân nhân, nhân viên công ty dầu mỏ hay cư dân nào trên đảo bị thương vong trong cuộc tấn công, và tất cả các lĩnh vực đang tiếp tục các hoạt động thường nhật".

Theo một bản tin của hãng thông tấn Tasnim có liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), ông Jahanian cho biết quá trình xuất khẩu dầu từ đảo Kharg "đang được tiến hành đầy đủ" và "các hoạt động của các công ty đặt trụ sở trên đảo vẫn tiếp tục không bị gián đoạn".

Sau các cuộc tấn công, quân đội nước này cảnh báo rằng cơ sở hạ tầng dầu khí và năng lượng thuộc về các công ty hợp tác với Mỹ sẽ "bị phá hủy ngay lập tức và biến thành đống tro tàn" nếu các cơ sở năng lượng của họ bị tấn công.

Tại sao Mỹ không nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ của hòn đảo này?

Hành động quân sự nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng của hòn đảo sẽ gây thiệt hại rất lớn cho Iran.

Hành động này cũng sẽ là một sự leo thang đáng kể trong cuộc xung đột.

Nhiều khả năng nó sẽ đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt hơn nữa và cũng có thể dẫn đến việc Iran nhắm mục tiêu vào nhiều cơ sở hạ tầng dầu mỏ hơn trên khắp Trung Đông.

Hai tuần sau khi chiến tranh bắt đầu, Iran vẫn có khả năng phóng một số lượng lớn drone giá rẻ, mang chất nổ mạnh vào các nước láng giềng vùng Vịnh Ả Rập và các tàu thuyền vận tải trên biển.

Iran cũng có thể mở rộng các mục tiêu này sang các cơ sở hạ tầng thiết yếu như các nhà máy khử muối - nơi cung cấp nước uống cho hàng triệu người.

Ông Justin Crump, một nhà phân tích quân sự và cựu sĩ quan quân đội Anh, cho biết vụ đánh bom là một nỗ lực của ông Trump nhằm ngăn chặn Iran leo thang xung đột hơn nữa.

"Ông ấy đang thể hiện sự khoan dung nhưng lại nói rằng ông có thể trừng phạt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nặng hơn" bằng cách nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ - ông Crump, người cũng là Giám đốc điều hành của công ty tư vấn tình báo Sibylline, nói với chương trình Today của đài BBC Radio 4.

Trước đó, ông Trump đã tuyên bố rằng mục tiêu của cuộc chiến là để người dân Iran có thể nổi dậy và lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo.

Mặc dù sau đó ông Trump đã bày tỏ những động cơ khác cho cuộc chiến, ông Crump cho biết sẽ "khó khăn" khi nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo, vì việc này sẽ phá hủy huyết mạch kinh tế của đất nước trong một thời gian dài.

"Điều đó không nói lên nhiều điều về tương lai của họ [người dân Iran]", ông nói và cho biết thêm rằng, khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo bị phá hủy trong chiến tranh Iran-Iraq vào những năm 1980, phải mất một thời gian dài để xây dựng lại.

Liệu Mỹ có tìm cách chiếm hòn đảo này không?

Đã có những đồn đoán về việc liệu lực lượng Mỹ, vào một thời điểm nào đó, tìm cách chiếm đóng đảo Kharg.

Việc chiếm giữ hòn đảo này không chỉ làm gián đoạn việc xuất khẩu dầu mỏ của Iran mà còn có thể tạo ra một bàn đạp để tiến hành các cuộc tấn công vào đất liền.

Truyền thông Mỹ đưa tin rằng các tàu đổ bộ chở tới 5.000 lính thủy đánh bộ và thủy thủ đang được điều đến vùng Vịnh, càng làm tăng thêm những đồn đoán đó.

Lầu Năm Góc đã từ chối bình luận về vấn đề này.

Việc chiếm giữ hòn đảo này sẽ cắt đứt hiệu quả huyết mạch kinh tế của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), ảnh hưởng đến khả năng tiến hành chiến tranh của lực lượng này, theo nhà phân tích an ninh Mikey Kay của chương trình Security Brief của BBC.