Nie tylko tulipany i goździki: Jak obchodzony jest Dzień Kobiet na świecie

Co roku 8 marca na całym świecie obchodzony jest Dzień Kobiet — dzień, który ma przypominać o osiągnięciach kobiet i jednocześnie apelować o równość płci.

Formalnie świętowany od ponad wieku, dzień ten wiąże się z tysiącami wydarzeń na całym świecie — marszami, debatami, koncertami, wystawami i spotkaniami.

Jednak wiele marek wykorzystuje tę okazję do wprowadzania promocji związanych z Dniem Kobiet, a media społecznościowe zapełniają się hasztagami o wzmacnianiu pozycji kobiet.

W związku z zarzutami, że ruch o głębokim politycznym znaczeniu zamienia się w marketingowy trend, przyglądamy się jego początkom.

„Międzynarodowy Dzień Kobiet ma być dniem, w którym celebrujemy wkład kobiet oraz postępy w walce o równość między kobietami i mężczyznami," wyjaśnia działaczka na rzecz bezpieczeństwa kobiet Jamie Klingler.

„Ale częścią problemu jest komercjalizacja — różowe czapki, różne koszulki, kolczyki, które trzeba kupić, żeby do siebie pasowały".

Amerykanka Jamie Klingler zaczęła organizować wydarzenia z okazji Dnia Kobiet już kiedy uczęszczała do liceum w Filadelfii. Po zabójstwie przez policjanta Sarah Everard w Londynie w 2021 r., współzałożyła ruch Reclaim These Streets, aby wspierać kobiety dotknięte przemocą ze strony mężczyzn.

Klingler podkreśla, że ludzie powinni zastanawiać się nad motywacjami firm, które wykorzystują pod Dzień Kobiet do marketingu, nie wnosząc żadnego realnego wkładu w zmiany na rzecz równości płci.

„Wiele firm po prostu próbuje zarobić na takich okazjach," mówi.

'Potrzebujemy Dnia Kobiet bardziej niż kiedykolwiek'

Choć Lauren McCarthy uważa, że Dzień Kobiet wciąż ma znaczenie, obawia się też, że jest ono osłabiane przez firmy traktujące ten dzień jako okazję marketingową.

„To święto zawsze dotyczyło rewolucji, siły i sprzeciwu — i dziś bardziej niż kiedykolwiek musimy o tym pamiętać. Musimy wrócić do naszych radykalnych korzeni," mówi.

Dr McCarthy, współautorka badania analizującego historię Dnia Kobiet i sposób, w jaki przejęło go środowisko korporacyjne, podkreśla, że firmy muszą angażować się w działania na rzecz równości płci w sposób rzeczywisty, a nie powierzchowny.

„Pytamy, jak wyglądałoby prawdziwe, autentyczne świętowanie — nie jednodniowe [kwiaty] i życzenia, ale systemowe zmiany, które organizacje mogłyby wprowadzić," wyjaśnia.

Jako przykład wskazuje konieczność pytania, czy firmy wykonują absolutne minimum w raportowaniu luki płacowej między kobietami a mężczyznami, czy też podejmują głębsze działania i zobowiązują się do realnych zmian.

Niezwykle ważne jest też uznanie faktu, że na świecie żyje pięć miliardów kobiet o bardzo zróżnicowanych doświadczeniach.

„Różnorodność jest kluczowa. Firmy powinny poświęcić czas na zrozumienie, jak różne grupy kobiet mają różne potrzeby i różne ścieżki do osiągnięcia sukcesu," podkreśla.

Kwiaty i prezenty

Komercyjny aspekt tego dnia nie jest nowym zjawiskiem. W niektórych częściach świata, również w Polsce, kupowanie prezentów — zwłaszcza kwiatów — stanowi ważną część tradycji kulturowej i ma znaczenie symboliczne.

We Włoszech mężczyźni tradycyjnie wręczali kobietom żółte kwiaty mimozy, które stały się symbolem Dnia Kobiet - La Festa della Donna.

W innych miejscach, m.in. w części Europy Wschodniej i Azji Środkowej, 8 marca również wiąże się z wręczaniem kwiatów, a ponadto jest oficjalnie uznawanym świętem państwowym.

W Chinach wiele kobiet otrzymuje w tym dniu pół dnia wolnego od pracy, zgodnie z zaleceniem Rady Państwowej.

Skąd wziął się Dzień Kobiet?

Dzień Kobiet wyrósł z ruchu robotniczego. Jego początki sięgają 1908 r., kiedy 15 tysięcy kobiet przeszło ulicami Nowego Jorku, domagając się krótszego czasu pracy, lepszych płac i prawa do głosowania.

Rok później Socjalistyczna Partia Ameryki ogłosiła pierwsze Narodowe Święto Kobiet.

Pomysł, by ustanowić Międzynarodowy Dzień Kobiet wyszedł od Clary Zetkin — niemieckiej działaczki komunistycznej i obrończyni praw kobiet.

Zetkin przedstawiła swoją propozycję w 1910 r. podczas Międzynarodowej Socjalistycznej Konferencji Kobiet w Kopenhadze, gdzie jednogłośnie poparło ją 100 delegatek z 17 krajów.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) zaczęła oficjalnie obchodzić to święto w 1975 r., a pierwsze hasło przewodnie pojawiło się w 1996 r.: „Świętując przeszłość, planując przyszłość".

Dlaczego Dzień Kobiet obchodzony jest 8 marca?

Pierwotny pomysł Clary Zetkin dotyczący międzynarodowych obchodów nie był związany z konkretną datą.

8 marca wybrano po tym, jak rosyjskie kobiety podczas strajku w 1917 r. zażądały „chleba i pokoju".

Cztery dni po rozpoczęciu protestu car został zmuszony do abdykacji, a rząd tymczasowy przyznał kobietom prawa wyborcze.

Według obowiązującego wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego strajk rozpoczął się 23 lutego.

W kalendarzu gregoriańskim, używanym w większości innych państw, data ta odpowiada 8 marca.

Jaki jest temat przewodni Dnia Kobiet w 2026 roku?

Tegoroczne hasło ONZ brzmi: „Prawa. Sprawiedliwość. Działanie. Dla WSZYSTKICH kobiet i dziewcząt".

Organizacja zwraca uwagę, że kobiety i dziewczęta mają obecnie jedynie 64% praw przysługujących mężczyznom — „nigdy nie były bliżej równości i nigdy bliżej jej utraty".

Tegoroczne hasło ma zwrócić uwagę na konieczność likwidacji wszystkich barier utrudniających dostęp do równej sprawiedliwości, w tym „dyskryminujących przepisów, słabych mechanizmów ochrony prawnej oraz szkodliwych praktyk i norm społecznych".

Istnieją także inne organizacje, które promują Międzynarodowy Dzień Kobiet, często proponując własne motywy przewodnie.

Czy istnieje Dzień Mężczyzn?

W Polsce Dzień Mężczyzn obchodzony jest dwa dni po Dniu Kobiet, czyli 10 marca, choć większą popularnością cieszy się Dzień Chłopaka, przypadający co roku na 30 września.

Międzynarodowy Dzień Mężczyzn obchodzony jest 19 listopada od lat 90.

Wydarzenie nie jest uznawane przez ONZ, ale dzień jest obchodzony w wielu krajach.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Nicole Frydrych