Czy kobiety rzeczywiście są bardziej emocjonalne od mężczyzn?

Choć utarło się przekonanie, że kobiety są z natury bardziej empatyczne, a mężczyźni chłodni i racjonalni, rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana.

Badania pokazują, że empatia nie jest „supersiłą" kobiet. To skomplikowane połączenie biologii, wychowania i oczekiwań społecznych. Nie jest statyczna, ale rośnie i zmienia się przez całe życie.

Stereotypy o tym, kto "powinien" być opiekuńczy, mają realne konsekwencje: wpływają na karierę, relacje, a nawet zdrowie psychiczne.

Wpływ hormonów

Empatia to umiejętność rozumienia myśli i uczuć innych, reagowania na nie i utrzymywania harmonii w komunikacji.

Dzieli się ją na poznawczą - umiejętność rozpoznawania emocji i widzenia sytuacji z perspektywy innej osoby oraz afektywną, gdy dosłownie reagujemy na uczucia drugiej osoby.

Naukowcy mierzą empatię za pomocą testów i zadań praktycznych. Kobiety zwykle osiągają lepsze wyniki niż mężczyźni.

Simon Baron-Cohen, psycholog kliniczny z University of Cambridge, twierdzi, że „mózg kobiety jest w większości nastawiony na empatię", co sprawia, że kobiety nadają się do opiekuńczych ról, a mózg męski jest „nastawiony na zrozumienie i tworzenie systemów".

I choć czynniki społeczne z pewnością wpływają na empatię, hormony, które dziecko otrzymuje jeszcze w czasie ciąży, są również ważne dla jego rozwoju społecznego.

W jego badaniu z 2006 r. ponad 200 dzieci w wieku od 6 do 9 lat zostało poddanych testom na zdolność do analizowania reguł i wzorców. Okazało się, że poziom testosteronu w płynie owodniowym jest zwykle wyższy u chłopców. Ten czynnik hormonalny był jeszcze ważniejszy niż płeć dziecka.

Podobne badanie z 2007 r. wykazało odwrotny skutek: im silniejszy wpływ testosteronu na płód, tym niższe były wskaźniki empatii u dzieci.

„Oczywiste jest, że empatia i systematyczność kształtują się pod wpływem zarówno biologii, jak i środowiska," mówi Baron-Cohen.

Czy empatia jest w genach?

Wielu naukowców, na przykład neurobiolożka Gina Rippon, ma wątpliwości co do teorii opartej jedynie na hormonach.

„Idea, że wszystkie kobiety są z natury bardziej empatyczne, jest jak mit o 'kobiecym i męskim mózgu'," mówi.

Mózg dziecka jest "niezwykle wrażliwy na wpływy zewnętrzne," dodaje Rippon.

W jednym z kluczowych badań, w którym stwierdzono różnice płci w zadaniach dotyczących empatii, różnice nie były duże: kobiety były bardziej empatyczne w 36 z 57 badanych krajów, ale w 21 krajach wyniki były bardzo podobne, a autorzy zaznaczyli, że „nie mogą ustalić związku przyczynowego".

Przeprowadzona w 2025 r. analiza 31 badań dotyczących tego, w jaki sposób miesięczne dziewczynki i chłopcy obserwowali twarze innych osób wykazała, że niemowlęta nie różniły się pod względem świadomości społecznej ani gotowości do rozumienia emocji innych niezależnie od płci .

Badanie genetyczne z 2018 r. z udziałem ponad 46,000 uczestników wykazało, że geny rzeczywiście wpływają na empatię, ale żaden z nich nie jest związany z płcią.

„Tylko jedna dziesiąta różnic w empatii wynika z genetyki, reszta to wpływ środowiska," wyjaśnia Varun Warrier, adiunkt w dziedzinie badań nad neuro­rozwojem, z University of Cambridge.

Czynniki społeczne

Wielu naukowców jest przekonanych, że kobiety częściej wykazują empatię wcale nie dlatego, że jest to ich wrodzona cecha.

Dziewczęta od najmłodszych lat uczą się dbać o innych, wyrażać emocje i stawiać potrzeby innych ponad własne. Dziewczynki często otrzymują zabawki wyrażające łagodniejsze, bardziej opiekuńcze umiejętności, podczas gdy chłopcy są zachęcani do zabawy narzędziami i samochodami.

"Dziewczynki uczą się być miłymi, a nie niegrzecznymi i z czasem staje się to częścią ich osobowości", wyjaśnia Gina Rippon.

Wpływ pozycji społecznej jest również ważny: osoby o niższej pozycji społecznej lub finansowej częściej lepiej rozumieją emocje innych.

Osoby o niższej pozycji finansowej wykazały na przykład większą umiejętność w odczytywaniu emocji innych.

Empatia jako umiejętność

Neurolog Nathaniel Spring z McGill University podkreśla, że empatię można rozwijać.

„Kiedy zrozumiemy ideę zakresu doświadczeń emocjonalnych, możemy się na tym skupić, nauczyć się rozpoznawać emocje innych ludzi i poprawić naszą empatię," wyjaśnia.

Badania pokazują, że mózgi mężczyzn i kobiet reagują jednakowo na ból lub neutralną mimikę, ale mężczyźni często oceniają siebie jako mniej empatycznych. Kiedy jednak przypomina się im, że oni również są zdolni do opieki, różnica między płciami znika.

Eksperymenty potwierdzają, że ogromną rolę odgrywają motywacja i oczekiwania społeczne.

Kobiety częściej okazują empatię, gdy wiedzą, że są za to chwalone lub doceniane.

Jedno z badań wykazało, że kobiety osiągały lepsze wyniki od mężczyzn w zadaniu polegającym na trafnym odczytywaniu uczuć innych osób tylko wtedy, gdy wcześniej poproszono je o zastanowienie się nad własnymi emocjami. Jeśli nie otrzymały takiego bodźca, nie zaobserwowano żadnej różnicy między płciami.

A kiedy badacze zaoferowali uczestnikom pieniądze za trafne rozpoznanie uczuć innych, uczestnicy szybko nauczyli się być bardziej empatyczni, ponieważ czekała na nich nagroda za takie zachowanie.

Innymi słowy, zdolność do współczucia jest łatwa do wytrenowania, jeśli mamy do tego motywację.

Niebezpieczeństwo stronniczości

Jednak empatia nie zawsze ma pozytywny oddźwięk. Można ją wykorzystać do manipulacji lub na własną korzyść. A stereotypy i uprzedzenia wpływają na karierę, przywództwo i podtrzymują nierówności społeczne.

Kobiety są często uważane za mniej zdolne do rządzenia, ponieważ przywództwo kojarzy się z dominacją.

Mężczyźni rzadziej szukają wsparcia kiedy doświadczają samotności, co zwiększa ryzyko samobójstwa.

Na szczęście społeczeństwo stopniowo zmienia nastawienie do umiejętności emocjonalnych.

Mężczyźni spędzają więcej czasu z dziećmi, dostrzegają znaczenie opieki i otwierają się na nowe formy męskości opartej na empatii i wzajemnym wsparciu.

Według socjologa Nialla Hanlona z Dublin University of Technology: „Jest to korzystne zarówno dla mężczyzn, kobiet, jak i dzieci".

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Nicole Frydrych