TRỰC TIẾP, Bầu cử 15/3: Cử tri được huy động đi bầu trong 'ngày hội non sông'

Trực tiếp

1. 22 phút trướcQuy trình bầu chủ tịch nước và thủ tướng

   

   Quốc hội khóa 16 được bầu vào ngày hôm nay 15/3 và dự kiến họp kỳ đầu tiên vào ngày 6/4 để bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo nhà nước cho nhiệm kỳ mới.

   Nếu như tổng bí thư, thường trực Ban Bí thư và các chức danh trong Đảng là do Đảng quyết, thông qua bỏ phiếu hoặc phân công, thì các vị trí còn lại – chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch Quốc hội, phó thủ tướng, các bộ trưởng – theo luật là do Quốc hội bầu và phê chuẩn.

   Tất nhiên, những người này phải được Đảng, ở đây cụ thể là Bộ Chính trị, sắp xếp trước và quy trình ở Quốc hội là để hiện thực hóa sự sắp xếp ấy của Đảng.

   Theo nhà quan sát chính trị lâu năm Carl Thayer, "việc quyết định ai sẽ giữ cương vị chủ tịch nước và thủ tướng Chính phủ thuộc thẩm quyền của Bộ Chính trị."

   "Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ được tham vấn và thực hiện quy trình nhân sự chủ tịch nước để Quốc hội Việt Nam bầu. Chủ tịch nước sau khi được bầu sẽ đề cử thủ tướng Chính phủ; và khi thủ tướng được Quốc hội phê chuẩn, người đứng đầu Chính phủ sẽ tiếp tục trình danh sách các thành viên nội các. Quốc hội sau đó sẽ tiến hành bỏ phiếu thông qua các đề cử này," ông giải thích với BBC News Tiếng Việt vào tháng 2/2026.

2. một giờ trướcCác lãnh đạo 'thực hiện quyền cử tri'

   

   Nguồn hình ảnh, Getty Images

   

   Nguồn hình ảnh, dangcongsan.vn

   

   Nguồn hình ảnh, dangcongsan.vn

3. một giờ trước'79 triệu người Việt Nam đi bầu cử'

   

   Nguồn hình ảnh, Dangcongsan.vn

   Sáng nay (15/3), gần 79 triệu cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, theo truyền thông Việt Nam.

   Rất nhiều văn bản, nghị quyết từ trung ương xuống địa phương liên quan đến cuộc bầu cử này đã được ban hành.

   Ở Trung ương, đã có 27 văn bản, tài liệu phục vụ công tác bầu cử được ban hành. Hội đồng Bầu cử Quốc gia ban hành 31 nghị quyết, 8 kế hoạch, 46 văn bản về quy trình, thủ tục, công tác nhân sự và tổ chức hội nghị giới thiệu người ứng cử, cơ cấu, số lượng, hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

   Các địa phương đã ban hành tổng số 6.636 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai công tác bầu cử.

   Cả nước đã thành lập 34 ủy ban bầu cử cấp tỉnh, 3.320 ủy ban bầu cử cấp xã; 182 ban bầu cử đại biểu Quốc hội; 724 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh; 22.401 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã và 72.191 tổ bầu cử.

4. 2 giờ trướcÔng Tô Lâm: 'Lựa chọn những người nhân dân tín nhiệm nhất'

   

   Nguồn hình ảnh, Dangcongsan.vn

   Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư ĐCSVN, đã bỏ phiếu bầu cử tại Khu vực bỏ phiếu số 2 phường Ba Đình (Hà Nội).

   Ông nói với báo chí Việt Nam sau khi thực hiện quyền cử tri tại nơi cư trú của mình rằng ông “cảm thấy rất phấn khởi” khi chứng kiến bà con cử tri tập trung đông đủ để tham gia cuộc bầu cử Quốc hội khóa 16 và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

   “Đây là việc thực hiện quyền dân chủ trực tiếp để lựa chọn được những người mình tín nhiệm, tin tưởng để tiếp tục lãnh đạo đất nước, lãnh đạo các địa phương để phát triển,” ông Tô Lâm nói.

   Sáng nay (15/3), gần 79 triệu cử tri sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, theo truyền thông Việt Nam.

5. 3 giờ trướcVì sao bầu cử vào tháng 3 thay vì tháng 5?

   

   Nguồn hình ảnh, Getty Images/BBC

   Quy trình tổ chức đại hội Đảng vào tháng Một và bầu cử Quốc hội vào tháng Năm vốn là thông lệ được duy trì nhiều năm qua.

   Tuy nhiên, tiền lệ này đã thay đổi khi cuộc bầu cử lập pháp năm nay được đẩy lên sớm hơn hai tháng, cụ thể là vào tháng Ba.

   Điều này cũng giúp Quốc hội tổ chức kỳ họp đầu tiên vào tháng Tư, thay vì tháng Bảy như thường lệ, đồng nghĩa với việc nhiệm kỳ của Quốc hội khóa 15 rút ngắn khoảng ba tháng.

   Việc điều chỉnh thời điểm bầu cử sang tháng Ba và họp vào tháng Tư giúp Quốc hội cắt giảm được kỳ họp định kỳ vào tháng Bảy như trước đây.

   Mời các bạn đọc thêm về quy trình rút ngắn này tại đây.

6. 3 giờ trướcTiến trình bầu cử và công bố kết quả diễn ra như thế nào?

   

   Nguồn hình ảnh, Getty Images

   Vào ngày hôm nay 15/3, cuộc Tổng tuyển cử bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ chính thức diễn ra trên phạm vi cả nước.

   Chậm nhất ba ngày sau đó, Ủy ban bầu cử các cấp phải hoàn thành việc lập và gửi biên bản xác nhận kết quả bầu cử.

   Ngày 22/3 là hạn chót để Ủy ban bầu cử cấp tỉnh gửi biên bản xác nhận kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội về Hội đồng Bầu cử Quốc gia; đồng thời ấn định ngày bầu cử thêm (nếu có).

   Chậm nhất vào ngày 25/3, Hội đồng Bầu cử Quốc gia phải công bố kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.

   Cũng trong thời điểm cuối tháng Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 dự kiến tổ chức Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 2 để chốt danh sách nhân sự lãnh đạo cấp cao (Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội...) giới thiệu cho Quốc hội bầu. Ngày tổ chức hội nghị vẫn chưa được công bố.

   Vào ngày 4/4, Ủy ban bầu cử cấp xã lập biên bản tổng kết bầu cử đại biểu HĐND. Một ngày sau đó, việc xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp dự kiến được hoàn thành.

   Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 sẽ chính thức khai mạc vào ngày 6/4, nơi Quốc hội sẽ tiến hành quy trình "kiện toàn nhân sự" then chốt, bao gồm việc:

   • Bầu Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội
   • Bầu Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao
   • Phê chuẩn bộ máy nội các Chính phủ nhiệm kỳ mới

7. 3 giờ trướcQuốc hội thực sự có quyền lực hay không?

   Khác với các Quốc hội ở nhiều quốc gia khác nơi đây là một nhánh quyền lực độc lập, Quốc hội Việt Nam đóng vai trò là cơ quan cụ thể hóa các chủ trương và quy định từ đảng cầm quyền thành hệ thống pháp luật.

   Theo quy trình, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thường triệu tập hội nghị trước mỗi kỳ họp Quốc hội để thông qua các nghị quyết quan trọng, sau đó Ban cán sự Đảng tại Quốc hội sẽ điều hành việc triển khai các nội dung này.

   Minh chứng điển hình là trước kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 vào đầu tháng 4, Hội nghị Trung ương 2 (khóa 14) diễn ra vào cuối tháng 3 sẽ quyết định danh sách nhân sự chủ chốt.

   Các vị trí lãnh đạo cao nhất của Nhà nước, Chính phủ và các cơ quan tư pháp đều được Đảng thống nhất phương án trước khi đưa ra Quốc hội bầu chọn – một quy trình mà cựu Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An từng khái quát là "Đảng giới thiệu, Quốc hội bầu".

8. 3 giờ trướcĐi bầu là quyền hay nghĩa vụ?

   

   Nguồn hình ảnh, VGP

   Theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, việc đi bầu cử trước hết được quy định là một quyền của công dân – tức là bạn không vi phạm pháp luật nếu không thực hiện quyền của mình. Nhưng trong thực tế, vận hành và tuyên truyền, việc này thường được xem như một nghĩa vụ hành chính.

   Về mặt pháp lý, bầu cử là một quyền của công dân.

   Điều 27 của Hiến pháp quy định rõ: "Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân.”

   Bên cạnh đó, Điều 2 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cũng tái khẳng định công dân từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử.

   Trên thực tế, đi bầu được tuyên truyền là một nghĩa vụ.

   Các kênh truyền thông nhà nước và bản tin loa phát thanh tại các khu dân cư thường nhắc nhở người dân chuẩn bị thực hiện "quyền và nghĩa vụ" của mình. Hệ thống chính trị thường huy động mạnh mẽ để đạt kết quả số cử tri đi bầu và số phiếu bầu gần như tuyệt đối (thường đạt hơn 99%)

   Đối với nhiều cử tri, bầu cử được nhìn nhận như một nghĩa vụ hành chính hơn là một quyền chính trị gắn với lợi ích và tiếng nói của họ – đặc biệt khi người họ bầu tại đơn vị bầu cử nơi mình sinh sống sẽ không nhất thiết tiếp tục làm việc tại đó khi có sự điều động của Đảng Cộng sản Việt Nam.

   Chẳng hạn như trường hợp Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang. Ông Quang đắc cử đại biểu Quốc hội khóa 15 nhờ sự tín nhiệm của cử tri khu vực Quận 7 và huyện Nhà Bè, TP HCM. Tuy nhiên, trong quá trình công tác, sau khi được Đảng phân công giữ chức Bí thư Thành ủy Hải Phòng, ông trở thành đại diện của nơi này tại Quốc hội, thay vì nơi đã bầu ra ông.