Бачадон ижараси: гуркираб ривожланаётган бизнес ёхуд руҳий азоблар

Оврўпо мамлакатлари ва Америка Қўшма Штатларида суррогат оналар хизмати, яъни, фарзанд кўриш учун бошқа бир аёлдан фойдаланиш ўта қиммат бўлгани боис кўплаб ғарблик аёллар хорижга йўл оладилар.

Каролина Ирландиядан. У Ҳиндистонга бориб, Сонал исмли аёлга фарзандини дунёга келтириб бериши учун пул тўлашига тўғри келган.

Би-би-си Жаҳон Хизматининг “Сизнинг дунёингиз” деб номланган дастури ижодкорлари суррогат хизмати туфайли руҳий азобларни бошидан кечирган икки аёл билан учрашган.

Сонал

Сонал 26 ёшда. У ҳозиргина келажакда ҳеч қачон учраша олмайдиган боласини дунёга келтирди.

“Улар болани туғилиши билан олиб кетишибди”, дейди у.

“У туғилган пайтда мен беҳуш эдим, уни ҳатто кўришга ҳам улгурмадим. Ҳушимга келиб, онамдан нима бўлганини сўрадим. У менга қиз туққанимни айтди”.

Сонал Ҳиндистон ғарбидаги Гужарат штатидан. Кейинги бир неча ойни у эри, ёш ўғли ва қизидан узоқда, Ананд шаҳарчасидаги Акшанка тиббиёт марказида ўтказди.

Соналнинг эри сабзавот сотади,бунинг эвазига ойига 1,500 (34 доллар) рупия пул топади. Аммо, улар болаларига яхшироқ таълим беришни истайдилар. Бу ойлик билан эса, болаларни ўқитиб бўлмайди.

Шунинг учун, Сонал иккинчи мартадирки, бировнинг боласини дунёга келтиришга рози бўлган ва эвазига 300,000 рупия (6,800 доллар) ишлаган.

“Мен тез орада бахтли бўламан. Уй оламан, болаларим билан хотиржам яшайман. Уларни ўқитаман”, дейди у.

Каролина

Чақалоқнинг онаси 7,000 чақирим узоқда - Ирландияда яшайди. Каролина 21 ёшида бачадон бўйни саратонига чалингани аниқланган ва жарроҳлик амалиётини бошидан кечирган.

Шунда ҳам шифокорлар унга ҳомиладор бўлиши мумкинлиги айтишган.

Аммо, ҳомилани тўлиқ муддат кўтара олишига кафолат йўқ.

“Саратонга чалинмасимдан олдиноқ, мен фарзанд кўришни истардим”, дейди у. “Мени билганлар она бўлиш учун яратилганимни айтишарди”.

“Хасталикка чалинганингиздан кейин бу имкониятдан маҳрум бўласиз ва бир неча йилни “энди нима қиламан?” деган хаёл билан ўтказасиз. Шу билан 5 йил, 10 йил, кейин умрингиз ўтганини сезмай қоласиз”.

Тамға

Ҳиндистонда 2002 йил қабул қилинган қонун молиявий даромад учун суррогат оналик қилишга изн беради. Шунга қарамай, бу жамиятда ўта баҳсли масала.

Сонал илк бор эрига суррогат оналикка оид дастурда иштирок этмоқчи экани ҳақида айтганда, у буни истамаган.

“У бундай амал жамиятимизда қабул қилиб бўлмаслигини айтганди”, дейди Сонал. “Охири мен уни кўндирдим”.

“Биринчи марта суррогат боламни дунёга келтирганимда, уни уч кун эмизгандим. Шунда бу ўзимни болам бўлса эди, деб ўйлаганман. Улар чақалоқни олиб кетишганда, уч кун йиғладим. Уни жуда соғиндим”.

“Бу гал болани Каролинага берарканман, худди ўзимнинг боламни бировга бераётгандик ҳис қилдим. Аммо, кейинроқ, бу унинг боласи, мен қайтариб беряпман холос, дея ўзимни овутдим”.

Соналнинг онаси қўллаб-қувватлаган эса-да, эр-хотин бу ҳақда қайнона-қайнотасига айтишмади. Чунки, улар бу ишни маъқулламасдилар. Ҳиндлар учун бировнинг боласини кўтариш қарийб хиёнатга тенг.

Акшанка клиникаси раҳбари доктор Найна Пател ўз фаолияти танқид қилинишини билади, аммо суррогат оналар эксплуатация қилинади деган қарашларни инкор этади.

“Ўзлари фарзанд кўра олмайдиган ва бунинг учун қанчадан-қанча муолижани бошидан кечирган эр-хотиннинг қўлида чақалоқни кўраркансиз ва қуруқ шолчада ўтирган суррогат онанинг уй олишга ҳамда болаларини ўқитиш имкониятига эга бўлганига гувоҳ бўларкансиз...бу каби танқидлар дилингизга озор беради”, дейди у.

Мақсаду умидлар ўзгача

Ҳомиладорлик даврида икки аёл бир-бирлари билан яхши муносабатни йўлга қўйгандилар. Каролина Соналга қўл телефони ва бошқа совға-салом олиб беришга рози бўлганди.

Аммо, шифокорлар у қадар яқинлашиб кетмасликни маслаҳат беришади.

Чақалоқ туғилган пайт Каролинанинг ҳам Соналнинг ҳам орзу-умидлари турлича бўлгани ойдинлашди.

Туғиш пайтидаги мушкулотлар туфайли чақалоқ зудлик билан касалхонанинг бошқа бўлимига олиб ўтилди ва Сонал уни кўришига рухсат берилмади.

Сонал кўнгли оғриди ва саросима ичида қолди.

"Мен хафаман, чунки менинг ўтган 9 ойлик ҳаракатларим зое кетгандек”, дейди у.

“Каролина чақалоққа қарашга ёрдам бера олмаслигимни, бунинг ўрнига у энага олишини айтди. Бундан менинг жуда дилим оғриди”.

Каролина Соналдан чақалоққа кўкрак сутини жўнатишни сўраганда, у рад қилди.

“Агар чақалоққа қарашга бошқа бировни ёллаётган экансиз, уни эмизиш учун ҳам кимнидир топишингиз мумкин, дедим. Мен нима учун сутни шу ердан жўнатишим кераклиги, нима учун у билан бирга бўлолмаслигимни сўрадим”.

Бироқ, Каролина учун ўзининг қарори бутунлай адолатли эди.

“Эҳтимол, унинг маданиятида болани эмизиши ва болага қарашиши оддий ҳолдир, лекин менинг маданиятимда бундай эмас”, дейди у.

“Мен қилган меҳнати учун ҳар доим Соналдан чексиз миннатдор бўламан. Аммо, мен бунда чегара бўлиши керак, деб ҳисоблайман”.

Гарчи, Сонал қайнона-қайнотасига айтмаган бўлса ҳам улар бундан хабар топишган. Аммо, Сонал уларни кўрганда, ҳомиладор бўлганидан тонишини айтади.

Аммо, у бу ишидан афсус қилмаслигини таъкидлайди.

“Жамият мени қораласа ҳам ёки ўзига қабул қилмаса ҳам афсус қилмайман. Мен ёмон иш қилганим йўқ. Бу ишни болаларим учун қилдим. Менга ҳозир ҳеч нарса керак эмас, фақат болаларим бўлса бўлди”, дейди у.

Сиз бу борада қандай фикрдасиз?

Электрон почтамиз манзили uzbek@bbc.co.uk