بخاری یف: 'رحمان تجربه دارد، ولی میتوانم با او بحث کنم'
طالب بخاری یف، یکی از هفت نامزد پیشنهاد شده برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان، عضو حزب کشاورزی تاجیکستان است.
آقای بخاری یف در مصحبه با همکارمان آرزوی کریم گفته که اگر امامعلی رحمان، رئیس جمهوری کنونی، در میان نامزدها برای شرکت در انتخابات 6 نوامبر باشد، بدون مشکلی با او وارد بحث خواهد شد:
شما یک دانشمند علوم کشاورزی هستید، اما در عرصه سیاسی تاجیکستان چندان شخص شناخته شدهای نیستید. چرا اعضای حزب کشاورزی تصمیم گرفتند شما را به انتخابات ریاست جمهوری نامزد کنند؟
درست است که من یک عالم عرصه کشاورزی هستم، ولی فکر میکنم که هر یک نفر را ضروریست که خودش را در سیاست بسنجد و وارد سیاست شود.
حزب کیشاوزی تاجیکستان که خود یک حزب سیاسی است، من را نامزد ارزنده به ریاست جمهوری شناخت. کوشش میکنم که در میدان سیاست قدمهای استواری گذارم و موفق باشم.
میشود در باره خودتان بیشتر اطلاع بدهید؟ در باره خانواده و فعالیتهای خصوصی خویش چند حرفی بگویید؟
من در ناحیه ونج ولایت بدخشان تولد شده و بعد تحصیل در مکتب در دانشگاه کشاورزی تاجیکستان تحصیل کردم و از آن جا فارغالتحصیل شدم. از سال 2006 نایب رئیس فرهنگستان علوم کشاورزی هستم و یک انسان عادیام و چهار فرزند دارم.
رساله دکترا ام را در باره زراعتهای لُبیایی و جمع نمودن آزوت(جیوه) بیولوژیک و غنی نمودن خاک از حساب آزوت بیولوژی انجام دادهام. یک عمر در عرصه کشاورزی فعالیت کرده و کارهای علمی کردم و میخواهم که کارهای علمی را ادامه بدهم.
شمار اعضای حزب کشاورزی در تاجیکستان چند نفر است؟ فکر میکنید در انتخابات چند درصد رأی به دست خواهید آورد؟
حزب کشاورزی تاجیکستان 29 هزار و 600 عضو دارد و این برای یک حزب کم است. در تاجیکستان که 73 در صد جمعیتش در روستاها هستند و به کشاورزی مشغولند، باید شمار اعضای این حزب از این هم زیاد باشد.
لیکن من فکر میکنم که کشاورزان و آن نفرانی که در شرکتهای کشاورزی فعالیت میکنند، از حزب ما جانبداری میکنند و رأی خود را به جانبداری ما به صندوقها میریزند.
به نظر میرسد که حزب شما فعالیت چندان گستردهای ندارد و بسیاریها این حزب را اصلاً نمیشناسند. این حزب اصلاً چه میخواهد، چه هدف دارد؟
بسیاریها آن را یک "حزب جیبی" میخوانند که تنها به خاطر شرکت در انتخاباتها تأسیس شده و هدف هم ندارد که به قدرت برسد؟ اندیشه شما در این مورد؟
همه حزبهای سیاسی که در تاجیکستان فعالیت میکنند، با هدفهای خود وارد سیاست میشوند. از جمله حزب کشاورزی تاجیکستان که سال 2005 تأسیس شد، با هدفهایی ثبت نام شده است. تاجیکستان یک کشور کشاورزیست و تأمین امنیت غذایی هدف اصلی حزب ماست.
حزب کشاورزی را میشناسند، احترام میکنند و ما موقع خودمان را داریم. اگر هدفی برای بهبودی زندگی کشاورزان و مردم تاجیک نداشته باشیم، نمیتوانیم به عنوان یک حزب سیاسی در این کشور شناخته شویم.
میخوانیم که از حزبهای سیاسی انتقاد میکنند و میگویند که حزب کشاورزی تاجیکستان "حزب جیبی" است، ولی به این گفتهها راضی نیستیم، چون افرادی که این را میگویند، اساس ندارند. در پارلمان سه نفر از اعضای حزب ما کورسیها را از خود کردهاند و صدای آنها را در تصویب قوانین کشور میشنوند.
آیا حزب شما امکان جمعآوری امضاهای پنج درصد از رأیدهندگان را دارد؟ آیا انتظار دارید که کمیسیون مرکزی انتخابات نامزدی شما را به ثبت رساند؟
در جمعآوری امضاها مشکل نداریم.
خوب، آمادگیتان به انتخابات چه طور است؟ برنامه انتخاباتیتان چیست؟ چه وعدهایی برای انتخابکنندگان در انبان دارید؟
ما به رأیدهندگان در انتخابات ریاست جمهوری وعدههای زیاد و دروغ نمیدهیم. هر چیزی را که در برنامهامان آماده کردیم، همان را داریم و میخواهیم آن را برای رشد کشورمان پیاده کنیم.
بیشتر به عرصه کشاورزی توجه کردهایم، چون در این عرصه مشکلیهای چشمرسی مشاهده میشود. اینچنین در اقتصاد، آموزش و پرورش، زندگی اجتماعی جوانان و فرهنگ برنامه هایی را نیز در نظر گرفتهایم.
لطفاً، یکی از مشکلات عمده عرصه کشاورزی را برای ما شرح دهید که چیست؟
شما میدانید که از همه ماهانه (حقوق) ناچیز را کشاورزها میگیرند، کمیته مالیات از آنها مالیات زیادی میستاند و از این رو، کشاورزان نمیتوانند دایره فعالیت خود را افزایش دهند. کشاورزان از مزارع درآمد خوبی ندارند.
بگویید که برنامه انتخاباتی شما با برنامهای که امیر قراقول اف، رهبر این حزب، در انتخابات ریاست جمهوری سال 2006 پیشنهاد کرده بود، چه تفاوتی دارد؟
بعضی مسئلهها را قراقول اف در برنامهاش گفته بود که در برنامه نامزدی من هم جای دارد، ولی باز با فکر تازه نامزد شدیم و میخواهیم که برنده انتخابات ریاست جمهوری شویم.
اما برخی از مسائل، از جمله در باره رشد ساحه فرمری (شرکتهای کشاورزی)، بازسازی این شرکتها، کمک به کشاورزان، پیشگیری از شورشوی مزارع و تقسیم عادلانه زمین با برنامه قبلی فرق دارند.
منظورتان از تقسیم عادلانه زمین چیست؟
ببینید که تقسیمات زمین برای ساختمان منازل زیست در شهر و نواحی خوب به راه مانده نشده است و مردم از روند تقسیمات زمین شکایت میکنند.
مشکل بیکاری و مهاجرت تاجیکان به روسیه از مسائل داغ در تاجیکستان است. در مورد ایجاد مشاغل و بهبودی وضع مهاجران تاجیک چه برنامهای در دست دارید؟
حزب کشاورزی تاجیکستان میخواهد که بیکاری در تاجیکستان از میان برده شود، ولی این کار آسانی نیست و در دیگر کشورهایی که پیشرفته هستند، آنجا نیز بیکاری هست.
تنها کاری که میخواهیم در مورد مهاجرت انجام دهیم، پشتیبانی از حقوق مهاجران در بیرون از کشور است.
در مورد حضور پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان چه نظر دارید؟
در بالا گفتم که این قدم اولین من در سیاست است و من در مورد پایگاه نظامی روسیه معلومات ندارم، ولی فکر میکنم که در اساس موافقتنامه تاجیکستان و روسیه این پایگاه در تاجیکستان مستقر است و شاید به نفع ما باشد.
اما یک کشور مستقل باید خودش امنیت خودش را تأمین کند. باید پایگاه هیچ کشور خارجی را به قلمروش راه ندهد. چون در آن صورت استقلالش به خطر میافتد. شما چه نظر دارید؟
امنیت را ما کفالت (ضمانت) میدهیم، ولی همکاریها با روسیه ضروریست.
در روابط تاجیکستان با کشورهای دیگر فارسیزبان چه تغییراتی را در نظر گرفتهاید. اگر پیروز شوید، میتوانید برنامه گذرش به خط پارسی را پیاده کنید؟
تاجیکستان با کشورهای فارسیزبان، مثل ایران و افغانستان، فرهنگ مشترَک داشته و همکاریهای خوبی دارد، ولی فکر میکنم که گذار به خط پارسی حالا برای مردم تاجیک ضروری نیست.
برای گذشتن به خط پارسی برای تاجیکان در شرایط کنونی مشکل است و من ضرورتی را برای نوشتن و خواندن با خط فارسی نمیبینم.
مناسبات تاجیکستان با برخی از همسایگانش، بویژه ازبکستان، بد است. شما میتوانید تغییری در این زمینه به وجود آورید؟ و اگر آری، پس چه گونه؟
ما، همسایهها، ازبک و تاجیک، برادر هستیم و باید مناسبات خوبی داشته باشیم. باوری دارم که این مسئله با مرور زمان حل خودش را مییابد. سردی مناسبات سیاسی دو کشور در اساس قوانین آنها از میان میرود.
دولت ما برای بهبود بخشیدن به مناسبات این دو کشور تلاش دارد. محدودیت در خط پرواز و حرکت قطار میان دو کشور وجود دارد که این تدریجاً از میان میرود.
بسیاریها طرح "راغون" را سبب اصلی نارضایتی ازبکستان میدانند. امکان دارد تاجیکستان به خاطر همسایه اش از این طرح دست کشد؟
من نه همچون نامزد به ریاست جمهوری، بلکه همچون یک شهروند میخواهم بگویم که ساختن نیروگاههای کلان (بزرگ) برای ما لازم است، زیرا بدون نیروگاهها ما نمیتوانیم صنایع کشورمان را پیش بریم.
ساختمان نیروگاه "راغون" برای ما ضروریست و ما حق انجام این طرح را نیز داریم. این اقدام به جان ازبکستان ضرری نمیرساند.
اصلاً همین طرح "راغون" از نظر شما در تاجیکستان بالاخره به اجرا خواهد رسید یا خیر؟ چون 20 سال است که دولت در این باره صحبت میکند.
من باوری دارم که در ده سال آینده ساختمان "راغون" انجام میشود و این طرح برای تاجیکان ضروریست.
از بنیاد نیروگاه "راغون" مردم تاجیکستان چه سودی میبینند؟ کارشناسان میگویند که درآمد اصلی از فروش این نیروگاه نیز به سود ساکنان نخواهد بود.
همان گونه که مردم از درآمد "تالکو"، بزرگترین کارخانه آلومینیوم در تاجیکستان محروم هستند؟ نظر شما در این مورد چیست؟
در فصل سرما در تاجیکستان نیروی برق برای ساکنان شهر و نواحی تأمین نیست و اگر "راغون" ساخته شود، آنها از کمبود نیروی برق رنج نمیبرند و در خانههای گرم زمستان را پشت سر میکنند.
دولت پولی که از "راغون" به دست میآرد به جای دیگری نمیبرد، به فایده ما میباشد.
تاجیکستان یک کشور عمدتا کشاورزیست، 70 درصد مردم به کشاورزی مشغولند. اما چرا بخش کشاورزی زندگی مردم را تأمین نمیکند؟
اکثراً محصولات کشاورزی به تاجیکستان از کشورهای همسایه، حتی پاکستان و افغانستان، وارد میشود؟ چرا؟
در عرصه کشاوزی مشکلات زیادی دیده میشود. مثلا، فرسوده شدن تجهیزات فنی کارکرد مزارع در شرکتهای کشاورزی و مردم از این عرصه درآمد خوبی ندارد.
مردم تنها از پول به دست آوردهاشان از مزارع روزشان را میگذرانند، اما از این زیاد چیزی به دست نمیارند. ما در برنامه خود در نظر گرفتهایم که به مردم کشاورز کمک کنیم، تا زندگیشان بهبود پیدا کند.
بسیاری از شرکتهای کشاورزی پنبه کار بدهکارند؟ این وامها از کجا پیدا شد؟ چه کسی برای فروپاشی عرصه کشاورزی مسئول است؟
در مورد قرض شرکتهای کشاورزی دو مراتبه گذشت شده است، هنوز وامهای بعضی از شرکتهای کشاورزی که نمیتوانند فعالیّت کامل کنند، وجود دارند.
در قرضدار شدن کشاورزان، فکر میکنم که خود آنها گنهکار هستند، چون نمیتوانند محصولاتشان را در بازارها به فروش برآرند. از سوی دیگر، در برخی از مزارع کشاورزی کمآبی مشاهده شده است که در نتیجه از این مزارع محصولات ناچیزی برداشته میشود.
اصلاً، چه اصلاحاتی در عرصه کشاورزی شما در نظر گرفتهاید؟
کارخانههای مشترَک کشاورزی را فعال کردن، دادن کمکپولی و قرضهای باامتیاز به کشاورزان و باید عرصه کشاورزی تحت نظارت دولت باشد. عرصه کشاوزی باید تحت حمایت دولت باشد.
یعنی حالا تحت حمایت دولت نیست؟
هست، ولی این کم است، باید به عرصه کشاورزی خوب توجه کنیم.
در انتخابات سال 2006 امیر قراقول اف، رهبر حزب کشاورزی، و دیگر شخصیتهای مطرح نامزد بودند، ولی تنها امامعلی رحمان، رئیس جومهور فعلی برنده شد.
حالا که فدراسیون اتحادیههای صنفی یا اتحادیه های صنفی تاجیکستان نامزدی امامعلی رحمان را به انتخابات پیشنهاد کرده، در این مورد چه نظر دارید؟
درست است که امامعلی رحمان را همچون نامزد پذیرفتهاند. هر حزبی حق دارد که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند و وارد کارزار سیاسی مثل انتخابات شود.
اگر محدودیت میبود، یگان وقت حزب کشاورزی تاجیکستان بخاری یف را به عنوان نامزد به ریاست جمهوری پیشنهاد نمیکرد.
نامزدهای دیگر هم از حزب و گروههای دیگر پیشنهاد شدهاند، اما رقیب اصلی همه شما پرزیدنت رحمان خواهد بود که 21 سال باز قدرت را در دست دارد. آیا شما باور دارید که در رقابت با آقای رحمان پیروز میشوید؟
هر یک نامزد به ریاست جمهوری با باوری پیروزی به مبارزه میبرآید و هدفش پیروزی در انتخابات است. من امید دارم و با باوری نامزد شدهام. قدرت را به دست گرفتن هدف همه حزبهای سیاسی است.
اگر امامعلی رحمان، پریزیدنت فعلی، وارد رقابت شود، میتوانید در صحتهای رو در رو یا مباحثات از او انتقاد کنید؟ اگر با او وارد بحث شوید، اشتباهات او را به طور آشکار و رو در رو میگویید؟
در صورتی که برنامه انتخاباتی امامعلی رحمان نادرست باشد، در مورد اشتباهاتش حرف میزنم، ولی اگر خوب باشد، چیزی گفته نمیتوانم.
اما امامعلی رحمان در سیاست یک شخص شناخته است و تجربه زیاد دارد و هر شخص با او صحبت کرده نمیتواند.
اگر قصد مباحثات شدید و رو در رو با امامعلی رحمان را ندارید، پس چرا به سیاست وارد شدید؟
امامعلی رحمان شخصیت باتجربه و شناختهای در سیاست است و برای ما دشوار است، ولی من با او بحث کرده میتوانم.
یکی از نامزدهای انتخابات امسال زن است، آینهال بابانظراوا. شما به رهبری یک زن در تاجیکستان، در صورتی که انتخاب شود، چه نظر دارید؟ آیا یک زن میتواند دولت را اداره کند؟
ما میدانیم که کشور ما یک جامعه سنتی و مردسالار است، ولی بابانظراوا میتواند که مثل بینظیر بهوتو رئیس جمهور باشد. من به نیروی زنان تاجیک باور دارم و آنها میتوانند که در کشور آزادی مثل تاجیکستان راهبر شوند.
ناظران بینالمللی همواره میگویند که انتخابات ریاست جمهوری در تاجیکستان شفاف برگزار نمیشود. شما به برگزاری انتخابات شفاف یا دموکراتیک در تاجیکستان باور دارید؟
در انتخابات مشکلات جای دارد، ولی من فکر میکنم که انتخابات ریاست جمهوری در ماه نوامبر شفاف برگزار میشود. اگر در گذشته انتخابات دموکراتیک نمیبود، ما به این روزهای خوب نمیرسیدیم.
برخی تحلیلگران میگویند که اگر انتخابات شفاف برگزار نشود، مردم دست به اعتراضات گسترده میزنند. آیا این امکان دارد؟
اعتراض مردم لازم نیست، باید آنها راضی باشند و باید متحد باشند. حوادث برخی از کشورهای عربی برای ما آشنا است و نباید به تظاهرات گستردهای، مانند این کشورها، راه دهیم و من ضد این تظاهرات هستم.
شما با دیگر نامزدهای ریاست جمهوری آشنا هستید و به نظر شما، کدامی از آنها نامزدی ارزنده است؟
من آنها را میشناسم، ولی فکر میکنم که امامعلی رحمان در میان ما ارزنده تر است. در انتخاباتهای گذشته با برنامه انتخاباتی امامعلی رحمان از حزب خلق دموکرات آشنا شده بودم و جالبتر از همه بود.
تشکر برای سصحبت.
