กินยาก : ทำความรู้จักโรคหลีกเลี่ยงหรือจำกัดการกินอาหาร หรือ ARFID

มันฝรั่งทอดกรอบและพาสต้าอาจไม่ใช่อาหารที่น่ากินที่สุด แต่สำหรับเด็กบางคนที่เป็นโรคพฤติกรรมการกินผิดปกติแบบที่น้อยคนจะรู้จัก อาหารเหล่านี้เป็นอาหารหลักที่พวกเขาต้องพึ่งพาอยู่ทุกวัน

อ็อตโต เด็กชายวัย 9 ขวบจากมณฑลฮาร์ตฟอร์ดเชียร์ในอังกฤษ มีภาวะที่เรียกกันว่า ARFID (Avoidant Restrictive Food Intake Disorder) หรือโรคหลีกเลี่ยงหรือจำกัดการกินอาหาร เด็กคนนี้เล่าว่าเขาอยากจะลองกินอาหารแปลกใหม่แต่ก็มักรู้สึกกลัว

"บางทีรู้สึกเหมือนกับว่าอาหารเป็นของที่กินไม่ได้" อ็อตโตเล่า

"ผมรู้สึกเหมือนจะสำลักหรือไม่ก็อาเจียน ผมไม่ชินกับรสชาติและนั่นทำให้ร่างกายพยายามบอกว่า "โอ้ พระเจ้า นี่ไม่ใช่สิ่งที่เราเคยกินมาก่อน มันคืออะไรกัน มันคืออะไร"..."

"จากนั้นร่างกายผมก็จะพยายามกำจัดอาหารนั้นทิ้ง นั่นทำให้ผมสำลัก"

ด้วยเหตุนี้ อาหารที่เขากินในแต่ละวันจึงมีแค่พาสต้ารสจืด และอาหารอื่นอีกไม่กี่ประเภท เช่น น้ำผลไม้และข้าวเกรียบรสจืด ๆ สำหรับเด็ก

ย้อนไปตอนอายุ18 เดือน หมอวินิจฉัยว่าเขามีภาวะพูดช้า และก็ถูกส่งตัวไปรักษาอยู่ 1 ปีที่คลินิกด้านพฤติกรรมการทานอาหารผิดปกติที่โรงพยาบาลเกรทออร์มอนด์สตรีทในกรุงลอนดอน

ชาร์ล็อตต์ แม่ของอ็อตโต เล่าว่ามักไม่ได้รับการช่วยเหลือจากหน่วยงานในพื้นที่ เธอบอกว่าต้องเฝ้าดูลูกเผชิญกับอุปสรรคนี้ รู้สึกโดดเดี่ยวเพราะเหมือนไม่มีใครที่เป็นโรคนี้เหมือนกัน

โรค ARFID คืออะไร

ที่มา : ARFID Awareness UK/Beat Eating Disorders

โรคนี้กลายเป็นข่าวในสหราชอาณาจักรหลังจากเดือนที่แล้ว มิเชลล์ แม่ของเด็กวัย 4 ขวบ บอกเล่าให้บีบีซีฟังว่ากำลังเดือดร้อนเพราะหามันฝรั่งทอดกรอบยี่ห้อวอล์คเกอร์สรสเกลือไม่ได้

เอวา ลูกสาวของมิเชลล์ ก็เป็นโรค ARFID เธอบอกว่ารู้สึกแย่มาก "คนคิดว่าคุณเป็นพ่อแม่ที่ไม่ดีทั้งที่จริง ๆ คุณพยายามอย่างเต็มที่แล้ว"

"พ่อแม่บางคนถูกสมาชิกครอบครัววิพากษ์วิจารณ์" มิเชลล์เล่า "พวกเขาไม่กล้าอธิบายถึงปัญหานี้หรือร้องขอความช่วยเหลือ"

รูบี้ ลูกสาววัย 7 ขวบของเมลิสซาก็ป่วยจากโรคนี้เช่นกัน เธอเล่าว่าลูกได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์เมื่อ 3 ปีก่อน และตอนนี้ทานแค่โยเกิร์ต และชีสบางประเภทเท่านั้น

"ตอนแรกเราคิดว่าเป็นแค่ช่วงอายุที่เด็กมักเลือกกิน แต่แล้วสถานการณ์ก็แย่ขึ้นจนกลายเป็นปัญหา …ภายใน 3 สัปดาห์ ลูกน้ำหนักลดไปถึง 1 กิโลกรัม มันน่ากลัวมาก ๆ"

ตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ รูบี้ก็เริ่มรับวิตามินช่วยเสริมสารอาหารพร้อมกับเข้ารับการบำบัดด้วย

"มันไม่ใช่การเลือกกิน" เมลิสซา "มันเป็นอาการป่วยทางจิต และมันเป็นฝันร้ายสำหรับคนที่ต้องเผชิญกับสิ่งนี้"

สำนักงานบริการสุขภาพแห่งชาติ (NHS) รับรองอาการนี้ตั้งแต่ปี 2013 แต่คนทำงานด้านการสาธารณสุขกำลังเรียกร้องให้คนทั่วไปตระหนักรู้เรื่องโรคนี้มากขึ้น

ดร.แคลร์ ฮิกกินส์ หัวหน้าจิตแพทย์จากโรงพยาบาลเกรทออร์มอนด์สตรีทบอกว่า 1 ใน 3 ของผู้ป่วยที่เธอเจอเคยมีประสบการณ์สำลักหรือแพ้อาหารตอนยังเป็นทารกซึ่งทำให้พวกเขาเชื่อมโยงการกินกับความเจ็บปวด

"เรายังไม่ตระหนักว่าการกินเป็นประสบการณ์ที่เต็มไปด้วยประสาทสัมผัสประเภทต่าง ๆ มากแค่ไหน" ดร.ฮิกกินส์ กล่าว

เธอบอกว่ามีวิธีการหลายอย่างที่อาจจะช่วยเด็กที่เป็นโรคนี้ได้ อาทิ ให้เด็กมาช่วยทำอาหารโดยไม่ต้องคาดหวังให้พวกเขาต้องกิน

"ให้พวกเขารู้จักอาหารหลากหลายประเภทมากขึ้นซึ่งจะช่วยให้พวกเขามั่นใจขึ้น และหลังจากนั้นพวกเขาอาจจะกล้าสัมผัสอาหารและก็ลองชิมดูก็ได้"

จีเลียน แฮร์ริส จิตแพทย์จากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม บอกว่า แม้ว่าจะยังไม่มีงานวิจัยอย่างเป็นทางการเรื่องโรคนี้ จากประสบการณ์เธอพบว่ามีเด็กราว 1 ใน 500 คน ที่ป่วยจากโรคนี้ เธออธิบายว่า เด็กทุกคนมักมีช่วงที่เลือกกินอยู่ราว 2 ปี แต่เด็กที่เป็นโรคนี้จะยังมีอาการนี้ต่อไปหลังจากช่วงนั้น

จิตแพทย์ผู้นี้บอกว่าเด็กมักจะเริ่มเป็นโรคนี้ตอนอายุได้ 4 ขวบ โดยเป็นเพราะมีความรู้สึกอ่อนไหวเป็นพิเศษโดยมักเริ่มจากบริเวณปาก

แฮร์ริส บอกว่า ความรู้สึกนั้นทำให้อาหารบางประเภทน่าขยะแขยง โดยเฉพาะอาหารที่ต้องเคี้ยวในบริเวณของปากที่อ่อนไหวเป็นพิเศษ

เธอบอกว่าพ่อแม่หลายคนถูกวิจารณ์ที่ลูกไม่ยอมกินอาหารก็เลยไม่ได้ไปขอความช่วยเหลือจากแพทย์

"ฉันคิดว่ามีความเข้าใจเรื่องนี้มากขึ้นแล้วว่ามันเป็นอาการป่วยจริง ๆ ไม่ใช่ว่าเป็นเพราะเด็กดื้อ หรือพ่อแม่ที่เลี้ยงลูกไม่ดี"