นักเขียนชาวนอร์เวย์ “ผู้มอบเสียงแก่คนไร้เสียง” คว้าโนเบลวรรณกรรม 2023

คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมที่กรุงสตอล์กโฮล์มของสวีเดน ประกาศยกย่องผลงานบทละครและบทประพันธ์ร้อยแก้วของ ยอน ฟอซเซอ (Jon Fosse) นักเขียนชาวนอร์เวย์ ให้ได้ครองรางวัลอันทรงเกียรติระดับโลกประจำปี 2023

คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมแถลงว่า บทประพันธ์ของฟอซเซอซึ่งมีทั้งบทละคร, นวนิยาย, เรื่องสั้น, วรรณกรรมเยาวชน, บทกวี, และความเรียง ล้วนเปี่ยมด้วยความคิดสร้างสรรค์ในเชิงวรรณศิลป์ โดยผลงานของเขาได้ “มอบเสียงให้แก่คนไร้เสียง” อย่างแท้จริง

“ฟอซเซอผสมผสานรากเหง้าของภาษาและฉากหลังที่มีความเป็นท้องถิ่นของนอร์เวย์ เข้ากับเทคนิควรรณศิลป์สมัยใหม่” ผู้แทนจากคณะกรรมการรางวัลโนเบลระบุ “ผลงานของเขานำเสนอสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน ในแบบที่ทุกคนสามารถเชื่อมโยงเข้ากับชีวิตของตนเองได้ทันที การประหยัดถ้อยคำเป็นพิเศษและเรื่องราวที่กินใจ สื่อแสดงถึงอารมณ์อันทรงพลังที่สุดของมนุษย์เช่นความวิตกกังวล รวมทั้งความรู้สึกอับจนหนทางและไร้ซึ่งอำนาจออกมาได้อย่างเรียบง่ายที่สุด”

ผลงานของฟอซเซอมีเอกลักษณ์ในการใช้ภาษาแบบน้อยแต่มาก ลดทอนถ้อยคำจนสั้นกระชับเรียบง่ายแบบมินิมอลลิสม์ (minimalism) เขายังผลิตผลงานโดยใช้ภาษา Nynorsk หรือภาษานอร์เวย์ใหม่ ซึ่งเป็นภาษาถิ่นประจำบ้านเกิดของเขาในแถบชายฝั่งตะวันตกของประเทศด้วย

ผลงานเด่นของนักประพันธ์วัย 64 ปีผู้นี้ ได้แก่ นวนิยายเรื่อง “บ้านเรือ” (Boathouse) ซึ่งพิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี 1989 และนวนิยายชุด “ความโทมนัสโศกเศร้า” (Melancholy) ที่จัดพิมพ์ระหว่างช่วงปี 1995-1996

ล่าสุดผลงานนวนิยาย 7 ตอน Septology ได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษและภาษาต่างประเทศอื่น ๆ โดยได้รับความนิยมอย่างสูงจากนักอ่านทั่วโลก ซึ่งนวนิยายชุดนี้เป็นผลงานเชิงทดลอง ว่าด้วยเรื่องราวของจิตรกรสูงวัยกับหญิงม่ายที่ต่างก็ใช้ชีวิตโดดเดี่ยวลำพัง โดยการดำเนินเรื่องนำไปสู่การรู้แจ้งเห็นจริงในประเด็นทางศาสนา ศิลปะ อัตลักษณ์ และชีวิตครอบครัว

Septology ถือเป็นหนึ่งในผลงานชิ้นสำคัญของฟอซเซอ โดยได้รับการยกย่องอย่างสูงจากการทดลองเขียนประโยคยาวติดต่อกัน ชนิดที่แทบจะไม่มีเครื่องหมายจบประโยคมาคั่นกลาง เพื่อให้ผู้อ่านมีสมาธิจดจ่อและลื่นไหลไปกับการใช้ความคิดตรึกตรองทางปรัชญาอย่างต่อเนื่อง

ฟอซเซอเป็นชาวนอร์เวย์คนที่ 4 ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม อย่างไรก็ตาม บรรดาผู้เชี่ยวชาญในแวดวงวรรณกรรมต่างวิจารณ์ว่า นักประพันธ์ชาวยุโรปเหนือได้รางวัลนี้บ่อยเกินไป และคณะกรรมการควรเปิดโอกาสให้กับผลงานวรรณกรรมจากภูมิภาคอื่น ที่ไม่ได้อยู่ในโลกของวรรณกรรมภาษาอังกฤษบ้าง