Бобаки Занҷонӣ, маҳсули як иқтисоди бемор
Мушоҳидаи ахбори марбут ба Бобаки Занҷонӣ дар Эрон нишон аз як воқеъияти талх ва такрорӣ дар ниҳоди ҷомеъа ва иқтисоде бемор дорад.
Ҷомеъае бемор, ки ба ҳасби ҳамон адами саломат, наметавонед интизори баҳра бурдан аз садоқати рафторӣ ва вуҷдони корӣ дошта бошед, аммо баръакси он бо доштани маҳорат дар фиребкорӣ ва махфӣ кардан, бевуҷдонии корӣ ва қурбонӣ сохтани ҳамаи ончи арзишҳои мутамаддинона фарз мешавад, барои расидан ба ончи ҳама ниёз доранд, аммо надоранд (манзур заминаи маъишат ва иқтисод аст) ва шумо низ баъзан "истеҳқоқи онро надоред зоҳиран" батанҳоӣ ба буландои имтиёзоти иҷтимоъӣ бирасед, ки як иҷтимоъи азим ҳасрати расидан ба онро доранд.
Мо имкони қазоват надорем, ки Бобаки Занҷонӣ бо муморисат ва шами (ҳилаи) тиҷории худ дар ҷомеъае носолим сармояандӯзӣ карда ва ё аз ибтидо нақши корманд ё маъмуреро ифо карда, ки танҳо сармояаш ҷасорати амал дар давр задани қавонини кишвари худ ва дигар мамолик будааст ва ончи сарвати шахсии ӯ ҷилва мекунад, ҳосили анбоштшудаи пурсонтҳо ва подошҳои амалиёти ғайримуҷоз аст ва ё густариши сарвати аввалияи ӯ бо шами тиҷории шахсӣ, гарчи аз робитае истисноӣ бо ниҳодҳои ҳукуматӣ.
Чархиш дар мудирияти сиёсии кишвар ҳамеша омили таъйинкунандае барои "қурбонӣ" шудани ин гуна сармоядорон буда, албатта на дар ҷавомеъе, ки раванди сармоядорӣ аз фароянди такомулии онҳо буда, балки дар ҷавомеъи ғайрисанъатӣ ва ғайритавсеъаёфта, ки рушди бархе аз сармоядорон ҳосили широкат дар рафтори муҷримонаи сиёсист.
Ба табъи нерӯҳое, ки бо асоси ин навъ ҷомеъа даргир ҳастанд, на имконе барои ҳимоят аз ин қурбониёни ҷомонда аз қудрати калони сиёсӣ ё иқтисодии муҷримона ва мустабиддонаи ҳукуматӣ доранд, на авлавияти онон аст, на ангеза ва алоқае, зеро ҳамеша ба зеҳни ҳамагон мутабодир мешавад.
Ин афрод имкони лозим ва кофӣ барои ҳимоят аз худ бо ҳамаи иттилоъотеро, ки маътуф ба даврони широкати онҳо дар қудрат аст, надоранд.
Аз имкони истихдоми вакил то гаравкашии иттилоъоти зиқимати худ аз тахаллуфоти дигарон ба унвони мустамсик барои таҳдиди ҷиноҳҳои рақиб то бархурдорӣ аз ҳимояти шуракои боқимонда дар қудрат аз тарси ифшогарии ин қурбонии бадомуфтода.
Сиёҳаи сармоядорони қурбонишуда пас аз инқилоб ёдовари тасвияи ҳисобҳои даруни ҳукуматӣ ва нақши он сармоядорон дар мушорикати онон дар фаъъолиятҳои иқтисодии носолим маътуф ба қудрати номашрӯъи сиёсӣ аст, то ҳасад бурдани мардум аз чироии сарватманд шудани як шибҳифарде муваффақ бо ҳуше бисёр боло дар тиҷорате печида.
Мардуми пеш аз инқилоб низ шоҳиди сарватмандони бисёре буданд, ки дар кисвати сиёсӣ мансуб ба ҳамроҳони Ҷабҳаи миллӣ ё Неҳзати озодӣ мешуданд ва ё хушномии фардӣ ва ҳусни шуҳрати мустақил доштанд, чи дар некӯкории иҷтимоъӣ ва ё анҷоми рафтори инсонӣ бо зердастон ва ҳамчунин бо бархурдорӣ аз вуҷдон ва ҷасорати лозим барои дифоъ аз манофеъи миллӣ, ки гаҳгоҳ ҳам мағзуби ҳукумат ва ё дарбор мешуданд ва ин гурӯҳ аз сармоядорон мавриди эҳтироми ҳатто чапгароёни он даврон низ қарор мегирифтанд.
Дар мавриди сиёҳаи сармоядорони даврони шоҳаншоҳӣ, ки қурбонишуда (чи ҷонӣ ва чи молӣ) дар ибтидои инқилоб буданд, тафовуте дар асли моҷаро бо сиёҳаи қурбониёни пас аз инқилоб надошт, яъне ончи бо унвони касби моли номашрӯъ ба воситаи ҳамроҳӣ бо қудрати номашрӯъи сиёсии шоҳаншоҳӣ иттиҳом талаққӣ мешуд.
Ончи натиҷаи он муҳокимот, чи ҳузурӣ ва чи ғиёбиро, махдӯш карда, ҷойгоҳи ғайри қобили қабули додситонӣ ва қозии инқилоб, ки фоқиди истиқлол ва салоҳияти илмӣ ва тахассусӣ дар амри қазо буданд, ва таъсироти мустақими сиёсии мундариҷ дар иттиҳомот ба ҷойи расидагии парванда тавассути марҷаъи зисалоҳ тибқи мавозини ҳуқуқӣ буд, ки то ба имрӯз боқӣ аст.
Ба дигар сухан, он иттиҳомот ҳамчунон мондагор аст, вале тариқаи расидагӣ ба он иттиҳомот ба унвони масодиқи муҷримона қобили тарҳ барои шикоят дар як додгоҳи зисалоҳ аст.
Мондагории он иттиҳомот ба сармоядорони пеш аз инқилоб аз як сӯ ба далели бархӯрдории он сармоядорон аз имтиёзоти вижа дар доштани иттилоъоти иқтисодӣ ва дарёфти вомҳои ғайримутаъориф нисбат ба руқабо ва дар сурати удул аз таъаҳҳудот, доштани масуният аз пайгарди қазоӣ аст.
Ва аз сӯе дигар, "нотавонии қувваи қазоияи шоҳаншоҳӣ дар муқобала бо шахси шоҳ ва фомили вай ва дигар нафароти бонуфузи дарбор ва мақомоти аршади низомӣва амниятӣ" ғайри қобили инкор аст, ки яке аз "бунёдитарин решаҳои норизоятии" он даврон буд ва ин ориза бо сабқае таърихӣ, зарурати бозбинии он иттиҳомотро муфид месозад, барои умед ба пешгирӣ аз бозтавлиди вазъияте мушобеҳ дар оянда.
Алорағми адами мушоҳидаи чашмандозе рӯшан "барои шаклигрии қувваи қазоияи мустақил ва муқтадир, ки баромада аз ирода ва адолат бар ҳасби хиради ҷамъӣ бошад" ва мудофеъи манофеъи миллӣ" умедворӣ ба ёфтани фурсат барои иъодаи ҳайсияти он даста аз сармоядороне, ки сарвати худро дар чорчӯби қавонини ҷории он рӯзи кишвар ҳосил карда буданд, ва табраа шудани онон дар додгоҳе зисалоҳ аз иттиҳомоти ёдшуда шояд марҳаме бошад бар захме куҳна.
