احتیاط چین در قبال جانشینی مجتبی خامنهای و حمایت از کشورهای عرب خلیج فارس
منبع تصویر، CHINESE EMBASSY IN BAHRAIN
- نویسنده, بخش مانیتورینگ
- شغل, بیبیسی
- زمان مطالعه: ۴ دقیقه
واکنش چین به جانشینی مجتبی خامنهای پس از کشته شدن پدرش، به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران محتاطانه بوده است. وزارت خارجه چین روز ۱۰ مارس، در پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که انتخاب مجتبی خامنهای را «غیرقابل قبول» خوانده بود، اعلام کرد «این تصمیمی است که طرف ایرانی، مطابق قانون اساسی آن کشور اتخاذ کرده است.»
به گزارش روزنامه دولتی گلوبال تایمز، گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، در همان روز گفت: «عدم مداخله در امور داخلی کشورها یکی از اصول بنیادین روابط بینالملل است.»
اظهارات آقای گوئو تا حد زیادی مشابه پاسخ کوتاه یکخطی او یک روز پیش از آن، در واکنش به انتخاب مجتبی خامنهای بود.
در همین حال، هنوز نشانهای از تبریک شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به مجتبی خامنهای دیده نشده است. این در حالی است که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز ۹ مارس این انتخاب را تبریک گفته بود.
«محافظهکار تندرو»
خبرگزاری رسمی تایوان به نقل از لی مینگجیانگ، پژوهشگر سنگاپوری، نوشت که پکن بیانیهای «محتاطانه» صادر کرده است؛ بیانیهای که «صرفا واقعیت اعلام رهبری جدید در ایران را بیان کرده، بدون آنکه حمایت سیاسی آشکاری از او نشان دهد». به گفته او، این رویکرد احتمالا ناشی از «تردیدهای فراوان» درباره رهبری جدید در میانه جنگ جاری با آمریکا و اسرائیل است.
روزنامه گلوبال تایمز چین نیز در ۹ مارس مجتبی خامنهای را «چهرهای کمسروصدا و محافظهکاری تندرو» توصیف کرد که «بار سنگین نارضایتیهای ملی و شخصی» را بر دوش دارد و افزود که او خارج از ایران چندان شناختهشده نیست.
این روزنامه به نقل از تحلیلگران ایرانی بدون ذکر نام نوشت انتصاب او پیامی قوی به جهان خارج ارسال کرده است مبنی بر اینکه تهران هیچگونه مداخله یا سازشی با آمریکا را نمیپذیرد.
تحلیلگرانی که خبرگزاری دولتی شینهوا به آنها استناد کرده، دیدگاههای متفاوتی درباره این انتصاب مطرح کردهاند.
پاتریک کلاوسون، پژوهشگر اندیشکده آمریکایی «موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» که رویکردی نزدیک به اسرائیل دارد، پیشبینی کرده است رهبری جدید در ایران تلاش خواهد کرد حمایت از گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه را ادامه دهد و توسعه توانمندیهای هستهای را سرعت ببخشد.
در مقابل، ژانگ یوان، پژوهشگر دانشگاه مطالعات بینالمللی شانگهای، و عبدالحماد، تحلیلگر فلسطینی، دیدگاهی متفاوت با بسیاری از تحلیلگران مطرح کردهاند. آنها گفتهاند پیشینه تندرو مجتبی خامنهای لزوما مانع اتخاذ سیاست خارجی عملگرایانه و انعطافپذیر از سوی تهران نخواهد شد و رهبری جدید ممکن است در صورت مواجهه با فشار شدید اقتصادی یا چالشهای داخلی، مذاکراتی محدود را نیز مدنظر قرار دهد.
حمایت پکن از کشورهای خلیج فارس
پکن همچنین در اوج حملات ایران، از کشورهای حوزه خلیج فارس در چارچوب حفظ امنیتشان حمایت کرده است. این اقدام بخشی از تلاشهای میانجیگرانه ژای جون، فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه، به شمار میرود.
وانگ یی، وزیر خارجه چین، روز ۹ مارس در تماس تلفنی با همتایان خود در بحرین و کویت تاکید کرد که حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورهای خلیج فارس «غیرقابل نقض» است و بدون آنکه از کشور خاصی نام ببرد افزود که هرگونه حمله به غیرنظامیان بیگناه و اهداف غیرنظامی «باید محکوم شود».
آقای وانگ افزود چین به عنوان شریک راهبردی کشورهای خلیج فارس و «یک قدرت بزرگ مسئول» به ایفای «نقشی سازنده در حفظ صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس» ادامه خواهد داد.
سخنان آقای وانگ در حالی مطرح شد که بحرین از زخمی شدن ۳۲ غیرنظامی، از جمله چند نوزاد، در حمله پهپادی ایران به جزیره ستره خبر داده بود. همزمان، شرکت نفت بحرینی باپکو نیز اعلام کرد که حمله به تاسیسات این شرکت باعث اختلال در عملکرد آن شده است.
خبرگزاری شینهوا روز ۱۰ مارس گزارش داد که سفارت ایران در پکن در روز ۹ مارس نشست خبری برگزار کرده است. در این نشست، عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران، حمله به خاک کشورهای خلیج فارس را رد کرد و تاکید کرد تهران تنها پایگاههای نظامی آمریکا در این کشورها را هدف قرار داده است.
او حمایت پکن از تهران را در چارچوب حفظ حاکمیت، امنیت، تمامیت ارضی، عزت ملی و همچنین صیانت از حقوق و منافع مشروع ایران ستود.
در همین حال، ژای جون در چارچوب سفر خود به کشورهای خلیج فارس، روز ۸ مارس با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، و جاسم بدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، دیدار کرد و سپس راهی بحرین شد. او در این دیدارها عمدتا همان مواضعی را که وانگ یی بیان کرده بود، تکرار کرد.
وانگ یی همچنین در ۸ مارس اعلام کرد شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، امسال میزبان دومین اجلاس چین و کشورهای عربی خواهد بود. نخستین دور این اجلاس در سال ۲۰۲۲ در ریاض و همزمان با اجلاس چین و شورای همکاری خلیج فارس برگزار شد و به عنوان «نقطه عطفی» در تقویت روابط پکن با منطقه نفتخیز خاورمیانه توصیف شد. در آن زمان موضع چین در مناقشه ارضی ایران و امارات متحده عربی، نگرانیهایی را در تهران برانگیخت.
