Namna tano China inaweza kujibu mapigo katika vita yake na Marekani

Vita vya kibiashara kati ya mataifa hayo mawili yenye uchumi mkubwa duniani vimeongezeka baada ya China kutangaza kuwa italipiza kisasi dhidi ya Marekani kwa kuongeza ushuru kwa bidhaa zinazoingizwa kutoka nje.

Baada ya Rais wa Marekani Trump kutangaza kuwa atatoza ushuru wa asilimia 10 kwa bidhaa zote zinazoingizwa kutoka China, China imekuwa ikishinikiza kutozwa ushuru wa kulipiza kisasi kwa baadhi ya bidhaa za Marekani.

Kwa kweli, kumekuwa na mzozo wa kibiashara kati ya nchi hizo mbili tangu mwaka 2018, kila upande ukiongeza ushuru kwa bidhaa zinazoingizwa na kutishia kuongeza ushuru.

Trump amesema atazungumza na Rais wa China Xi Jinping ili kufikia makubaliano. Nini kitatokea ikiwa China itapandisha ushuru tarehe 10 Februari, kama ilivyosema?

Makaa ya mawe, mafuta na gesi

Katika kujibu ushuru wa bidhaa za Trump, China ilitangaza kuwa itatoza ushuru wa asilimia 10 kwa makaa ya mawe ya Marekani na gesi asilia na ushuru wa asilimia 15 kwa mafuta ghafi.

China ni nchi inayoingiza makaa ya mawe kwa wingi duniani, lakini Indonesia ndio nchi inayoingiza zaidi makaa ya mawe. Urusi, Australia na Mongolia pia zinasafirisha makaa ya mawe kwa China.

China pia inaongeza uagizaji wake wa gesi asilia kutoka Marekani, mara mbili kutoka 2018, kulingana na takwimu za forodha za China.

Lakini kwa upande wa biashara ya mafuta ya visukuku, uagizaji wa Marekani utachangia asilimia 1.7 tu ya ununuzi wa mafuta ghafi ya kigeni ya China mnamo 2023. China haitegemei Marekani, kwa hivyo athari za kuongezeka kwa ushuru wa bidhaa kutoka nje zitakuwa ndogo.

Wachambuzi wa biashara kama Rebecca Harding pia wanasema kuwa China inanunua mafuta kwa bei rahisi kutoka Urusi, ambayo inahitaji matumizi ya kijeshi.

Kwa upande mwingine, Marekani ni muuzaji mkubwa zaidi wa gesi asilia duniani, na ina wateja wengine wengi, kama vile Uingereza na Umoja wa Ulaya.

Mashine za kilimo, malori mepesi na magari makubwa

Sawa na mafuta, China pia inajiandaa kuweka ushuru wa asilimia 10 kwa vifaa vya kilimo, malori ya mepesi, na magari makubwa.

Hata hivyo, China sio nchi inayoagiza malori mengi mepesi kutoka Marekani, bali kutoka Ulaya na Japan.

Katika miaka ya hivi karibuni, China imeongeza uwekezaji wake katika mashine za kilimo ili kuongeza uzalishaji, ili kupunguza utegemezi wake kwa vifaa vya nje na kuhakikisha usalama wa chakula.

Kwa hiyo, ongezeko la kodi ya kuagiza kwenye mashine za kilimo za viwandani ni nia ya kuhamasisha uzalishaji wa mashine za ndani.

Mtaalamu wa uchumi wa China Julian Evans-Pritchard amesema ongezeko la ushuru wa forodha sio kubwa ikilinganishwa na hatua za Marekani.

Alisema bidhaa za Marekani ambazo China imetoza ushuru ni za thamani ya dola bilioni 20 tu, wakati bidhaa za China ambazo Marekani imezilenga zina thamani ya zaidi ya dola bilioni 450.

Urambazaji wa Google

Zaidi ya kuongeza ushuru wa bidhaa kutoka nje, China pia imechunguza kampuni kubwa ya teknolojia ya Marekani ya Google kwa madai ya ukiukaji wa uaminifu.

Haijulikani ni nini wanachoangalia, lakini utafutaji wa Google umezuiwa nchini China tangu 2010.

Baadhi ya shughuli za Google zinabaki nchini China, na wanafanya kazi na kampuni za Kichina kutengeneza programu na michezo kwa soko la China.

China inachangia asilimia 1 tu ya mauzo ya Google duniani, kwa hivyo haitakuwa jambo kubwa ikiwa China itakata uhusiano.

Calvin Klein ni chapa inayoaminika.

China imeiweka kampuni ya nguo ya Marekani PVH, ambayo inatengeneza bidhaa maarufu za Marekani Calvin Klein na Tommy Hilfiger, katika orodha ya kampuni ambazo haziaminiki, ikiituhumu kwa kuwabagua wafanyabiashara wa China.

Wakati wa mvutano wa kibiashara wa 2020, makampuni mengine ya Amerika pia yalijumuishwa katika orodha iliyoandaliwa na China.

Itakuwa vigumu kwa makampuni kama Calvin Klein na Tommy Hilfiger kufanya biashara nchini China, na vikwazo na visa kwa wafanyakazi wa kigeni vinaweza kufutwa.

Andreas Shorter, profesa wa uchumi wa kimataifa katika Chuo Kikuu cha Magharibi nchini Canada, alisema kuwa China itatembelea na kukagua viwanda vya makampuni haya ya Amerika nchini China.

Marekani pia ina orodha yake, na baadhi ya makampuni ya China hayawezi kununua kutoka kwa makampuni ya Marekani bila idhini ya serikali ya Marekani.

Profesa Shorter amesema China inalipiza kisasi dhidi ya Rais Trump kwa kuyatuhumu makampuni ya China.

Udhibiti juu ya mauzo ya nje ya raslimali adimu

China pia imezuia usafirishaji wa madini 25 adimu ya ardhini, huku ikiongeza ushuru kwa bidhaa za kigeni.

Udhibiti huu ni pamoja na madini ya chuma ambayo ni muhimu katika uzalishaji wa vifaa vingi vya umeme na vifaa vya kijeshi.

China ni mtaalamu wa kusafisha madini haya, na karibu asilimia 90 ya titani iliyosafishwa duniani inatoka China.

Kizuizi hiki pia kinajumuisha tungsten, chuma ambacho ni muhimu kwa vifaa vya anga na nafasi, lakini pia ni ngumu kupata.

Evans-Pritchard alisema kuwa wakati vikwazo vya kuuza nje vya China vimewekwa, hakuna vikwazo juu ya uagizaji wa madini muhimu kutoka Marekani kwenda China. Vyuma hivi hutumiwa katika utengenezaji wa chips za kompyuta, semiconductors, dawa na vifaa vya aerospace.

Uzoefu uliopita na vikwazo umeonyesha kuwa vikwazo kama hivyo vinaweza kupunguza kwa kiasi kikubwa kiasi cha mauzo ya nje. Ni vigumu kwa makampuni kupata leseni, mara nyingi kuchukua wiki.

Marekani pia inaonekana kuwa na nia ya kuagiza madini. Trump alisema Jumatatu kwamba alitaka ahadi kutoka Ukraine kuagiza madini ya kawaida zaidi ya ardhi badala ya malipo ya dola bilioni 300 kwa Ukraine.

Imetafsiriwa na Dinah Gahamanyi