Vifo vya dawa za kikohozi vyakumba Indonesia

Wakati Nadira mwenye umri wa miezi 17 alipougua kikohozi na mafua, mama yake Agustina Maulani alimnunulia dawa ya kikohozi ya paracetamol kutoka kituo cha afya kusini mwa Jakarta.

"Nilimpa dawa kila baada ya saa nne, kwa sababu homa yake ilikataa kupungua. Angepona, lakini atapata homa tena. Mwishowe aliacha kukojoa," aliambia BBC.

Nadira alipelekwa hospitalini lakini hakupata nafuu yoyote. Uchunguzi wa kimaabara ulionyesha alikuwa na viwango vya juu vya urea na kreatini; bidhaa za taka zinazoongezeka baada ya figo kufungwa. Alianguka kwenye coma na akafa.

"Mwishowe aliaga dunia haraka. Kwa maumivu ambayo yalikuwa ya kutisha sana," Agustina alisema, akilia.

Indonesia inakabiliwa na wimbi la vifo vya kutisha: Takriban watoto 157 wamekufa mwaka huu kutokana na jeraha la papo hapo la figo na matatizo mengine, yanayoaminika kusababishwa na dawa hizo. Karibu wote walikuwa chini ya umri wa miaka mitano.

Nadira alifariki mwezi Agosti. Mnamo Oktoba mamlaka ya Kiindonesia ilisema amekuwa miongoni mwa wimbi la watoto waliofariki kutokana na hali ya figo isiyoeleweka.

Kisha serikali ilipiga marufuku uuzaji wa dawa zote za kioevu. Baadaye ilipunguza marufuku hiyo kwa takriban bidhaa 100 zinazoshukiwa - ambazo zilipatikana katika nyumba za watoto ambao waliugua.

Maduka ya dawa kote nchini yameondoa chupa kutoka kwenye rafu zao, na kuwashauri wazazi badala yake watumie tembe kwa ajili ya watoto wao iwapo watahitaji dawa.

Waziri wa afya wa Indonesia Budi Gunadi Sadikin alisema athari za dutu hatari ethylene glikoli, diethylene glycol na ethylene glycol butyl ether zilipatikana kwa waathiriwa.

Diethilini glikoli na ethilini glikoli kwa kawaida hutumika katika miyeyusho ya kuzuia kuganda kwa viyoyozi, friji na kutengenezea kwa bidhaa nyingi ikiwa ni pamoja na vipodozi kwa viwango vya chini sana. Shirika la Afya Duniani (WHO) linasema hazitumiwi kamwe katika dawa.

"Imethibitishwa kuwa (acute figo kuumia) ilisababishwa na vitu (hivyo)," waziri alisema.

Visa hivyo vinakuja wiki kadhaa baada ya vifo vya karibu watoto 70 nchini Gambia. WHO ilisema ilipata "kiasi kisichokubalika" cha diethylene glycol na ethylene glikoli katika dawa nne za kikohozi zilizotengenezwa India zinazopatikana nchini Gambia.

Hakuna maoni kwamba kashfa hizo mbili zinahusishwa. Mamlaka ya India na mtengenezaji Maiden Pharmaceuticals wanasema syrups hizo nne zilisafirishwa hadi Gambia pekee. Indonesia inasema syrups zinazotengenezwa nchini India hazipatikani nchini.

Jumatatu iliyopita wakala wa chakula na dawa nchini Indonesia - BPOM - ilisema itachunguza kampuni mbili za dawa ambazo hivi majuzi zimebadilisha wasambazaji wao wa baadhi ya viambato kutoka kwa wauzaji wa maduka ya dawa hadi wasambazaji wa kemikali.

"Kuna dalili katika bidhaa zao... ambazo ni nyingi kupita kiasi, zenye sumu kali, na zinazoshukiwa kusababisha jeraha la figo," mkuu wa BPOM Penny Lukito aliambia mkutano wa wanahabari.

Wakati huohuo makumi ya watoto wagonjwa wanatibiwa jeraha la figo kali na Indonesia imeomba Singapore na Australia vifaa vya dawa adimu - fomepizole - ili kuwatibu.

Mkasa huo umeishangaza Indonesia. Wiki iliyopita Ombudsman wa nchi hiyo alikosoa wizara ya afya na BPOM, ambayo ilisema haikufanya vya kutosha kupima bidhaa zinazouzwa ili kuhakikisha zinafuata viwango.

Katika tahariri iliyokasirishwa, gazeti la Jakarta Post lilisema BPOM ilikabidhi jukumu la upimaji kwa kampuni za dawa zenyewe - matokeo "ya kutisha" ambayo yalionyesha kuwa serikali "imeacha mamlaka yake".

“Huku mioyo yetu ikisononeka huku wazazi wakiendelea kupoteza maisha ya watoto wao wa thamani, sasa tunapata uzembe mkubwa na ukosefu wa usimamizi wa serikali,” lilisema gazeti hilo.

Prof Eric Chan katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Singapore aliambia BBC kwamba alishangazwa kusikia kwamba vifo vya aina hii vinaendelea kutokea - na akaelezea matukio ya Indonesia kama "janga la kibinadamu".

Diethilini glikoli ilikuwa imetumika hapo awali kufanya dawa kuwa na ladha tamu - lakini sasa inajulikana kuwa sumu, alisema.

Wakati diethylene glikoli ikimetaboli katika mwili hutengeneza asidi ya diglycolic ambayo hujilimbikiza na kuharibu seli za figo - inaweza kuhatarisha maisha ikiwa haitatibiwa kwa wakati, alisema. Kupungua kwa mkojo ni ishara ya mapema ya sumu ya figo.

Prof Chan alisema ukweli kwamba kesi zimeonekana kote Indonesia ulipendekeza kampuni ya dawa iliyo na mitandao mingi ya usambazaji ilihusika. Wafanyikazi wa matibabu katika hospitali za mitaa wanaweza wasitumike kushughulikia sumu inayotokana na dawa, aliongeza, akithibitishwa na ukweli kwamba watoto wengi walichukuliwa kutoka hospitali hadi hospitali kwa matibabu.

"Lazima tukumbuke kwamba idadi ya vifo inaweza kuongezeka," alionya.

Wakati huohuo makumi ya watoto wagonjwa wanatibiwa jeraha la figo kali na Indonesia imeomba Singapore na Australia vifaa vya dawa adimu - fomepizole - ili kuwatibu.

Mkasa huo umeishangaza Indonesia. Wiki iliyopita mkuu wa ofisi ya malalamishi wa nchi hiyo alikosoa wizara ya afya na BPOM, ambayo ilisema haikufanya vya kutosha kupima bidhaa zinazouzwa ili kuhakikisha zinafuata viwango.

Katika tahariri iliyokasirishwa, gazeti la Jakarta Post lilisema BPOM ilikabidhi jukumu la upimaji kwa kampuni za dawa zenyewe - matokeo "ya kutisha" ambayo yalionyesha kuwa serikali "imeacha mamlaka yake".

“Huku mioyo yetu ikisononeka huku wazazi wakiendelea kupoteza maisha ya watoto wao wa thamani, sasa tunapata uzembe mkubwa na ukosefu wa usimamizi wa serikali,” lilisema gazeti hilo.

Prof Eric Chan katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Singapore aliambia BBC kwamba alishangazwa kusikia kwamba vifo vya aina hii vinaendelea kutokea - na akaelezea matukio ya Indonesia kama "janga la kibinadamu".

Diethilini glikoli ilikuwa imetumika hapo awali kufanya dawa kuwa na ladha tamu - lakini sasa inajulikana kuwa sumu, alisema.

Wakati diethylene glikoli ikimetaboli katika mwili hutengeneza asidi ya diglycolic ambayo hujilimbikiza na kuharibu seli za figo - inaweza kuhatarisha maisha ikiwa haitatibiwa kwa wakati, alisema. Kupungua kwa mkojo ni ishara ya mapema ya sumu ya figo.

Prof Chan alisema ukweli kwamba kesi zimeonekana kote Indonesia ulipendekeza kampuni ya dawa iliyo na mitandao mingi ya usambazaji ilihusika. Wafanyikazi wa matibabu katika hospitali za mitaa wanaweza wasitumike kushughulikia sumu inayotokana na dawa, aliongeza, akithibitishwa na ukweli kwamba watoto wengi walichukuliwa kutoka hospitali hadi hospitali kwa matibabu.

"Lazima tukumbuke kwamba idadi ya vifo inaweza kuongezeka," alionya.