زنان در سیاست؛ آمریکای کجای جهان قرار دارد؟

با پشت سرگذاشتن انتخابات میان‎دوره‎ای، آمریکا این روزها حضور بی‌سابقه زنان در کنگره را جشن می‎گیرد، اما وضعیت این کشور در مقایسه با بقیه دنیا چگونه است؟

این اتفاق شاید نقطه عطفی در تاریخ آمریکا به حساب بیاید، اما این کشور از نظر میزان شرکت زنان در مجالس قانون‎گذاری همچنان در رده ۶۹ جهان قرار دارد.

این طور که پیداست موضوعی که رسانه‎های آمریکایی تا این حد به آن اهمیت داده‎اند، در چشم‎انداز جهانی آنقدرها هم تحسین برانگیز به نظر نمی‌رسد.

در پی این انتخابات ،زنان حدود ۲۲.۵ درصد از مجلس نمایندگان را تشکیل خواهند داد، آماری که به هیچ وجه آمریکا را به قهرمانی در عرصه توازن جنسیتی تبدیل نخواهد کرد.

جایگاه پائین

بنابر آمار اتحادیه جهانی بین‎المجالس (آی پی یو)، آمریکا پیش از انتخابات میان‎دوره‎ای خود به لحاظ حضور زنان در مجالس نمایندگان از میان ۱۹۳ کشور در جایگاه ۱۰۴ قرار داشت.

بعد از انتخابات و با ورود زنان جدید به این مجلس، آمریکا در جایگاه هفتادم قرار گرفته و همچنان از کشورهایی مثل اوگاندا، تیمور شرقی، زیمبابوه و عراق پائین‎تر است.

به نظر می‌رسد قدیمی‎ترین دموکراسی‎های جهان آن طور که باید عمل نمی‎کنند؛ رواندا، کشوری که هنوز از عواقب جنگ داخلی خود رها نشده، بیشترین نماینده مجلس زن در میان کشورهای جهان را دارد. بعد از انتخابات اخیر در ماه سپتامبر، زنان بیش از ۶۱ درصد از نمایندگان مجلس ملی رواندا را تشکیل می‎دهند.

مکزیک ( ۴۸.۲ درصد ) تنها اقتصاد بزرگ جهان است که در میان ۵ جایگاه نخست این فهرست دیده می‎شود.

اگر به تاریخ نگاه کنیم، میزان حضور زنان در مجالس قانون‌گذاری آمریکا حتی کمتر هم به نظر می‎رسد: به گفته مرکز مطالعات زنان و سیاست در دانشگاه راتگرز آمریکا، تا پیش از انتخابات اخیر در مجموع تنها ۳۲۲ زن در کنگره این کشور حضور داشته‌اند (۲۰۸ نفر در حزب دموکرات و ۱۱۴ نفر در حزب جمهوریخواه).

این تعداد از مجموع ۴۳۵ نماینده‎ای که در یک دوره مشخص از مجلس حضور داشته‎اند، کمتر است. کلی دیتمن، استادیار مرکز مطالعات زنان و سیاست به تازگی در توییتر خود نوشته: " بله، تعداد زنانی که به کنگره راه یافته‎اند یک رکورد به حساب خواهد ، اما کار اینجا تمام نمی‎شود."

شکاف میان نامزدها

در انتخاب میان‌دوره‌ای آمریکا، یک عدم توازن دیگر هم در تعداد نامزدها به چشم می‌خورد: بنابر آمار مرکز مطالعات زنان و سیاست آمریکا، کم‌تر از یک‌سوم نامزدهای مجلس نمایندگان زن بودند.

زن‌ها کمی بیشتر از نصف جمعیت آمریکا را تشکیل می‌دهند اما تازه از سال ۱۹۱۹ حق رأی دادن و نامزد شدن در انتخابات را بدست آوردند.

جنیفر لاولس، دانشمند سیاسی در دانشگاه آمریکن می‏گوید: " زنان در آمریکا از بسیاری جهات از مردان جلو زده‎اند، تعداد زنانی که از دانشگاه فارغ‌التحصیل می‎شوند با مردان برابر است. با این‌ حال شکاف جنسیتی در حوزه سیاست کم‌تر نشده است."

جاه‌طلبی و حزب‎ها

به منظور کشف انگیزه افراد برای ورود به دنیای سیاست، جنیفر لاولس یک مجموعه نظرسنجی در میان زنان و مردان انجام داد. او متوجه شد زنان اغلب شایستگی‌های خود را دست‎کم می‎گیرند.

تحلیل‌گران سیاسی در آمریکا می‎گویند حزب‎های سیاسی هم از مسأله عدم توازن جنسیتی مستثنی نیستند.

در انتخابات اخیر تعداد نامزدهای زن دموکرات به شکل قابل توجهی از نامزدهای جمهوری‎خواه بیشتر بود.

مطالعات نشان می‎دهد که دو قطبی بودن سیاست‎های آمریکا به زنان جمهوری‎‎خواه ضربه زده است. نظرسنجی‎ها حاکی از این است که آن‎ها به طور معمول در مقایسه با سیاستمداران مرد جمهوری‌خواه میانه‎روتر هستند.

بنابر گزارش مرکز سیاست پاسخگو، کمیته‎های دموکرات که از نامزدهای زن حمایت می‎کردند، نزدیک به دو برابر کمیته‌های جمهوری‎خواه پول جمع کردند.

موانع

اما بد نیست نگاه عمیق‌تری به رده‎بندی اتحادیه جهانی بین‎المجالس بیندازیم.

قرار گرفتن رواندا در صدر این فهرست ظاهرا دلایلی فراتر از کم بودن موانع جنسیتی در سیاست دارد.

حدود ۲۵ سال پیش این کشور آفریقایی بعد از ۱۰۰ روز نسل‌کشی که به مرگ ۸۰۰ هزار تا یک میلیون نفر منجر شد، در آشوب کامل بود.

این کشتار باعث شد زنان اکثریت جمعیت رواندا را تشکیل دهند. این اتفاق منجر به دگرگونی فرهنگی در کشوری شد که تنها عده کمی از زنانش تحصیل‎کرده و شاغل بودند. سال ۲۰۰۳ رئیس جمهور رواندا دستور داد دست کم ۳۰ درصد ظرفیت کرسی‎های مجلس باید در اختیار زنان قرار بگیرد. اما در انتخابات همان سال زنان ۴۸ درصد کرسی‎ها را بدست آوردند.

ممکن است گفته شود حضور زنان در سیاست لزوما به معنای برابری جنسیتی نیست. در گزارش مجمع جهانی اقتصاد درباره شکاف جنسیتی - مطالعه‎ای که کشورها را بر اساس میزان کاهش شکاف جنسیتی رتبه‌بندی می‎کند - آمریکا در جایگاه ۲۸ قرار گرفته؛ این یعنی اوضاع بهتری در مقایسه با فهرست اتحادیه جهانی بین‎المجالش در مورد میزان حضور زنان در سیاست دارد.

کوبا که در رده‌بندی آی پی ای جایگاه دوم قرار گرفته، در فهرست مجمع جهانی اقتصاد در رتبه ۲۹ ایستاده است.

کارشناسان علاوه بر این دریافته‎اند که چالش‎های سیاستمداران زن بعد از اتمام رأی‎گیری به پایان نمی‎رسد.

پومزیله ملامبو-نوکا مدیر اجرایی امور زنان در سازمان ملل، دایان آبوت، نماینده مجلس بریتانیا را مثل می‎زند. این سیاستمدار حزب کارگر در طول ۶ ماه کار خود هدف نیمی از ۲۵ هزار پیام توهین‌آمیزی بود که در توییتر علیه نمایندگان زن منتشر شد.

ملامبو- نوکا در نامه‎ای سرگشاده که در ماه آوریل منتشر کرد، نوشت: " در کشورهایی که زنان حضور کمتری در سیاست دارند، خشونت یا تهدید به آن باعث دلسرد شدن آن‎ها از ورود به دنیای سیاست یا شرکت در انتخابات می‎شود. پیامدها و علت‎های این مسأله که هر یک نشانی از چرخه پیوسته تبعیض دارند، باید عمیقا مورد توجه قرار بگیرند."

"با افزایش فعالیت و حضور زنان در جامعه و عرصه عمومی، زنان بهتر می‌توانند توجه‎ها را مسائل کلیدی از جمله حقوق باروی، نگهداری و پرورش کودکان، دستمزد برابر، مرخصی زایمان و حقوق بازنشستگی جلب کنند."