You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਇਲਾਜ
- ਲੇਖਕ, ਓਮਕਾਰ ਕਰਮਬੇਲਕਰ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਗ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ, ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਮਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਗੁਦੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੁਜਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੈਸਟਰਿਕ ਕੀੜੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਰਾਊਂਡਵਰਮ, ਫਲੈਟਵਰਮ, ਟੇਪਵਰਮ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਕੀੜੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਊਂਡ, ਵ੍ਹਿਪ, ਹੁੱਕ, ਐਨਸਾਈਲੋਸਟੋਮਾ ਅਜਿਹੇ ਕੀੜੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੀੜੇ ਦੀ ਲਾਗ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕੀੜੇ ਦੀ ਲਾਗ ਅਕਸਰ ਆਂਡਾ ਲੱਗੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਨਾ ਧੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਗ਼ ਕੀੜੇ ਆਂਡੇ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਦੇ ਆਂਡੇ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਖਾਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੱਚਾ ਮੀਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਥ੍ਰੈਡਵਰਮ ਦੀ ਲਾਗ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੰਬੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਆਂਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਆਂਡੇ ਗੁਦੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਖਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਚਿਪਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਆਂਡੇ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਖਿਡੌਣਿਆਂ, ਟੁੱਥਬ੍ਰਸ਼ਾਂ, ਰਸੋਈ ਜਾਂ ਬਾਥਰੂਮ ਦੇ ਫਰਸ਼ਾਂ, ਬਿਸਤਰੇ, ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਥ੍ਰੈਡਵਰਮ ਆਂਡੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਂਡੇ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਲਾਰਵਾ ਅੰਤੜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੀੜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਆਂਡਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਥ੍ਰੈਡਵਾਰਮ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਹੁੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
- ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟਾਇਲਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨੈਪੀ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
- ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਬੁਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਚਾਦਰਾਂ, ਤੌਲੀਏ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਨਰਮ ਖਿਡੌਣੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
- ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕੀੜੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਐੱਨਐੱਚਐੱਸ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਅਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੰਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਬੰਦ ਬੋਤਲ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਸਾਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ ਖਾਓ, ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿਓ। ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਲ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਹਟਾਓ।
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਮਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਡਣ ਨਾ ਦਿਓ। ਜਿੱਥੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨਾ ਚੱਲੋ ਜਿੱਥੇ ਲਾਗ ਦਾ ਖਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਕੀੜੇ ਦੀ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਪੇਟ ਦਰਦ, ਜੀਅ ਘਬਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪੇਟ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਣੀਆਂ।
- ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਦਸਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਰੀਜ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਗੁਦੇ ਨੇੜੇ ਖੁਜਲੀ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਆ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ। ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਬਣਨਾ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੀਮੀਆ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੀਵਾਰਮਿੰਗ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਰੈਗੂਲਰ ਡੀਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਡੋਂਬੀਵਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ ਮਲਟੀਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਿਹਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾਕਟਰ ਰੋਹਿਤ ਕਾਕੂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "12 ਤੋਂ 23 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ, 1 ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ 5 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਕੀੜੇ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰੀਏ?
ਡਾ. ਰੋਹਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕੀੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਯਾਨਿ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
"ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀਵਾਰਮਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੀੜੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
