Mustakabali wa Hezbollah ni upi?

Zaidi ya wiki moja baada ya kusitishwa kwa makubaliano ya kumaliza uhasama kati ya Lebanon na Israel kuanza kutekelezwa, swali la msingi linazuka: Je, ni nini kinafuata kwa Hezbollah?

Jibu la swali hili linategemea vipengele vingi, kuanzia tathmini ya vita vya hivi karibuni na matokeo yake, kupitia jinsi ya kutafsiri na kutekeleza makubaliano ya kusitisha mapigano, na kuishia na kutathmini mienendo ya ndani na ya kikanda.

Huku tukisubiri mambo mengi yawe wazi, kuna michanganuo mingi inayoegemea kwenye matamanio yenye mbinu kinzani kulingana na matakwa ya waanzilishi wao.

Kinyume na matamshi ya Hezbollah ya "ushindi mkubwa ," kuna maneno ya kushindwa, na hata mwisho wa Hezbollah.

Ushindi au kushindwa?

"Hadithi nyingi kuhusu Hezbollah zimeporomoka," anasema Karim Bitar, mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Jesuit huko Beirut, kabla ya kuongeza kwamba "hiyo haimaanishi kuwa imekwisha."

Wakati Hezbollah haikuweza kamwe kuizuia Israel kama matamshi yake yalivyodai hapo awali, wapiganaji wake walionesha uwezo wa juu wa kustahimili na kupinga uvamizi wa Israel kusini mwa Lebanon ardhini.

Lakini vita hivi vilikuja kwa gharama kubwa, hasa kwa wafuasi wa Hezbollah na kwa shirika lenyewe, ambalo viongozi wake wengi waliuawa na Israel na taasisi zake nyingi kuharibiwa.

Makubaliano ya kukomesha uhasama

Gharama hii inaweza kuendelea iwapo kusitishwa kwa makubaliano ya uhasama kutatekelezwa, hasa kulingana na usomaji wa Israel wa mkataba huo, ambao Israel inaonekana kujaribu kuuweka katika hali halisi kwa kuendeleza mashambulizi yake ya mabomu kwa kile inachosema ni malengo ya Hezbollah hata baada ya makubaliano kuanza kutekelezwa.

Maudhui ya mkataba huo yalikuwa ya jumla na hayana maelezo yoyote ya kiutendaji.

Unabainisha "kuvunjwa kwa miundombinu yote na maeneo ya kijeshi na kunyakua silaha zote ambazo hazijaidhinishwa, kuanzia kusini mwa Litani." Kinachokusudiwa hapa kimsingi ni mfumo wa kijeshi wa Hezbollah, wakati utekelezaji wa uamuzi huo wa ardhini umekabidhiwa kwa jeshi la Lebanon.

"Makubaliano ni ya jumla sana, cha muhimu ni kile kitakachotokea vijijini," anasema Bashir Saadeh, mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Stirling.

Saadeh anaamini kwamba hii inategemea awali juu ya uthabiti wa kusitishwa kwa uhasama."

Ingawa Azimio nambari 1701, ambalo lilihitimisha vita vya Julai 2006 kati ya Hezbollah na Israel, pia lilieleza kwamba hakupaswi kuwa na uwepo wa silaha kusini mwa Mto Litani zaidi ya jeshi la Lebanon, ambalo halikuzuia uwezo wa kijeshi wa Hezbollah, wakati huu kuna silaha.

Makubaliano hayo yanabainisha kuanzishwa kwa kamati ya watu watano itakayofuatilia utekelezaji wake, inayoongozwa na afisa wa Marekani.

Israel pia inasema kuwa makubaliano hayo yanairuhusu kuchukua hatua dhidi ya Hezbollah ili kuizuia kujenga upya uwezo wake wa kijeshi.

Ukubwa wa Hezbollah kisiasa

Lakini wakati tahadhari zote zikielekezwa katika jukumu la kijeshi la Hezbollah, kundi hilo bado linasalia kuwa mhusika mkuu wa kisiasa nchini Lebanon, kikiwa na moja ya vituo vikubwa zaidi maarufu nchini humo, kambi muhimu ya wabunge katika bunge la Lebanon, na uwakilishi serikalini.

Pia kuna taasisi kadhaa zinazotoa huduma nyingi za kijamii, haswa elimu, afya, na mikopo ya kifedha, ambayo ni nguvu muhimu ya kiuchumi kupitia pesa inazoingiza nchini, nyingi zikitoka Iran.

Katika muktadha huu, ilikuwa muhimu kutambua kwamba Katibu Mkuu wa Hezbollah Naim Qassem alithibitisha kwamba baada ya kumalizika kwa vita, "chama kitaendelea kushiriki katika maisha ya kisiasa kulingana na ukubwa wake maarufu na maarufu."

Qassem alitumia sehemu kubwa ya hotuba yake kufuatia tangazo la makubaliano ya kusitisha mapigano kuzungumzia jukumu kubwa atakalotekeleza ndani ya nchi katika hatua inayokuja, akielezea jukumu hili kama "uwepo wenye ushawishi katika maisha ya kisiasa na kiuchumi."

Mtazamo wa Qassem unazua swali la jinsi gani vikosi vingine vya kisiasa, haswa wapinzani wa Hezbollah vitakabiliana naye ndani ya nchi wakati wa awamu inayofuata, ambayo inaweza kubeba changamoto nyingi kwa chama na Lebanon.

Kwa mantiki hiyo, mtihani wa kwanza wa mienendo ya kisiasa ya ndani ya Lebanon na mabadiliko yake huenda ukawa ni kuchaguliwa kwa rais wa jamhuri hiyo katika kikao kitakachofanyika tarehe tisa mwezi ujao. Wapinzani watatetea mgombea ambaye chama kinamuona kama adui yake.

Kinyume chake, jinsi chama kinavyoshughulikia suala hili kitafuatiliwa baada ya kusisitiza kwa miaka miwili mgombea ambaye hakubaliki na vyama vingine vingi, jambo lililochangia ombwe la urais kuendelea kwa zaidi ya miaka miwili hadi sasa.

Chama hicho pia kilitangaza, mara tu baada ya makubaliano ya kusitisha mapigano kuanza kutekelezwa, kuendelea kwa kazi katika taasisi zake, kama vile Wakfu wa "Jihad al-Bina", ambao unachunguza uharibifu wa majengo ambayo yalilipuliwa na uvamizi wa Israel wakati wa vita. Wakfu wa "al-Qard al-Hassan", ambao hutoa mikopo ya kifedha, na matawi yake mengi pia yalilengwa na uvamizi wa Israel.

Ni vyema kutambua kwamba taasisi za matibabu na misaada za chama hazikuacha kufanya kazi katika muda wote wa vita, licha ya walengwa wa wafanyakazi wao na kuuawa kwa idadi kubwa.

Taarifa pia zilieleza kuwa chama hicho hakikushindwa kulipa mishahara ya wanachama wake na kutoa misaada ya fedha na nyinginezo kwa wale waliohama makazi yao kutokana na vita.

"Inaweza kuwa wakati wa kutenganisha kundi la kijeshi na chama cha kisiasa," Bitar alisema, ambaye anabainisha kuwa Katibu Mkuu wa zamani wa Hezbollah Hassan Nasrallah, ambaye aliuawa katika shambulio la anga la Israel Septemba 27, "alikuwa mpatanishi kati ya pande hizo.

Hata hivyo, kukosekana kwa sura na haiba ya Nasrallah, na kufilisiwa kwa idadi kubwa ya viongozi wa daraja la kwanza na Israel, ni mambo ambayo yanafanya ombwe la uongozi katika chama.

"Hezbollah hakika itabadilika, lakini hiyo itakuwa kwa sababu kizazi kipya kitapanda ndani ya safu zake na tutaona sura mpya ya chama," alisema Saadeh, ambaye anaamini kwamba mwishowe "mamlaka za kikanda pia zitachangia kuunda mustakabali na sura ya Hezbollah.”

Chama kinatarajiwa hivi karibuni kuandaa mazishi rasmi ya Nasrallah, kwani haiwezekani kufanya hivyo wakati wa vita.

Mazishi haya hayatakuwa tu ya mwili wa Nasrallah, lakini pia yatakuwa ni fursa ya kuwakusanya wafuasi wa chama, na pia kufunga sura ya msingi katika historia ya Hezbollah, ambayo kwa kiasi kikubwa imehusishwa na Nasrallah mwenyewe. Hata hivyo, muda fulani unaweza kupita kabla ya vipengele vya sura mpya kuanza kuonekana.

Imetafsiriwa na Lizzy Masinga