MH370: Jinsi Shirika la Ndege la Malaysia lilivyojinasua kutoka kwa majanga mawili

Miaka kumi iliyopita, Shirika la Ndege la Malaysia lilikumbwa na majanga mawili ya MH370 na MH17.

Ndege MH370 kutoka Kuala Lumpur hadi Beijing ilitoweka kwenye Bahari ya Hindi tarehe 8 Machi 2014 ikiwa na watu 239. Licha ya mamilioni ya dola kutumika katika utafutaji mkubwa zaidi katika historia ya usafiri wa anga bado ndege hiyo haijapatikana.

Shirika hilo la ndege bado lilikuwa likikumbwa na mkasa huo wakati mnamo Julai mwaka huo huo, MH17 ilipotunguliwa na kundi la waasi linalodhibitiwa na Urusi anga ya Ukraine iliyokumbwa na vita. Abiria wote 283 na wafanyakazi 15 wa ndege waliuawa.

Kulikuwa na ndege 160 zilizokuwa zikiruka juu ya eneo la vita siku hiyo lakini ni MH17 ambayo iligongwa.

Shirika la ndege kupoteza ndege mbili za abiria katika muda wa miezi mitano lilikuwa tukio ambalo halijawahi kutokea hadi leo.

Wengi waliona hili kama laana, kwa shirika la ndege ambalo lilikuwa limefanya kazi kwa miaka 70 bila ajali.

Malaysia Airlines kwa muda mrefu ilifurahia rekodi bora ya usalama na hata ilikuwa imeshinda tuzo za huduma. Ilikuwa na ndege nyingi zlizokuwa zikiruka duniani kote kutoka makao yake huko Kuala Lumpur.

Lakini baada ya majanga mwaka 2014, abiria waliogopa. Wateja walihamia mashirika mengine ya ndege na ripoti za vyombo vya habari kuanzia wakati zilionyesha ndege zisizo na abiria kwenye njia ndefu.

Mwaka jana, hata hivyo, mtendaji wake mkuu alisema kampuni hiyo ilikuwa kwenye njia ya kuona faida yake ya kwanza ya mwaka katika muongo mmoja.

Shirika hilo la ndege halikujibu maswali ya BBC lakini wachambuzi wanasema kuwa kukatwa kwa njia nyingi kulisaidia kuimarisha fedha zake, huku kubadilisha chapa kwa kusisitiza usalama kumewarudisha wateja wake.

Malaysia kuiokoa

Mara tu baada ya maafa ya pili, serikali ya Malaysia ilichukua hatua. Shirika hilo la ndege lilikuwa la taifa likiwa na wafanyakazi zaidi ya 20,000 na thamani yake ya soko la hisa ilikuwa imeshuka.

Hazina ya utajiri wa nchi hiyo - Khazanah Nasional - iliingilia. Wakati huo, tayari ilikuwa inamiliki asilimia 69 ya kampuni.

Mwezi mmoja baada ya maafa ya MH17, ilinunua wanahisa wengine wa shirika la ndege, ikaondoa kampuni hiyo kwenye soko la hisa, ikaunda kampuni mpya na kutangaza kuwa kampuni ya zamani imefilisika.

Malaysia Airlines ilitaifishwa kikamilifu - hatua ya kwanza muhimu ya kuokoa kampuni.

Chini ya mpango wa urejeshaji wa serikali - uliopewa jina la "Rebuilding a National Icon" - gharama ya tikiti pia ilipunguzwa.

Kabla ya 2014, shirika la ndege lilikuwa tayari limeanza kukata njia ndefu zisizokuwa na faida kuelekea maeneo kama Amerika Kaskazini na Kusini na Afrika Kusini.

Baada ya 2014 iliondoa njia hizi, ikishikilia safari kadhaa za ndege za masafa marefu, zikiwemo zile za New York na Stockholm. Hatimaye ilikata maeneo yake yote ya Ulaya isipokuwa London.

Leo, Heathrow inasalia kuwa kituo pekee cha Ulaya cha Malaysia Airlines - na hiyo imekuwa njia kuu ya kutengeneza pesa, haswa kutokana na Covid.

Kwa miaka michache iliyopita, imekuwa shirika pekee la ndege linaloendesha safari ya moja kwa moja kwenda London kutoka Kuala Lumpur baada ya British Airways kuacha njia hiyo wakati wa janga hilo.

"Pamoja na ukiritimba kama huo, kwenye njia kuu, shirika la ndege linaweza kutoza pesa nyingi, haswa kwa watu ambao hawajali bei na lazima wasafiri haraka," anasema mchambuzi wa masuala ya anga Brian Sumers.

Kampuni hiyo pia ilichukua fursa ya kusitishwa kwa safari za anga za kimataifa wakati wa Covid kurekebisha deni lake - lakini iliweka ndege zake angani, ikiwa ni moja ya mashirika makuu yanayotoa huduma za ndege kutoka Ulaya kwenda Asia.

Mashirika mengine ya ndege huko Asia na Ulaya yalisitisha safari za ndege wakati wa janga hilo, kwa hivyo hawakuwa tayari kwa mahitaji ya haraka ya kurudi nyuma.

Malaysia Airlines, kwa upande mwingine, ilianza vyema wakati mipaka ilipofunguliwa tena - na ilipata faida hiyo, wachambuzi wanasema.

Eneo la Asia-Pasifiki ndilo lenye njia nyingi zaidi duniani - zikidai njia saba kati ya 10 bora za kimataifa - ikiwa ni pamoja na inayotumika zaidi, kutoka Kuala Lumpur hadi Singapore.

Kulikuwa na viti milioni 4.9 vilivyouzwa kwenye njia hiyo pekee mwaka jana, kulingana na kampuni ya data ya trafiki ya anga ya OAG.

"Wameweza kusalia sawa kupitia uungwaji mkono wa serikali ya Malaysia - wameweza kufanya mambo kuwa shwari, ndege za kisasa na kusimamia mambo kwa njia inayofanya mambo yaendelee," anasema mchambuzi Ellis Taylor kutoka kampuni ya data Cirium.

Kushughulikia mitazamo

Mbinu ya shirika la ndege inaonekana kuwa na faida - na inaonekana kwamba, kwa ndege nyingi za kimataifa, mazingatio ya kisayansi yanazidi siku za nyuma za kampuni.

"Ikiwa trafiki ya anga ni kitu chochote cha kupita, MH370 na majanga mengine kwa hakika sio mbele wakati abiria wanatafuta kununua tikiti," Bw Waldron asema.

"Kwa ujumla wanaangalia bei, lakini urahisi pia una jukumu."

Ndivyo ilivyokuwa kwa Mwaustralia Hannah Blackiston, ambaye alichukua ndege ya MH kutoka London kurudi Adelaide mwishoni mwa 2022. Malaysia ilikuwa shirika pekee la ndege lililokuwa na safari ya moja kwa moja.

"Nilinunua tikiti bila kuifikiria sana kwa sababu ilikuwa nafuu na nilikuwa nikirudi kumuona baba yangu kwa sababu alikuwa mgonjwa," alisema.

Alipokuwa akinunua tikiti, anasema majanga hayo yalimjia akilini lakini hayakumsumbua. Walakini, mama yake alikasirika zaidi.

Safari yake ilikuwa laini na alipata huduma nzuri, anasema.

"Uzoefu wa kuruka ulikuwa mzuri, walikuwa watoa huduma wazuri sana. Hakuna kitu ambacho kingenizuia kusafiri nao baada ya kuwa na uzoefu mzuri. Kwa hivyo ikiwa chochote, ndio, kilinifanya nijisikie bora zaidi kuhusu chapa kwa ujumla na usalama na ningeruka nao tena."

Daktari wa Australia Abdullah Naji, 25, ambaye kwa sasa anaishi katika jiji la Malaysia la Penang, anasema yeye husafiri nao mara kwa mara, lakini hasa njia za nyumbani.

"Juhudi za shirika la ndege katika kubadilisha chapa na kuzingatia usalama ni dhahiri, si kwa maneno tu bali katika hatua zinazoweza kutekelezeka," alisema.

Alidokeza video ya usalama ya shirika la ndege, wimbo wa jazz na nambari ya densi ambayo inaangazia ukarimu wa Malaysia na ina maneno kama: "Sote tuko pamoja" na "Tutatunzana katika hali yoyote ya hewa".

"Kuna hisia ya mshikamano wa kitaifa," Bw Naji anapendekeza.

"Wenyeji wana mwelekeo wa kuona shirika la ndege kama nembo ya fahari ya kitaifa, wakikubali hatua ambayo imechukua kuelekea kupona na kuboresha tangu MH370."

Wachambuzi wanasema kuwa msingi thabiti wa wateja wa Malaysia umesaidia kuendeleza shirika la ndege.

Bw Sumers pia anadokeza kuwa uthabiti wa chapa hiyo unalingana na mashirika mengine wa kitaifa. "Inashangaza kuwa si kawaida kwa mashirika makubwa ya ndege ya kitaifa kupromoka, hata katikati ya majanga."

Lakini kwa wale ambao hawana uhusiano huo, majanga yanayohusiana na chapa hiyo yanaonekana kuwa ya muda mrefu.

Abiria mmoja anayeishi Singapore anasema aliingiwa na hofu kwa muda alipogundua kuwa alikuwa akiingia kwenye njia ya masafa mafupi yenye ndege ya MH kutoka Langkawi hadi Kuala Lumpur. Alikuwa amenunua tikiti ya ndege kupitia Singapore Airlines na hakutambua kuwa ulikuwa mpango wa ushirika.

Imetafsiriwa na Jason Nyakundi na kuhaririwa na Ambia Hirsi