Czy twój szef jest toksyczny? Oto jak sobie z tym radzić

Praca w niewielkiej agencji PR wyglądała idealnie na papierze: zgrany zespół, prestiżowi klienci i szansa na szybki rozwój kariery.

Maya (imię zmienione) nie spodziewała się jednak „toksycznej szefowej", która stawiała „niemożliwie wysokie wymagania" i publicznie upokarzała pracowników, którzy ich nie spełniali.

„Regularnie krytykowała ludzi przy całym zespole, rzucając obelgami w rodzaju: 'czy ty jesteś tępa?' albo 'to jest kompletnie do niczego'", opowiada Maya w rozmowie z BBC.

Jak mówi, zachowanie przełożonej często wykraczało daleko poza zarządzanie wynikami i przeradzało się w osobiste ataki.

Gdy jedna z koleżanek wspomniała, że przed ślubem zatrudniła trenera personalnego, szefowa zostawiła na jej biurku zdjęcie „grubej panny młodej".

Po kilku miesiącach pracy Maya zorientowała się, że „każda osoba w zespole płakała niemal codziennie". Powszechne były też zwolnienia chorobowe „z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym", dodaje. Ostatecznie Maya odeszła z pracy.

Toksyczność czy konflikt osobowości?

Maya nie jest wyjątkiem — badania sugerują, że co trzecia osoba odeszła z pracy z powodu toksycznego środowiska lub złego menedżera.

Nie każdy zły szef jest jednak toksyczny, a zrozumienie tej różnicy ma kluczowe znaczenie, mówi Ann Francke, dyrektor generalna Chartered Management Institute.

Wielu liderów zalicza się do kategorii tzw. „przypadkowych menedżerów", jak określa to instytut — osób awansowanych ze względu na kompetencje techniczne, a nie umiejętności przywódcze.

W takich przypadkach niewłaściwe zachowania zwykle wynikają z braku doświadczenia lub niepewności, a nie ze złych intencji.

Toksyczny szef jest jednak czymś innym, ponieważ „brakuje mu zarówno empatii, jak i często samoświadomości", mówi.

„Może aktywnie osłabiać zespół, przypisywać sobie cudze zasługi albo budować autorytet na strachu i stawiać nierealistyczne wymagania", wyjaśnia Francke.

Skutki takiego zachowania wykraczają daleko poza zwykłe konflikty osobowości, wywołując lęk, który może szkodzić zarówno zdrowiu psychicznemu, jak i efektywności w pracy.

„Jeśli w poniedziałkowy poranek masz ściśnięty żołądek, stale chowasz się po korytarzach, by uniknąć konfrontacji, albo boisz się odezwać na spotkaniach w obawie przed konsekwencjami, to jest to toksyczność, a nie konflikt osobowości", mówi.

Josie (imię zmienione) mówi, że przez lata pracowała pod kierownictwem menedżerki, która nieustannie ją kontrolowała.

„Bez przerwy dzwoniła, pisała SMS‑y i wysyłała wiadomości głosowe — od siódmej rano do dziesiątej wieczorem", opowiada Josie w rozmowie z BBC.

„Nawet w dni, kiedy sama nie pracowała, chciała przez cały czas wiedzieć, gdzie jesteś."

Szefowa odbierała jej także projekty i przekazywała je innym osobom, a niektórych członków zespołu wykluczała ze wspólnych lunchów.

Hannah (imię zmienione) powiedziała BBC, że była regularnie upokarzana przez swoją przełożoną podczas pracy dla jednej z dużych sieci supermarketów.

Pewnego razu przyszła na firmowe wydarzenie ubrana w taki sam sweter jak jedna z klientek.

„Szefowa kazała mi zdjąć sweter i obsługiwać wydarzenie w samej kamizelce — w listopadzie", relacjonuje. „Czułam się jak kompletna idiotka. To było strasznie upokarzające."

Jak radzić sobie z toksycznym szefem

Dla wielu osób odejście z pracy nie jest jednak realną opcją, dopóki nie znajdą nowego stanowiska. Francke podkreśla, że w takiej sytuacji istnieją sposoby, by poradzić sobie z trudnościami, zanim zapadnie decyzja o dalszych krokach. Jej zalecenia to:

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Nicole Frydrych