هیئت حقیقت‌یاب شورای حقوق بشر: مردم ایران گرفتار در میان دو خطر بزرگ؛ حملات خارجی و سرکوب شدید داخلی

هیئت مستقل حقیقت‌یاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد می‌گوید که شهروندان ایران در میان دو خطر بزرگ جنگ و حملات خارجی و سرکوب شدید داخلی،‌ گرفتار شده‌اند. این هیئت هشدار داده که سطح سرکوب در ایران «به سطحی بی‌سابقه» رسیده است. این در حالی است که طی روزهای اخیر مقام‌های جمهوری اسلامی تهدیدهای تندی علیه مخالفان حکومت مطرح کرده‌اند و گزارش‌ها حاکی از بازداشت‌های گسترده است. احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی گفت که هر کسی که در خیابان اعتراض کند «دشمن است و ما مثل دشمن» با او رفتار می‌کنیم.

کارشناسان این هیئت هشدار می‌دهند که وضعیت امنیتی کنونی ممکن است بار دیگر برای توجیه بازداشت‌های گسترده جدید،‌ محدودیت‌های بیشتر بر آزادی بیان و خشونت تازه علیه کسانی استفاده شود که مخالفت خود را ابراز می‌کنند.

هیئت مستقل حقیقت‌یاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد از زمان سرکوب خونین اعتراضات سال ۱۴۰۱ تشکیل شد و اخیرا ماموریت آن تمدید شده است.

در تازه‌ترین گزارش این هیئت از جمله آمده است: «تکرار این چرخه‌های خشونت، همراه با مصونیت مداوم از مجازات، نشان می‌دهد که سرکوب در ایران به‌عنوان یک راهبرد حکمرانی عمل می‌کند نه یک واکنش موردی به رویدادها.»

هشدار این نهاد مستقل بین‌المللی، همزمان با ارائه گزارش این هیئت درباره وضعیت حقوق بشر در ایران به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد است. این گزارش بازه زمانی آوریل ۲۰۲۵ تا ۱۸ فوریه ۲۰۲۶(فروردین تا ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۴) را بررسی کرده است.

این سازمان هشدار داده که «بحران عمیق» حقوق بشر در ایران که پیش از این هم با «سرکوب نهادینه شده و در مقیاسی بی‌سابقه» همراه بوده است،‌ احتمالا در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و حملات تلافی‌جویانه ایران در منطقه بدتر خواهد شد.

این هیئت می‌گوید که در حال جمع‌آوری اسناد و شواهد درباره تاثیر جنگ اخیر بر غیرنظامیان است و این نکته است که روش‌های موجود سرکوب که قبلا شناسایی شده بودند،‌ حالا در نتیجه جنگ شدت گرفته یا احتمال شدت گرفتن آن وجود دارد.

این گروه ناظر حقوق بشر از همه طرف‌های درگیر در جنگ اخیر خواست که فوری و به طور کامل به قوانین بین‌المللی بشردوستانه پایبند شوند و از کشورهای عضو سازمان ملل خواست با اقدام دیپلماتیک حملات نظامی را متوقف کنند.

این هیئت می‌گوید که از نزدیک در حال نظارت بر وضعیت به شدت متغییر کنونی و تاثیر آن بر حقوق،‌ ایمنی و امنیت مردم است و همانطور که در گزارش تحقیقی خود آورده، حکومت جمهوری اسلامی از «الگوی مشخص» برای سرکوب استفاده می‌کند که به طور مستقیم با آنچه امروز در ایران شاهد هستند مرتبط است:

«حفاظت از جان غیرنظامیان از جمله بازداشت شدگان و زندانیان در جریان جنگ مختل می‌شود و درپی آن سرکوب حکومتی شدت می‌گیرد. به ویژه وقتی که مثل حالا اینترنت و ارتباطات قطع می‌شود.»

هیئت تحقیق سازمان ملل می‌گوید که درست مثل جنگ ۱۲ روزه و همچنین سرکوب خونین دی ماه گذشته، جمهوری اسلامی ارتباط مردم ایران را با دنیای خارج قطع کرده و دسترسی آنها به اطلاعات ضروری در مورد حملات سراسری یا تماس با عزیزانشان در داخل و خارج از آن کشور را مسدود کرده است.

ابراز نگرانی شدید از قطع اینترنت؛ بیم تکرار اتفاقات دی ماه می‌رود

هیئت مستقل حقیقت‌یاب از قطع اخیر اینترنت در ایران که از روز ۲۸ فوریه و شروع جنگ حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شده است به شدت ابراز نگرانی کرده است و نسبت به احتمال تکرار الگوی سرکوب جمهوری اسلامی که در دی ماه گذشته به کار برد و به نظر می‌رسد حالا «شدیدتر» شده است،‌ ابراز نگرانی کرده است: «الگویی که در زمانی که بیش از همیشه نیاز به نظارت و بررسی است،‌ مقام‌های جمهوری اسلامی فضای دیجیتال را به ابرازی برای پنهان کردن جنایات و سرکوب مخالفان تبدیل می‌کنند.»

در گزارش این هیئت درباره کشتار دی ماه آمده است: «نیروهای امنیتی به طور گسترده از سلاح‌های مرگبار،‌ از جمله تفنگ‌های تهاجمی و مسلسل‌های سنگین استفاده کردند که به کشته و مجروح شدن تعداد بسیاری از مردم منجر شده است» و به نظر می‌رسد که این کشتار به صورت سراسری و «سازمان یافته» انجام شده باشد.

اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرهای مختلف ایران، با سرکوب مرگباری روبه‌رو شد و در آن هزاران نفر کشته و زخمی شدند، آمار رسمی حکومت ایران به‌مراتب کمتر از آمار نهادهای حقوق‌ بشر است.

خبرگزاری فعالان حقوق بشر (هرانا) جان باختن بیش از هفت هزار نفر را در این اعتراضات تایید کرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنانی به کشته‌شدن ۳۲ هزار نفر اشاره کرد.

اما دولت ایران می‌گوید که در مجموع سه هزار و ۱۱۷ نفر کشته شده‌اند و فهرستی را هم از اسامی آن‌ها منتشر کرد.

کشتار معترضان با قطع اینترنت و محدودیت تماس‌های تلفنی همراه شد.

این هیئت همچنین نسبت به جان بازداشت‌شدگان ابراز نگرانی کرده است و می‌گوید که حکومت ایران بازداشت‌شدگان زندان اوین را آزاد نکرده و هیچ اقدام لازمی برای تضمین امنیت آنها انجام نداده است.

در گزارش این هیئت به حمله اسرائیل به زندان اوین در جریان جنگ ۱۲ روزه اشاره شده و آمده که بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده،‌ این هیئت بر این باور است که ارتش اسرائیل با هدف قراردادن غیرنظامیان و حمله به زندان اوین که باعث کشته شدن حدود ۸۰ نفر از جمله یک کودک و ۸ زن شد،‌ مرتکب «جنایت جنگی» شده است.

هیئت حقیقت‌یاب می‌گوید که ضروری است که حملاتی مانند حمله ارتش اسرائیل به زندان اوین در جنگ کنونی تکرار نشود چون معترضان بازداشت شده و دیگر غیرنظامیان را به شدت در معرض خطر قرار می‌دهد.

فعالان حقوق بشر و خانواده زندانیان سیاسی بارها به ویژه در دو هفته اخیر خواستار آزادی زندانیان سیاسی شدند. گزارش‌ها از داخل زندان‌ها حاکی از شرایط سخت زندانیان است.

تهدید به کشتن مخالفان از زبان مجری صدا و سیما: مصادره اموال که چیزی نیست، ننه‌تان را به عزایتان می‌نشانیم

هشدار هیئت مستقل حقیقت‌یاب درحالی منتشر شده است که از زمان اعتراضات دی ماه جو امنیتی در ایران برقرار است و بسیاری از فعالان سیاسی و اجتماعی بازداشت شدند.

لحن برخی از مجریان صدا و سیما هم تهدیدآمیزتر از همیشه شده است. مثلا رضا ملایی،‌ مجری برنامه تلویزیونی سمت خدا که از شبکه سه پخش می‌شود به طور علنی مخالفان را تهدید به قتل کرد و با لحنی تند گفت: «مصادره اموال که چیزی نیست، مادرتان را به عزایتان می‌نشانیم.»

چند روز پیش هم محمدرضا شهبازی، مجری صداوسیما در یک ویدئو، اعضای تیم ملی فوتبال زنان ایران را که در یکی از بازی‌ها در استرالیا از همخوانی سرود ملی جمهوری اسلامی سر باز زده بودند،‌ «خائن» خواند و آنها را به شدت تهدید کرد.

اظهاراتی که جنجالی بین‌المللی به پا کرد و در نهایت دست‌کم پنج دختر فوتبالیست ایران از بازگشت به کشورشان خودداری کردند و با حمایت مقام‌های استرالیا در این کشور ماندند.

طی نزدیک به دو هفته‌ای که از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران می‌گذرد،‌ شهروندان در سایه حملات سنگین هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل مدام خبرها و حتی پیامک‌های تهدیدآمیزی از نهادهای قضایی و اطلاعاتی دریافت کرده‌اند مبنی بر اینکه طبق «شرایط جنگی» با هر اعتراضی به شدت برخورد خواهد شد.

سخنگوی قوه قضائیه ایران تهدید کرد که کسانی که با آمریکا و اسرائیل همکاری کنند، با مجازاتی از جمله اعدام و مصادره اموال روبرو خواهند شد.

دادستان کل ایران هم ایرانیان خارج از کشور را تهدید کرد و گفت که کسانی که با آمریکا و اسرائیل همراهی و همکاری کنند «با مصادره کلیه اموال و سایر مجازات‌های قانونی مواجه خواهند شد.» فشار بر رسانه‌ها هم شدت گرفته است.

از جمله سخنگوی قوه قضائیه گفت که در روزهای اخیر بعضی از رسانه های داخلی که صرفا برای اطلاع‌رسانی و «بدون رعایت مسائیل امنیتی » اقدام به انتشار فیلم و عکس از اماکن کرده بودند، «از قوه قضائیه تذکر گرفتند. اما در صورت تکرار با آنها برخورد خواهد شد.»

سازمان اطلاعات سپاه هم از بازداشت تعدادی به دلیل تصویربرداری از محل‌هایی که هدف حملات قرار گرفته،‌ خبر دادند و گفتند که این افراد می‌خواستند این تصاویر را برای رسانه‌های خارجی بفرستند.

از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران،‌ برخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی از حضور نیروهای بسیجی و لباس‌شخصی و گشت‌های بازرسی در مناطق مختلف شهر خبر داده‌اند.

برخی حضور این گشت‌ها را ایجاد فضای رعب و وحشت برای شهروندان و جلوگیری از هر نوع تجمع اعتراضی ارزیابی کردند.

یکی از شهروندان در پنجمین روز جنگ، در پیامی که از تهران برای بی‌بی‌سی فارسی فرستاد گفته بود که «شهر پر از ایست بازرسی و ماشین‌های دوشکادار است.»

‌روز چهارشنبه،‌ ۲۰ اسفند ماه پهپادهای اسرائیل چندین محل «ایست بازرسی» را در مناطق مختلف تهران هدف حمله پهپادی قرار دادند.

خبرگزاری فارس به نقل از منابع غیر رسمی از کشته شدن دست‌کم ۱۰ نفر از ماموران خبر داد ولی گزارشی از وضعیت شهروندان و سرنشینان خودروهایی که در نقاط منتظر بودند،‌ منتشر نشده است.

یک شهروند از غرب تهران: خیابان‌ها پر از افراد مسلح است

خانمی از ساکنان غرب تهران در پیامی برای بی‌بی‌سی فارسی شرایط را «حکومت نظامی» خوانده است و نوشت که خیابان‌ها پر از افراد مسلح است، تکان بخوری،‌ حرف اضافه بزنی، فکت را می‌آورند پایین.»

او که می‌گوید با جنگ مخالف است و از کسانی که موافق جنگ بودند،‌ به شدت انتقاد می‌کند،‌ نوشت که اینجاهایی که الان اسرائیل می‌زند، صدتاش را هم بزند،‌ این جمهوری اسلامی که تمام نمی‌شود. نیروهاش که فقط همین‌ها نیستند. حداقل برای مقابله با مردم تجهیزات دارن. ممکن است اسرائیل تاسیسات موشکی آنها را از بین ببرد که کشور خودش در امان باشد و «در نهایت این مردم ایران هستند که می‌مانند و این افراد مسلح جمهوری اسلامی.»

دو روز پیش،‌ یکی از شهروندان تهرانی در یادداشتی که به وسیله شورای تشکل‌های صنفی معلمان منتشر شد فضای تهران را «پادگانی» توصیف کرد.

«در روزهایی که مردمِ مضطرب بیش از هر چیزی به احساس امنیت و پناه نیاز دارند، چهره‌ی شهر به‌شکلی غریب، پادگانی شده است. بر سر میدان‌ها و چهارراه‌های اصلی، ماشین‌های سرکوب و لوله‌ی سنگینِ تیربارها خودنمایی می‌کنند. ایست‌وبازرسی‌های متعدد در جای‌جای استان، سایه‌ی سنگینِ رعب را بر سرِ همان اندک رهگذرانِ خسته و نگران می‌اندازد. گویی پیش از آنکه نگرانِ آسمان باشیم، باید از خیابان‌های شهرِ خودمان بترسیم.»