เทียบร่างแก้ไขข้อบังคับประชุมวุฒิฯ ใครเสนออะไร จำนวน กมธ. สำคัญอย่างไร

การประชุมวุฒิสภานัดแรก ภายใต้การควบคุมการประชุมของนายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภาคนใหม่ จะเกิดขึ้นในวันที่ 5 ส.ค. นี้ โดยมีวาระสำคัญคือการพิจารณาร่างแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับการประชุมวุฒิสภาฉบับใหม่

สมาชิกวุฒิสภา (สว.) เสนอญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับการประชุมวุฒิสภาอย่างน้อย 5 ฉบับ โดย 4 ฉบับ เป็นการเสนอแก้ไขรายละเอียดและจำนวนคณะกรรมาธิการ (กมธ.) สามัญของวุฒิสภา และอีก 1 ฉบับ เป็นการเสนอให้เปิดเผยบันทึกรายงานการประชุมของสภาสูง

นายมงคลกล่าวว่า การพิจารณาร่างข้อบังคับที่ สว. เสนอมา จะพิจารณาควบคู่กันไปทุกร่าง ไม่อยากชี้นำ ขอให้สมาชิกคุยกันดีกว่า ส่วนจะใช้การตั้งคณะกรรมาธิการ (กมธ.) เต็มสภาเพื่อพิจารณา 3 วาระรวด หรือตั้ง กมธ. ขึ้นมาศึกษานั้น หากสมาชิกเห็นว่าเป็นเรื่องเร่งด่วนคงพิจารณา 3 วาระรวด

“ร่างข้อบังคับการประชุมวุฒิสภาถือเป็นเรื่องสำคัญที่ควรต้องมีมาบังคับใช้โดยเร็ว ไม่เร็วคงไม่ได้ เนื่องจากมีงานอื่นมารออีกมาก” ประธานวุฒิสภากล่าว

ด้าน พล.ต.ท.ยุทธนา ไทยภักดี สว. กลุ่ม 20 (กลุ่มอื่น ๆ) หนึ่งในผู้เสนอญัตติแก้ไขข้อบังคับการประชุมฯ เตรียมเสนอให้ที่ประชุมพิจารณา 3 วาระรวด

สำหรับ สว. ชุดใหม่ทั้ง 200 คน มาจากการ “เลือกกันเอง” ในกลุ่มอาชีพ 20 กลุ่ม และ “เลือกไขว้กลุ่มอาชีพ” ท่ามกลางเสียงวิจารณ์เรื่อง “สว. สายสีน้ำเงินยึดสภาสูง” สะท้อนผ่านผลการเลือก สว. ซึ่งปรากฏว่าผู้สมัครจากจังหวัดที่อยู่ในเขตอิทธิพลของพรรคภูมิใจไทย (ภท.) ได้เข้าสภาอย่างพร้อมเพรียง

ตอกย้ำด้วยผลการเลือกประธานและรองประธานวุฒิสภาที่ออกมาแบบ “ไม่พลิกโผ” ด้วยคะแนนสนับสนุนเกิน 150 เสียงทั้ง 3 ตำแหน่ง แสดงให้เห็น “ความเป็นเอกภาพ” และ “ความมีอยู่จริง” ของ สว. สีน้ำเงินที่ประเมินกันว่าเสียงราว 3 ใน 4 ของวุฒิสภาทั้งหมด

การจัดสรรเก้าอี้ประธาน กมธ. จะเป็นอีกครั้งที่ สว. กลุ่มใหญ่ได้บริหารอำนาจด้วยการจัดคนลง กมธ. ชุดสำคัญในเชิงยุทธศาสตร์การเมือง พวกเขาวางแผนจัดโครงสร้างการทำงานในสภาสูงอย่างไรในช่วง 5 ปีนี้ มีความเหมือนหรือแตกต่างจากกลไกการทำงานของ สว. ชุดเดิมอย่างไร

บีบีซีไทยสรุปสาระสำคัญของร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา มาไว้ ณ ที่นี้

ใครคือเจ้าของร่างแก้ไขข้อบังคับฯ เสนอแก้ปมอะไร

ภารกิจแรกที่บรรดา สว. ชุดใหม่ลุกขึ้นมาทำคือ การกำหนดกติกาและตำแหน่งแห่งที่ในการทำงาน ผ่านการเสนอแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา

ข้อเสนอเรื่อง กมธ. เป็นอย่างไร

กรรมาธิการมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาร่างกฎหมาย กระทำกิจการ พิจารณาสอบข้อเท็จจริง หรือศึกษาเรื่องใด ๆ อันอยู่ในหน้าที่และอำนาจของวุฒิสภา ทั้งนี้ กมธ.สามัญ จะตั้งจาก สว. เท่านั้น ส่วน กมธ.วิสามัญ สามารถดึงบุคคลภายนอกมาร่วมเป็น กมธ. ได้

เดิม กมธ.สามัญ มีอยู่ทั้งสิ้น 26 คณะ มีจำนวน กมธ. 9-18 คน ส่วนคณะอนุ กมธ. มีได้ไม่เกิน 4 คณะ/กมธ. มีอนุ กมธ. ได้ไม่เกิน 12 คน

แล้วข้อเสนอของ สว. ชุดใหม่เป็นอย่างไร

ร่างเปรมศักดิ์: เพิ่มจำนวน กมธ. เป็น 28 คณะ มี กมธ. 9-18 คน และเพิ่มจำนวนอนุ กมธ. เป็นไม่เกิน 5 คณะ/กมธ. มีจำนวนอนุ กมธ. คงเดิมที่ 12 คน

ร่างประภาส: คงจำนวน กมธ. ไว้ที่ 26 คณะ มี กมธ. 8-15 คน คณะอนุ กมธ. คงร่างเดิมไม่เกิน 4 คณะ/กมธ. มีอนุ กมธ. ได้ไม่เกิน 12 คน และให้มี กมธ.วิสามัญศึกษาการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ มีจำนวนไม่เกิน 25 คน

ร่างเอกชัย: คงจำนวน กมธ. ไว้ที่ 26 คณะ มีจำนวน กมธ. 9-17 คน คณะอนุ กมธ. คงร่างเดิมไม่เกิน 4 คณะ/กมธ. มีอนุ กมธ. ได้ไม่เกิน 12 คน

ร่าง พล.ต.ท.ยุทธนา: ลดจำนวน กมธ. เหลือ 21 คณะ มีจำนวน กมธ. 9-18 คน และลดจำนวนอนุ กมธ. เหลือ 3 คณะ มีจำนวนอนุ กมธ. 12 คน

แนวโน้ม กมธ. ชุดไหนจะหายไป

มีข้อวิเคราะห์จาก สว. บางส่วนว่า ร่างของ พล.ต.ท.ยุทธนา ไทยภักดี สว. กลุ่มที่ 20 (กลุ่มอื่น ๆ) จะถูกใช้เป็นร่างหลักในการพิจารณา โดยมีเพื่อน สว. ร่วมลงนามรับรองญัตติ 25 คน

พล.ต.ท.ยุทธนา ในฐานะเจ้าของร่างข้อบังคับการประชุม ให้เหตุผลในการเสนอยุบ กมธ. เหลือเพียง 21 คณะว่า “ต้องการให้สอดคล้องกับจำนวนคน” เนื่องจากจำนวน สว. ลดลงจาก 250 คน เหลือ 200 คน อีกทั้ง “ต้องการลดงบประมาณที่ใช้ต่อปีจำนวนหลายล้านบาท”

“ยอมรับว่าคงมีแย่งกันบ้าง แต่ก็ลดลงไม่มาก อีกทั้งยังมีตำแหน่งรองประธาน กมธ. ซึ่งเดิมมีหลายคณะอาจไม่มีเวลาประชุม หรือต้องเดินสายประชุมก็ไม่เหมาะ เอาแค่พอสมควรให้มีประสิทธิภาพดีกว่า” พล.ต.ท.ยุทธนา ตอบคำถามผู้สื่อข่าวเมื่อ 2 ส.ค. ว่าการลดจำนวน กมธ. จะทำให้เกิดปัญหาการแย่งเก้าอี้ประธาน กมธ. หรือไม่

หากเสียงส่วนใหญ่ของวุฒิสภาสนับสนุนโครงสร้าง กมธ. ใหม่ออกมาตามข้อเสนอของ พล.ต.ท.ยุทธนา จะมี กมธ. หายไป 5 ชุด จากการยุบรวมกับ กมธ. ชุดอื่น ๆ ประกอบด้วย

ขณะที่ในส่วนของ กมธ.วิสามัญที่เดิมมี 3 ชุด ยังคงไว้ 2 ชุดคือ กมธ.วิสามัญกิจการวุฒิสภา และ กมธ.การพิทักษ์และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ แต่ให้ยกเลิก กมธ.ติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งเป็นบทบาทเฉพาะกิจ ของ สว. ชุดเฉพาะกาล 250 คน ที่บัญญัติในบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญ 2560