Upandaji kemikali mawinguni ni nini na Je, ulisababisha mafuriko ya Dubai?

Dubai imekumbwa na rekodi ya mafuriko katika muda wa saa 24 zilizopita, na kuzua uvumi wa kupotosha kuhusu upandaji wa kemikali kwenye mawingu (cloud seeding)

Kwa hivyo mvua ilikuwa isiyo ya kawaida kiasi gani na ni sababu zipi zilizofanya kunyesha kwa kiwango kikubwa?

Mvua ilikuwa kubwa kiasi gani?

Dubai iko kwenye pwani ya Falme za Kiarabu (UAE) na kwa kawaida ni kavu sana. Lakini ingawa hupokea mvua chini ya 100mm (inchi 3.9) kwa mwaka kwa wastani, hupata mvua kubwa sana mara kwa mara.

Katika jiji la Al-Ain, zaidi ya kilomita 100 (maili 62) kutoka Dubai, takribani mm256 (10in) za mvua zilirekodiwa kwa saa 24 pekee.

Mfumo "uliopunguzwa" wa hali ya hewa ya shinikizo la chini, ambao ulivuta hewa ya joto, unyevu na kuzuia mifumo mingine ya hali ya hewa kutoka ndio uliosababisha mvua hiyo

"Sehemu hii ya dunia ina sifa ya vipindi virefu bila mvua na kisha mvua nyingi zisizo za kawaida, lakini hata hivyo, hili lilikuwa tukio la nadra sana la kunyesha," anaeleza Prof Maarten Ambaum, mtaalamu wa hali ya hewa katika Chuo Kikuu cha Reading ambaye amesomea mwelekeo wa mvua. katika eneo la Ghuba.

Mabadiliko ya tabianchi ?

Bado haiwezekani kuhesabu kwa usahihi ni kiasi gani cha athari za mabadiliko ya tabia nchi. Hiyo inahitaji uchambuzi kamili wa kisayansi wa mambo ya asili na ya kibinadamu, ambayo inaweza kuchukua miezi kadhaa.

Lakini rekodi ya mvua inaendana na jinsi hali ya hewa inavyobadilika.

Kwa ufupi: hewa yenye joto inaweza kushikilia unyevu zaidi, takribani 7% ya ziada kwa kila digrii Celsius, ambayo inaweza kuongeza kiwango cha mvua.

"Nguvu ya mvua ilivunja rekodi, lakini hii inaendana na hali ya hewa ya joto, na unyevu mwingi unaopatikana kwa dhoruba na kufanya matukio ya mvua kubwa na mafuriko yanayohusiana na mafuriko kuwa na nguvu zaidi," anaelezea Richard Allan, profesa wa sayansi ya hali ya hewa katika Chuo Kikuu cha Reading.

Utafiti wa hivi karibuni ulisema kuwa kuwa mvua ya kila mwaka inaweza kuongezeka kwa hadi karibu 30% katika sehemu kubwa ya UAE kufikia mwisho wa karne dunia inapoendelea kuwa na joto.

"Ikiwa wanadamu wataendelea kuchoma mafuta, gesi na makaa ya mawe, hali ya hewa itaendelea joto, mvua itaendelea kuwa kubwa, na watu wataendelea kupoteza maisha kutokana na mafuriko," anasema Dk Friederike Otto, mhadhiri mkuu wa sayansi ya hali ya hewa katika Imperial. Chuo cha London.

Upandaji wa kemikali kwenye mawingu ni nini ?

'Cloud Seeding' inahusisha kudhibiti mawingu yaliyopo ili kusaidia kutoa mvua zaidi.

Hii inaweza kufanywa kwa kutumia ndege kudondosha chembe ndogo ndogo (kama iodidi ya fedha) kwenye mawingu. Kisha mvuke wa maji unaweza kuganda kwa urahisi zaidi na kugeuka kuwa mvua.

Mbinu hiyo imekuwepo kwa miongo kadhaa, na UAE imeitumia katika miaka ya hivi karibuni kusaidia kukabiliana na uhaba wa maji.

Katika saa zilizofuata mafuriko, baadhi ya watumiaji wa mitandao ya kijamii waliharakisha kuhusisha kimakosa hali mbaya ya hewa ilitokana na shughuli za hivi karibuni za upandaji miti nchini.

Ripoti za awali za Bloomberg zilisema ndege za kupandikiza kwenye mawingu zilitumwa Jumapili na Jumatatu, lakini si Jumanne, mafuriko yalipotokea.

Ingawa BBC haikuweza kuthibitisha kwa uhuru wakati upandaji wa mawingu ulifanyika, wataalamu wanasema kuwa bora ingekuwa na athari ndogo kwenye dhoruba na kwamba kuzingatia kupanda kwa mawingu ni "kupotosha".

"Hata kama upandaji wa mawingu ungehimiza mawingu karibu na Dubai kudondosha maji, angahewa ingekuwa na uwezekano wa kubeba maji mengi kuunda mawingu hapo kwanza, kwa sababu ya mabadiliko ya tabia nchi," anasema Dk Otto.

Kemikali za kupanda kwenye mawingu kwa ujumla hutumwa wakati hali ya upepo, unyevu na vumbi haitoshi kusababisha mvua. Katika wiki iliyopita, watabiri walikuwa wameonya juu ya hatari kubwa ya mafuriko katika Ghuba.

"Wakati mifumo mikubwa kama hii inatabiriwa, upandaji kwenye mawingu, ambao ni mchakato wa gharama kubwa, haufanyiki kwa sababu hakuna haja ya kuweka mifumo imara kama hii ya kiwango cha kikanda," anasema Prof Diana Francis, mkuu wa Mazingira, Sayansi ya Jiofizikia katika Chuo Kikuu cha Khalifa huko Abu Dhabi.

Mtaalamu wa hali ya hewa wa BBC Matt Taylor pia alibainisha kuwa tukio hilo kali la hali ya hewa lilikuwa tayari limetabiriwa. "Kabla ya tukio hilo, miundo ya kompyuta (ambayo haisababishi athari zinazowezekana za upandaji kwenye mawingu) tayari ilikuwa ikitabiri vizuri zaidi ya mwaka mmoja mvua kunyesha katika takribani saa 24," alisema.

"Athari zilikuwa pana zaidi kuliko vile ningetarajia kutokana na kupanda kwa mawingu pekee pia mafuriko makubwa yaliyoathiri maeneo makubwa kutoka Bahrain hadi Oman."

Misheni ya kusambaza kemikali kwenye wingu katika eneo la Imarati inaendeshwa na Kituo cha Kitaifa cha Hali ya Hewa (NCM), kikosi kazi cha serikali.

Je, UAE imejiandaa vipi kwa mvua kali?

Kuzuia mvua kubwa kugeuka kuwa mafuriko hatari kunahitaji ulinzi thabiti ili kukabiliana na mvua ya ghafla.

Dubai, bila shaka, ina miji mingi. Kuna nafasi ndogo ya kijani kunyonya unyevu, na mifereji ya maji haikuweza kuhimili viwango vya juu vya mvua.

"Kuna haja ya kuwa na mikakati na hatua za kukabiliana na ukweli huu mpya wa mvua ya mara kwa mara na kali," anaeleza Prof Francis.

"Kwa mfano, miundombinu ya barabara na vifaa vinahitaji kubadilishwa, kujenga mabwawa ya kuhifadhi maji yatokanayo na mvua ya masika na kuyatumia baadaye mwakani."

Mnamo Januari, Mamlaka ya Barabara na Usafiri ya UAE ilianzisha kitengo kipya cha kusaidia kudhibiti mafuriko huko Dubai.

Imetafsiriwa na Lizzy Masinga