Mashambulizi kutoka ndani: Operesheni ya siri ya Israel ndani ya Iran

Msururu wa ripoti zilizochapishwa tangu mwanzo wa shambulio la Israel dhidi ya Iran zinaonyesha kuwa uwanja wa vita haukufunguliwa angani, lakini zamani sana kupitia ujasusi wa kina na upenyezaji wa operesheni za Mossad ndani ya ardhi ya Iran.

Ijapokuwa maafisa wa Iran hapo awali walitahadharisha juu ya uwezekano wa Israel kupenyesha vikosi vyao vya usalama, si rahisi kutathmini nafasi ya Mossad, shirika la kijasusi la Israel katika matukio haya.

Israel haitoi maoni yoyote juu ya shughuli za shirika hilo, na mashirika mengine ya kijasusi ambayo pia yanahusika katika operesheni nchini Iran, lakini Mossad inaaminika kuwa na jukumu muhimu katika kutambua malengo na kuelekeza operesheni katika ardhi ya Iran.

Ripoti nyingi za vyombo vya habari, zikinukuu vyanzo visivyo rasmi, pamoja na maoni kutoka kwa baadhi ya maafisa wa Israel, zinaonyesha kwamba mashambulizi sahihi na ya wakati mmoja dhidi ya mifumo ya ulinzi, maghala a makombora, vituo vya amri na mauaji yaliyolengwa ndani ya ardhi ya Iran yalifanywa kwa kutegemea shughuli za siri ambazo zimekuwa zikiendelea ndani ya nchi kwa muda mrefu.

Mashambulio ya Israel yametoa pigo kubwa sio tu kwa vituo vya kijeshi na nyuklia, bali pia uwezo wa kijasusi wa Jamhuri ya Kiislamu ndani ya Iran na kusababisha sintofahamu na mshangao kwa viongozi na makamanda wa Iran.

Katika hali kama hiyo, kuchapishwa kwa tangazo rasmi na Kamandi ya Usalama Mtandaoni ya IRGC katika siku ya tano ya shambulio hilo kunaweza kuonyesha wasiwasi wa kijasusi katika ngazi za juu za serikali.

Tangazo hili linawaonya maafisa na timu zao za usalama kwamba matumizi ya vifaa vyovyote vilivyounganishwa kwenye mitandao ya mawasiliano, kama vile simu, saa mahiri na kompyuta ndogo, ni marufuku.

Onyo hilo linakwenda mbali zaidi, likiwataka wananchi kupunguza matumizi ya zana hizo. Kiwango hiki cha onyo kwa umma sio tu hatua ya tahadhari, lakini pia ishara ya hofu juu ya kina cha kupenya na hatari kubwa ya usalama wa mtandao na kimwili ndani ya Iran.

Miundombinu Iliyofichwa: "Usafirishaji wa Silaha, ukusanyaji na uzalishaji" ndani ya Iran

Vyombo vya habari vya Israel na Magharibi vinaripoti kuhusu ukubwa wa shughuli zinazohusishwa na Mossad ndani ya Iran, ikiwa ni kweli, zinaonyesha kuwa Israel sio tu imepata taarifa nyeti, bali pia imefanikiwa kuunda miundombinu kwa ajili ya uzalishaji na uwekaji wa silaha za mashambulizi katika ardhi ya Iran.

Msururu huu wa shughuli, unaoripotiwa kutekelezwa kwa muda mrefu na kwa kutumia mtandao wa mawakala wa ndani, bima ya kibiashara, usafiri wa pamoja, na teknolojia za kisasa, inaonekana kuwa msingi wa mashambulizi ya siku za hivi karibuni.

Ripoti ya uchambuzi ya tovuti ya "Warzone", chombo maalumu cha habari za kijeshi, pamoja na vyanzo vingine vya habari, inadai kuwa Israel imefanikiwa kuhamisha hatua kwa hatua sehemu nyeti za ndege zisizo na rubani na makombora nchini Iran kwa kutumia njia za kisasa za magendo, zikiwemo mizigo inayopitia Iraq, makasha ya kibiashara, na vifaa ambavyo viliwekwa kando kwenye mizigo ya abiria.

Vipengele hivi vilijumuisha vifaa vya kielektroniki, kamera za hali ya juu za kielektroniki, betri za lithiamu, injini za mwanga, mifumo ya urambazaji ya GPS, na vifaa salama vya mawasiliano ya simu.

Kulingana na ripoti, sehemu hizi zilikusanywa na kubadilishwa kuwa mifumo ya kukera kwenye vituo ambavyo Mossad ilianzisha katika sehemu mbali mbali za Iran miaka ya nyuma.

Kuhusiana na hilo, mashirika ya habari ya Iran yameripoti kuwa jengo la orofa tatu liligunduliwa katika mji wa Rey, ambalo wanasema lilikuwa kituo cha kutengeneza na kuhifadhi ndege zisizo na rubani za kujitolea mhanga.

Televisheni ya Iran iliripoti kutoka kwa tovuti hiyo kwamba angalau droni moja, mabawa ya drone na sehemu zingine, pamoja na vidhibiti, viko kwenye meza na rafu katika moja ya vyumba vya jengo hilo.

Printer ya 3D pia ilionekana, ambayo, kulingana na tovuti ya Warzone nchini Ukraine, mara nyingi hutumiwa kuzalisha sehemu za drone.

Kuhusiana na hili, Jumatatu, Juni 16, Saeed Montazer al-Mahdi, msemaji wa Kamandi ya Usalama wa Kitaifa, alitangaza kwamba katika operesheni mbili tofauti katika mji wa Rey, "maajenti wawili wa ndani wa Mossad" walikamatwa na "zaidi ya kilo 200 za vilipuzi, vifaa vya kurusha droni 23, vifaa vya kuongozea na kudhibiti viligunduliwa na gari la Nissan lililokamatwa."

Huko Isfahan, ambako kuna baadhi ya vituo nyeti vya nyuklia vya Iran, naibu kamanda wa polisi wa jimbo hilo alitangaza kugunduliwa kwa warsha ambayo ilihifadhi "kiasi kikubwa cha sehemu na vifaa vinavyotumika katika utengenezaji wa ndege zisizo na rubani na ndege ndogo," na kusema kuwa watu wanne pia wamekamatwa.

Kulingana na ripoti, sehemu kubwa ya shughuli ya mkutano ilifanywa kwa kutumia teknolojia ya uchapishaji ya 3D na rasilimali za ndani ili kupunguza hitaji la magendo makubwa ya sehemu na kufanya iwe vigumu kwa vikosi vya usalama na kijasusi vya Iran kufuatilia mnyororo wa usambazaji.

BBC haiwezi kuthibitisha madai haya. Maafisa wa usalama wa Iran wamewashutumu mara kwa mara watu binafsi kwa kuifanyia ujasusi Israel siku za nyuma.

Katika moja ya kesi mashuhuri, wale waliotuhumiwa kuhusika na mauaji ya wanasayansi wa nyuklia wa Iran waliachiliwa huru miaka kadhaa baada ya kukamatwa na kukiri kwamba hawana hatia.

Usambazaji wa makombora, silaha mahiri na matumizi ya mbali ya rimoti

Kwa mujibu wa ripoti za vyombo vya habari vya ndani na nje ya nchi, moja ya vipengele muhimu katika operesheni za siri za Israel nchini Iran imekuwa ni uwekaji wa mifumo ya makombora yenye usahihi, uzani mwepesi na inayodhibitiwa kwa mbali.

Silaha kama hizo, zenye teknolojia ya hali ya juu na muundo maalum, huruhusu kurushwa kutoka ndani ya Iran bila uwepo wa moja kwa moja wa mrushaji.

Njia hii inachukuliwa kuwa ya kuruka mbele katika suala la teknolojia na kiwango cha utendaji, ikiwa ni changamoto kwa mifumo ya ulinzi ya zamani.

Picha zilizotolewa na vyombo vya habari vya Iran zinaonyesha mabaki ya vifaa vya kurushia makombora vinavyoongozwa na Spike vilivyotengenezwa na kampuni ya Israel ya Rafael.

Mifumo hii, ambayo vyanzo vya Irani vinasema iliamrishwa kwa mbali, inaonekana ilitumika katika hatua za mwanzo za operesheni ya Israel.

Press TV, chaneli ya Kiingereza na ya kimataifa ya Shirika la Utangazaji la Iran iliandika kwenye mtandao wa Telegram siku ya Jumatatu: "Vikosi vya kijasusi vya Iran vimegundua kurusha makombora ya Spike iliyoundwa kukandamiza mifumo ya ulinzi wa anga ya Iran na vifaa vya automatisering ya mtandao na mifumo ya udhibiti wa mbali."

Kulingana na mtandao huo, "mifumo hii ilielekezwa na maajenti wa kigaidi wa Mossad."

Picha za virusha kombora vya Spike huzionyesha zikiwa zimepandishwa sio kwenye magari au ndege zisizo na rubani, bali kwenye tripod za ardhini zilizofichwa.

Vizindua vilikuwa na mifumo ya mwongozo ya kielektroniki, kamera za hali ya juu, na antena za mawasiliano za setilaiti ambazo ziliruhusu kudhibitiwa kwa mbali.

Makombora ya Mwiba, yanayoweza kuruka zaidi ya kilomita 25, yana uwezo wa kurushwa kutoka nyuma ya vizuizi na kuongoza kwa nguvu kwenye shabaha.

Baada ya uzinduzi, opereta anaweza kupokea picha ya moja kwa moja ya anayelengwa na kuamua kwa sasa kama abadilishe lengo au la.

Matumizi ya Israel ya silaha zinazodhibitiwa kwa mbali ndani ya Iran yana historia iliyoandikwa vyema.

Mnamo Novemba 2020, maafisa wa Iran walitangaza kwamba Mohsen Fakhrizadeh, mtu muhimu katika mpango wa nyuklia wa Iran, aliuawa kwa kutumia silaha ya kudhibitiwa kwa mbali iliyowekwa kwenye lori , bila kuingilia kati kwa mwanadamu.

Mashambulizi ya wakati mmoja na "kulemaza" ulinzi wa anga

Ripoti zinaonyesha kuwa moja ya misukumo mikuu ya operesheni hiyo ya Israel ilikuwa ni kufanya mashambulizi yaliyoratibiwa ili kuzima mitandao ya ulinzi wa anga ya Iran kabla ya wimbi kuu la mashambulizi ya anga na makombora kuanza.

Mkakati huu umehusisha kwa wakati mmoja utumizi wa ndege ndogo zisizo na rubani za kujitoa mhanga, makombora yanayoongozwa kwa misingi ya ardhi ya Iran, na vita vya kielektroniki, mchanganyiko ambao lengo lake kuu ni kupofusha mifumo ya rada, kuharibu pedi za kurushia makombora, na kuunda "njia salama" kwa shughuli za Israeli.

Kulingana na ripoti kutoka kwa tovuti maalum za kijeshi, katika saa za kwanza za operesheni hiyo, mfululizo wa droni na ndege ndogo nyepesi, ambazo zilionekana kutumwa katika miezi iliyopita katika maeneo karibu na Tehran, Shahr-e Ray, Islamshahr, na Saveh, ziliwashwa wakati huo huo na kuelekea kwenye mifumo ya ulinzi wa anga ya ardhi ya Iran.

Wakati huo huo, makombora ya Spike, yaliyorushwa kutoka ndani ya Iran na kuongozwa kwa mbali, pia yanaaminika kuwa na mifumo inayolengwa kama vile mifumo ya rada ya Iran.

Katika baadhi ya maeneo, mawasiliano kati ya vituo vya amri na vitengo vya ulinzi yaliripotiwa kuvurugika kutokana na uharibifu wa antena au upotevu wa viunganishi vya nyuzi.

Katika siku ya kwanza ya mashambulizi hayo, vyombo vya habari vya Israel viliripoti, vikimnukuu afisa mmoja wa usalama, kwamba makomando wa Mossad walikuwa wamejipenyeza katika ardhi ya Iran na kupeleka makombora yaliyoongozwa kwa usahihi kuzunguka mifumo ya ulinzi wa anga ya Iran.

Gazeti la Israel la Yedioth Ahronoth pia liliripoti kwamba mashambulizi haya ya pamoja yalitengenezwa sio tu kuficha ulinzi bali pia kuharibu uwezo wa awali wa mashambulizi ya Iran.

Kwa hivyo, inaonekana kwamba Israeli ilishambulia kwanza sio kwa ndege za kivita, lakini kwa vifaa vilivyofichwa kwenye ardhi ya Iran.

Israel haitoi habari kwa kawaida kuhusu shughuli za kijasusi na hujuma katika nchi nyingine na haikanushi au kuthibitisha taarifa za habari.

Hata hivyo, katika miaka ya hivi karibuni, baadhi ya maafisa wakuu wa nchi hiyo wamethibitisha jukumu la mashirika ya kijasusi ya Israel katika baadhi ya operesheni zake dhidi ya Iran.

Mauaji ya viongozi na kulemaza vifaa vya kijeshi

Kipengele kingine cha operesheni hiyo ya Israel ni umakini wake katika kulemaza mfumo wa kijeshi wa kufanya maamuzi kupitia mashambulizi yaliyolenga watu muhimu katika kamandi ya IRGC na jeshi.

Mossad na vitengo vyake vya usaidizi wa kiutendaji viliripotiwa kutaka kuvuruga muundo wa amri, kuunda mapengo katika safu ya kamandi, na kudhoofisha mshikamano wa mwitikio wa kijeshi wa Iran, kwa kutumia ujasusi na silaha za busara.

Baadhi ya mashambulio hayo katika saa za mapema za operesheni hiyo hayakulenga kambi za kijeshi au vifaa vya kurusha makombora, bali makazi au ofisi za makamanda wakuu katika vituo vya kijeshi.

Kulingana na ripoti za vyombo vya habari, mashambulizi haya yalifanywa kutoka ndani ya Iran kwa kutumia makombora ya Spike, ambayo yanaweza kulenga shabaha maalum za binadamu ndani ya majengo kwa kutumia uwezo wa kuongoza papo hapo.

Ushahidi unaonyesha kwamba ulengaji wa wasomi wa kijasusi wa Israeli wa makamanda wa Iran haukuwa mdogo kwa hatua za kabla ya shambulio.

Mohammad Kazemi, mkuu wa shirika la kijasusi la IRGC, na manaibu wake walilengwa siku ya tatu ya mashambulizi ya Israel, na Ali Shadmani, ambaye alichukua nafasi ya kamanda aliyeuawa wa makao makuu ya Khatam al-Anbiya siku ya Ijumaa, aliuawa katika mashambulizi ya Israeli siku nne baadaye.

Taasisi ya Hudson, taasisi ya kitaalam ya Marekani inayobobea katika masuala ya usalama na ulinzi, ilihitimisha katika ripoti kwamba ujasusi na ushawishi wa uendeshaji wa Israel ulikuwa "matokeo ya miaka ya utayarishaji wa kijasusi unaoendelea, ubora katika ujasusi wa wakati halisi, uchunguzi, na upelelezi (ISR), na kupenya kwa kina kwa utendaji."

"Kwa kuzima mitandao ya jeshi na udhibiti nchini Iran, kukata mawasiliano ya hali ya juu, na kuingiza sintofahamu katika mchakato wa maamuzi ya utawala, wapangaji wa Israel walifanikiwa kuleta usumbufu mkubwa katika muundo wote wa ulinzi wa Iran," anasema mwandishi wa ripoti ya Hudson

Imetafsiriwa na Seif Abdalla