Ukame wa Somalia: Familia ilivyoshuhudia kifo cha mtoto wa miaka miwili kutokana na njaa

Andrew Harding

BBC News, Dollow

Baada ya siku mbili katika hospitali ndogo ya Somalia, Abdiwali Abdi alionekana akielekea kupata ahueni.

Mtoto wa miaka miwili bado alikuwa na uzani wa kilo 4.6- sio zaidi ya mtoto mchanga mwenye afya.

Lakini alikuwa na nguvu ya kulia sasa, na mama yake, Hawa, akaketi kando yake kitandani, katika mji wa mpakani wa Dollow, akimnyonyesha binti yake wa miezi miwili na kufanya mipango yenye matumaini ya kurejea kwenye kambi yao ya muda yenye vumbi. nje kidogo. “Inatia moyo,” alisema Fatuma Mohammed, muuguzi na msimamizi mkuu kutoka Kenya, alipokuwa akizunguka katika wodi hiyo yenye vitanda 17, huku watoto wake wachanga 17 wakikabiliana na utapiamlo, na magonjwa mbalimbali yanayoifanya kuwa hapa nchi kavu. , nyanda zenye miiba kusini mwa Somalia, huku nchi hiyo ikikabiliana na ukame mbaya zaidi kuwahi kutokea katika kipindi cha miaka 40.

"Hatuna chakula cha kumlisha, lakini majirani zetu wamekuwa wakitusaidia," alisema Hawa, 22, akimwangalia mwanawe kwa karibu.

Alikuwa akidhoofika kwa wiki, na homa na kuhara, kabla ya kuja kutafuta msaada. Hospitali ya wilaya ya Dollow - mji mdogo wa mpakani wenye vumbi kusini-magharibi mwa Somalia - imekuwa ikiwasaidia kimya kimya watoto kama Abdiwali kwa miaka.

Ikifadhiliwa na serikali ya Uingereza, na wengine, imeunda mtandao wa wafanyakazi wa jamii ambao wanatoa msaada wa kimsingi wa matibabu, sio tu mjini, lakini ndani kabisa ya maeneo ya vijijini yenye ushindani, ambapo kundi la wanamgambo wa Kiislamu la al-Shabab linadhibiti vijiji vingi.

Lakini leo, baada ya msimu wa tano wa ukosefu wa mvua, Dollow inazidiwa na wimbi la wahamiaji wapya. Makumi ya maelfu ya familia kama za Abdiwali - ng'ombe wao wamekufa na mashamba yao kukauka - wamekusanyika katika makazi yasiyo rasmi yaliyosongamana, wakitarajia kupata chakula na usalama.

"Tunazungumza kuhusu mamia kwa maelfu ya maisha yaliyo hatarini na watu wanakufa sasa. Hatuna rasilimali za kutosha kuwaunga mkono," alisema Abdulkadir Mohamed, kutoka Baraza la Wakimbizi la Norway, akitazama familia nyingi zaidi zikiwasili kwenye moja ya kambi kubwa zaidi.

Katika hospitali hiyo, karibu wanawake 100 waliketi kwenye joto la mchana, wakiwanyonyesha watoto wachanga wenye utapiamlo, wakisubiri wapimwe uzito na kuchunguzwa.

"Hali itakuwa mbaya sana hapa. Tunatarajia mambo kuwa mabaya zaidi - tunatarajia tamko rasmi la njaa hivi karibuni," alisema Pamela Wasonga, ambaye anaendesha programu ya lishe ya hospitali kwa niaba ya shirika la misaada la Ireland, Trocaire.

Umoja wa Mataifa unaonya kuwa watu milioni 6.7 watahitaji msaada wa chakula nchini Somalia katika miezi ijayo - karibu 40% ya watu wote.

Usiku, hali ya Abdiwali ilizorota. Muda mfupi baada ya saa tisa usiku iliyofuata, joto lake lilishuka sana, na madaktari wawili wa Kisomali wakamfunga kwa blanketi ya joto iliyotengenezwa kwa karatasi ya foil.

Umbali wa vitanda viwili, mtoto wa kike wa miezi 18 alikuwa akipata matibabu ya haraka. "Tuna wasiwasi sana. Watoto hawa hawawezi kudhibiti viwango vyao vya joto vizuri. Ndiyo maana hatujawahi kuweka feni za dari katika vituo. Ikiwa mtoto atapata joto, basi kiwango cha kuishi ni kikubwa," alisema Bi Mohammed, huku daktari akikiweka kipima joto chini ya mkono uliolegea wa Abdiwali.

Kufikia sasa, baba yake mvulana huyo, Kerad Adan, 28, alikuwa amefika hospitalini, na alikuwa akizunguka-zunguka kitandani kwa wasiwasi.

Kabla ya ukame huu mpya, familia ilikuwa na hali nzuri, ikiwa na watoto wanne, ng'ombe 40 na nyumba ya nyasi karibu na mji wa Qansax Dheere, kilomita 200 (maili 125) kusini mwa Dollow. Lakini eneo hilo, Bay, liko katikati ya ukame wa sasa, na, miezi miwili iliyopita, ng'ombe wa mwisho wa familia - chanzo cha utajiri wao wote - walikufa.

Punde baada ya hapo, wazazi waliamua kubeba vitu vichache kwenye gari la punda na kuelekea kaskazini pamoja na familia hiyo, wakisafiri kwa siku sita.

Wanamgambo wa Al-Shabab walijaribu kuwazuia kuondoka katika mji huo lakini waliamua kunyakua simu ya Bw Adan, na kuivunja mbele yake.

Ghafla madaktari walikusanyika karibu na Abdiwali. Mmoja wao alitumia vidole viwili kukandamiza, mara kwa mara, kwenye kifua chake, akitumaini kuchochea mapigo ya moyo.

Mwenzake akasogea karibu kumwangalia yule mtoto macho yaliyokuwa hayatikisiki. Wazazi walisimama kimya pembeni ya kitanda. Na kisha, saa 10:13 asubuhi ya mawingu, ilikuwa imekwisha. “Mapigo ya moyo yameenda,” alinong’ona Bi Mohammed, sasa akimwangalia mama Abdiwali alipojilaza kitandani na kuanza kulia.

"Tumeweza kuokoa watoto wengi sana. Lakini pengine mambo yanazidi kuwa mabaya sasa," alisema Bi Mohammed, kwa namna ya mtu ambaye ameona matukio kama hayo mara nyingi.

"Inasikitisha na kuumiza sana unaposhuhudia kitu ambacho kinaweza kuzuilika na kinaweza kusahihishwa kwa urahisi sana," alisema daktari mkuu wa hospitali hiyo, Ali Shueb.

Hazikupita dakika, baba yake Abdiwali alikuwa kwenye simu, akiwatahadharisha jamaa na kupanga mazishi, mchana huo. "Kila mtu lazima afe, wakati fulani," alisema, kimya kimya, kana kwamba alikuwa akizungumza mwenyewe.

Ambulensi iligeuza njia nyembamba nje ya hospitali, na wazazi wa Abdiwali wakapanda, baba akiwa ameushika mwili wa mwanawe kwa uangalifu, ukiwa umefungwa, kwa mikono yote miwili. Baadaye, Pamela Wasonga aliwaonesha wageni duka la dawa la hospitali hiyo lililo na vifaa vingi na maabara ndogo.

Alikuja Somalia kwa mara ya kwanza kutoka nyumbani kwake nchini Kenya wakati wa njaa ya mwisho, mwaka 2011, na amekuwa hapa tangu wakati huo, akiwa na imani kwamba mengi yamebadilika tangu wakati huo, na kwamba kazi thabiti ya muongo mmoja uliopita ilikuwa na matunda.

"Nadhani mwendelezo wa huduma ambao umekuwa hapa wakati wote labda umeepusha hali mbaya sana. Kuna mashirika zaidi ya kimataifa sasa yapo chini, na mashirika zaidi ya ndani ambayo yanaweza kufikia kijijini na ngumu kufikiwa kwa maeneo,” alisema.

Na bado, kama vile njaa nyingine inakaribia, hospitali - labda kwa muda - imepoteza nusu ya ufadhili wake wa kimataifa kutokana na ucheleweshaji uliosababishwa na machafuko ya kisiasa katika mji mkuu, Mogadishu.

Kibaya zaidi ni kuongezeka kwa ushahidi kwamba dunia imekuwa polepole kutambua ukubwa wa maafa yanayotokea sasa nchini Somalia, huku takwimu mpya zikionesha chini ya nusu ya ufadhili wa kibinadamu unaohitajika kukabiliana na ukame kwa sasa.

Uingereza, kwa mfano, ilitoa zaidi ya pauni milioni 200 (dola milioni 223) katika usaidizi wa kibinadamu wakati wa ukame wa mwisho wa Somalia mwaka 2017.

Mwaka huu inatumia chini ya robo ya hiyo. "Tunaomba ulimwengu... usipoteze mwelekeo kwa Somalia. Somalia inahitaji usaidizi sasa. Tusipoipata, tunaelekea kwenye janga," alisema Bi Wasonga.

Wakati ambulensi inafika ukingo wa mbali wa kambi ya Ladan, nje kidogo ya mashariki ya mji, umati wa watu ulikuwa umekusanyika nje ya hema la familia. Upepo mkali ulivurumisha vumbi zito.

Makopo ya maji yaliletwa ili kuosha mwili wa mtoto. Mtu alikuwa tayari amenunua kipande maalum cha kitani nyeupe kwa ajili ya maziko. Kisha majirani wawili, majembe yaliyotundikwa juu ya mabega, wakaanza safari kuelekea kwenye sehemu iliyozingirwa ya nyika ili kuchimba kaburi.

Walichagua mahali kati ya marundo mawili midogo ya udongo yenye ukubwa wa mtoto. Saa moja baadaye, Hawa alifika makaburini.

Kwa mila, wanawake hawahudhurii mazishi. Lakini yeye na mama yake walikuwa wameweka wazi kwamba hawatawekwa mbali, na hivyo wakaketi, pamoja na wanawake wengine wachache, kama mita 20 hivi kutoka kaburini.

"Ulijaribu bora yako." "Una watoto wengine." Wanawake walipitisha kimya kimya maneno ya huruma na kutia moyo, huku baba yake Abdiwali akipokezana na wanaume wengine, wakisaidiana kuchimba kwenye ardhi ngumu na kavu. Swala fupi ikafuata, kisha maziko yenyewe.

Kisha wazazi wa Abdiwali wakarudi kuelekea makazi yao mapya, huku upepo ukivuma katika uwanda huo, na mabaki ya vitambaa na takataka vikatikisa kwenye vichaka elfu moja vya miiba vilivyokauka.