Msukosuko wa ndege ni nini na kwa nini hutokea?

Mtu mmoja amefariki na wengine kadhaa kujeruhiwa baada ya ndege ya London kuelekea Singapore kukumbwa na msukosuko mkubwa.

Ndege hiyo ambayo ilishuka angani ghafla na kuwarusha watu na vitu ndani ya yake Ilitua kwa dharura huko Bangkok, Thailand.

Msukosuko ni nini na unasababishwa na nini?

Wasafiri wa mara kwa mara watafahamu mtikisiko wa ghafla unaoweza kutokea wakati ndege inapoingia kwenye msukosuko. Inaweza kuisongesha ndege ghafla na kusababisha mabadiliko ya ghafla ya kasi yake.

Msukosuko mwingi hutokea kwenye mawingu ambako kuna upepo wa kupanda na kushuka, kulingana na Simon King wa kitengo cha hali ya hewa cha BBC, BBC Weather.

Mingi ya misukosuko hiyo huwa ni midogo, lakini katika mawingu makubwa zaidi - kama vile wingu la radi ya cumulonimbus( mienendo ya hewa yenye machafuko) inaweza kusababisha mtikisiko wa wastani au hata mkali.

Kuna aina nyingine ya misukosuko inayoitwa misukosuko ya "hewa safi" - ambayo kama jina linavyopendekeza haina mawingu na haiwezi kuonekana. Hili ni tatizo zaidi kwani ni vigumu sana kuigundua.

Aina hii ya mtikisiko hutokea karibu na mkondo wa ndege, ama kile kinachofahamika kama , "mto" wa hewa inayotiririka kwa kasi ambao kwa kawaida hupatikana kwa futi 40,000-60,000, rubani wa taaluma ya usafiri wa anga na kibiashara Guy Gratton anasema.

Unaweza kuwa na tofauti ya kasi ya 100 kwa saa kati ya hewa kwenye mkondo wa ndege na hewa inayozunguka, anasema. Msuguano unaozunguka mkondo wa ndege kati ya hewa ya polepole na ya kasi zaidi husababisha mtikisiko. Hewa hii kila wakati na inasonga, na kuifanya iwe vigumu kuizuia.

Ikiwa unasafiri kwa ndege kutoka Ulaya hadi Amerika ya Kaskazini, kwa mfano, ni vigumu kuikwepa kabisa, Bw Gratton anasema, na hii inaweza kusababisha vipindi vya misukosuko mikali.

Je, msukosuko ni hatari kiasi gani?

Ndege zimeundwa kuhimili hali mbaya zaidi za hewa ambazo zinaweza kusisababishia mtikisiko, asema Bw Gratton, profesa mshiriki wa masuala ya anga na mazingira katika Chuo Kikuu cha Cranfield.

"Haiwezekani" msukosuko utawahi kuharibu ndege, anaongeza.

Hata hivyo, hausaidii ndege kwa manufaa yoyote, ndio maana marubani hujaribu kuikwepa au kupunguza mwendo - na kuwasha ishara ya mikanda ya kiti.

Wataalamu wanasema kwamba katika hali mbaya, mtikisiko unaweza kusababisha uharibifu wa muundo wa ndege kwa sababu ya jinsi upepo unavyoweza kuwa na nguvu.

Msukosuko mkali unaweza kuwa hatari kwa abiria wa angani kwa sababu ya mwendo mkali unaoweza kusababisha, ambao unaweza kumtupa mtu yeyote ambaye hajafunga mkanda kwenye ndege.

Lakini wataalam wa usalama wa anga wanasema vifo na majeruhi kutokana na misukosuko bado ni nadra.

John Strickland, mtaalamu wa masuala ya anga, alisema majeraha kutokana na misukosuko mikali ni "nadra sana" katika muktadha wa mamilioni ya safari za ndege zinazoendeshwa.

Bodi ya Kitaifa ya Usalama wa Usafiri ya Marekani ilisema kulikuwa na "majeraha mabaya ya mtikisiko" 163 kwenye mashirika ya ndege ya Marekani kati ya 2009 na 2022 - wastani wa takriban 12 kwa mwaka.

Marubani hushughulikiaje misukosuko?

Marubani watapata utabiri maalum wa usafiri wa anga kabla ya kusafiri, ambao utajumuisha data ya hali ya hewa.

Wataweza kusoma habari hii wakati wa kupanga njia zao.

Hii inamaanisha wanapaswa kuwa na uwezo wa kuzuia ngurumo za radi zilizotengwa, kwa mfano. Lakini msukosuko wa "hewa safi" ni mgumu zaidi kuuepuka.

Ndege nyingine zilizo mbele yao kwenye njia zilezile pia zitaripoti msukosuko wowote, Bw Gratton anasema.

Marubani watajaribu kuyaepuka maeneo haya, au kupunguza kasi ya ndege ili kupunguza athari zake.

Wafanyakazi pia wanafunzwa jinsi ya kukabiliana na misukosuko.

Je, abiria wanaweza kufanya nini ili kuwa salama?

Kwa abiria, ushauri ni kukaa ndani na usiwe na vitu vizito karibu yako.

Marubani wanashauri abiria wafunge mikanda ndani ya ndege kila wakati, hasa kwa sababu msukosuko unaweza kuwa hautabiriki.

Je, misukosuko inazidi kuongezeka?

Watafiti wengine wanafikiri kwamba mabadiliko ya hali ya hewa yamesababisha machafuko kuwa zaidi.

Mwaka jana, wanasayansi katika Chuo Kikuu cha Reading nchini Uingereza waligundua kuwa machafuko makubwa yameongezeka kwa 55% kati ya 1979 na 2020 kwenye njia ya kawaida ya Atlantiki ya Kaskazini.

Wanapunguza ongezeko hilo kutokana na mabadiliko ya kasi ya upepo kwenye miinuko kutokana na hewa joto kutokana na uzalishaji wa kaboni.

Guy Gratton anasema kwamba tunakumbana na misukosuko zaidi, akiongeza kuwa sababu nyingine ya hii inaweza kuwa ukweli kwamba tunapaa zaidi.

Hii ina maana kwamba anga ina shughuli nyingi zaidi, hivyo kufanya uamuzi wa rubani katika kuepuka misukosuko kuwa mgumu zaidi kwani wanapaswa kudumisha umbali salama wa chini kutoka kwa ndege nyingine katika eneo hilo.

Imetafsiriwa na Dinah Gahamanyi na kuhaririwa na Ambia Hirsi