Mzozo wa Ukraine: Afrika Kusini inamtaka Putin asihudhurie mkutano wa BRICS ili wasimkamate- Ripoti

Gazeti la Afrika Kusini The Sunday Times linaripoti kwamba viongozi wa Afrika Kusini wanajaribu kuishawishi Kremlin kuacha wazo la Rais Vladimir Putin kutembelea mkutano wa kilele wa BRICS utakaofanyika Afrika Kusini katika msimu wa joto.

Sababu ni hati ya kukamatwa kwa rais wa Urusi iliyotolewa na Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu mjini The Hague kwa tuhuma za uhalifu wa kivita uliofanywa nchini Ukraine.

Utekelezaji wa maamuzi ya ICC ni wa lazima kwa nchi ambazo zimetia saini Mkataba wa Roma, ikiwa ni pamoja na Afrika Kusini.

Maafisa wakuu ambao hawakutajwa majina waliambia chapisho hilo kwamba Pretoria iko kwenye mazungumzo na Moscow, na kumshauri Putin kuhudhuria mkutano wa BRICS kupitia video. Vinginevyo, mamlaka za Afrika Kusini zitalazimika kumweka rais wa Urusi chini ya ulinzi kwa msingi wa uamuzi wa ICC.

"Hatuna chaguo la kutomkamata Putin. Iwapo atakuja hapa, tutalazimika kumkamata," msemaji wa serikali ya Afrika Kusini aliliambia gazeti hilo.

Gazeti la Sunday Times la Afrika Kusini limeripoti kuwa wiki iliyopita Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaposa aliteua kamati maalum ya serikali, inayoongozwa na makamu wa rais wa nchi hiyo, kuchunguza chaguzi za mamlaka kuhusiana na utoaji wa hati ya kukamatwa kwa Putin.

Kulingana na mpatanishi wa uchapishaji, kamati hii haitaweza kupata "chaguzi zozote ambazo zingemruhusu Putin kuja." "Chaguo pekee tulilo nalo ni kwa [Putin] kuhudhuria mkutano huo kupitia Timu au Zoom kutoka Moscow," chanzo kiliongeza.

Ofisi ya Ramaphosa ilitoa taarifa wiki iliyopita kwamba nchi hiyo haina mpango wa kujitoa katika Mkataba wa Roma kuhusu uanzishwaji na utaratibu wa Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu - kinyume na matamshi ya mkuu wa nchi mwenyewe.

Mwishoni mwa Machi, msemaji wa Kremlin Dmitry Peskov alisema kuwa hakuna uamuzi bado juu ya ushiriki wa kiongozi wa Urusi katika mkutano wa Durban.

Mwaka 2016, mamlaka za Afrika Kusini zilikabiliwa na tatizo kama hilo wakati Rais wa Sudan Omar al-Bashir, ambaye pia alikuwa chini ya waranti ya ICC, alitakiwa kuhudhuria mkutano wa kilele wa Umoja wa Afrika mjini Pretoria.

Kisha Mahakama ya Juu ya Afrika Kusini ikazingatia kujitoa kwenye mkataba na ICC kuwa ni kinyume na katiba, na nchi ikabakia kuwa chini ya masharti ya Mkataba wa Roma.

Mwanaharakati wa Ukraine Oleksandra Romantsova siku chache zilizopita alipendekeza kwa maafisa wa Afrika Kusini kwamba itakuwa bora kwa Rais wa Urusi Vladimir Putin kupiga simu kwenye mkutano wa kilele wa BRICS wa mwaka huu nchini Afrika Kusini badala ya kuhudhuria yeye mwenyewe.

"Ikiwa Putin atakuja hapa ... wao (Afrika Kusini) wanahitaji kumkamata. Ni hali ngumu ya kisiasa. Hivyo bora Putin ajiunge kupitia Zoom," Romantsova aliiambia Reuters katika mahojiano katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand mjini Johannesburg, ambako alikuwa akishiriki semina.

Romantsova, mkurugenzi mtendaji wa Kituo cha Uhuru wa Kiraia cha Ukraine ambacho kwa pamoja kilishinda Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka jana, aliunda sehemu ya ujumbe wa jumuiya ya kiraia ya Ukraine ambao ulilenga kupeana taarifa nyingi iwezekanavyo kuhusu vita ambavyo bado vinapamba moto zaidi ya mwaka mmoja baada ya Urusi kuvamia.

Urusi inataja hatua zake nchini Ukraine kuwa operesheni maalum ya kijeshi.

Moscow imekanusha mara kwa mara madai kwamba vikosi vyake vimefanya ukatili wakati wa uvamizi huo.

Kundi la BRICS linajumuisha Brazil, Urusi, India, China na Afrika Kusini, kambi inayoonekana kama njia kuu ya soko inayoibuka kwa Magharibi.

Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa alisema wiki hii kwamba serikali yake bado inajadili nini cha kufanya kuhusu kibali cha Putin. Maafisa watatu wenye ujuzi wa mashauri hayo wameiambia Reuters kwamba Putin kuhudhuria mkutano wa kilele wa BRICS kwa hakika lilikuwa ni chaguo ambalo lilikuwa likizingatiwa.

Afrika Kusini ni mojawapo ya washirika muhimu wa Russia katika bara lililogawanyika juu ya vita vya Ukraine na majaribio ya Magharibi ya kuitenga Moscow kwa sababu yake.

Afrika Kusini ilifanya mazoezi ya pamoja ya jeshi la majini na Urusi na China mwezi Februari, mwezi mmoja baada ya ziara ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Urusi Sergei Lavrov.

Ramaphosa alizungumzia kuhusu Afrika Kusini kuwa mpatanishi katika mzozo huo mwaka jana lakini haikuwahi kupata mvuto mkubwa.

Oleksandra Romantsova alisema ikiwa Afrika Kusini inataka kupatanisha basi inahitaji kuwa na uhusiano mkubwa na Ukraine, sio Urusi pekee. "Unahitaji kuelewa hali ya Ukraine, unahitaji kuwa na uhusiano wa mara kwa mara," alisema.