You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਰਨ ਜਾਣੋ
- ਲੇਖਕ, ਕੋਤੇਰੂ ਸ਼ਰਾਵਣੀ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਘਰ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਰਦ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿ ਠੰਢ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਠੰਢ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਹੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?
ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸ ਡਾਇਰੈਕਟ ਅਤੇ ਨੇਚਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੇਚਰ ਡੌਟ ਕੌਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ 2.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 24 ਤੋਂ 25 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ?
ਦਿ ਕਨਵਰਸੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਠੰਢ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟਣ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਲੱਗਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸਡਾਇਰੈਕਟ ਡੌਟ ਕੌਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਦ ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਈ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਾਰਵਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਾਲ ਥੋਰਨਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਔਸਤ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਾਮ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ ਕੀ ਹੈ?
ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਅਪੋਲੋ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹਾਸਪੀਟਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਡਾ. ਬੀ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਸਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ (ਬੀਐੱਮਆਰ) ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ ਆਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬੇਸਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ (ਬੀਐੱਮਆਰ) ਕਸਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਆਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਲ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-
- ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖਪਤ
- ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਿਕਾਸ
- ਗਰਮੀ ਉਤਪਾਦਨ
ਕੀ ਹਾਰਮੋਨ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ?
ਦਿ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੇਸਟ੍ਰੋਨ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਜੇਸਟ੍ਰੋਨ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਜੈਸਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ (ਜਦੋਂ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
ਡਾ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੇਸਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੌਟ ਫਲੈਸ਼ਸ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਸਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ (ਬੀਐੱਮਆਰ) ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਐੱਮਆਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਡਾ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਠੰਢੇ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਬੀਐੱਮਆਰ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
