اینفلوئنسر، درامر یا سیاستمدار؛ نخست‌وزیر ارمنستان به دنبال ارائه چهره‌ای «خودمانی»

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در ماه‌های اخیر تغییرات قابل توجهی در تصویر شخصی خود ایجاد کرده و هم‌زمان به دنبال تغییر نگاه دنیا به جایگاه سیاسی ارمنستان است. این اقدام در آستانه انتخابات حساس پارلمانی ژوئن ۲۰۲۶ صورت می‌گیرد که حزب او برای کسب سومین دوره قدرت در آن رقابت می‌کند.

آقای پاشینیان هم‌زمان با این تلاش‌ها، حضور خود در شبکه‌های اجتماعی را به طور چشمگیری افزایش داده و محتوایی منتشر می‌کند که او را با وجود جایگاهش به عنوان نخست‌وزیر، شخصیتی صمیمی و در دسترس نشان می‌دهد.

منتقدان می‌گویند او از دستورالعمل‌های شرکت روابط عمومی آمریکایی ادلمن پیروی می‌کند که بنا بر گزارش‌ها راهبردی با عنوان «خودمانی باش» برای نخست‌وزیر ارمنستان تدوین کرده است. با این حال ادلمن هرگونه ارتباط با آقای پاشینیان را رد کرده است.

آلن سیمونیان، رئیس پارلمان ارمنستان، تاکید دارد که در دسترس بودن، ویژگی شاخص دولت نیکول پاشینیان است. او در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی دژد، رسانه تبعیدی روس مستقر در اتحادیه اروپا، گفت: «پس از تمام آن رهبران خشک و کلیشه‌ای دوران شوروی، داشتن رهبری که تا این حد در دسترس و معمولی باشد، طبیعتا باعث ایجاد همدلی می‌شود.»

با وجود این چهره بازسازی‌شده، پاشینیان با چالش‌هایی از بی‌ثباتی سیاسی داخلی گرفته تا آنچه «تهدیدهای ترکیبی» از خارج، به ویژه از سوی روسیه، می‌خواند روبه‌رو است. دولت او در چارچوب نظم ژئوپلیتیک جدیدی که پس از توافق صلح با جمهوری آذربایجان با میانجی‌گری دونالد ترامپ و پروژه ترانزیتی «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی» با حمایت آمریکا شکل گرفته، سیاست چرخش به سوی غرب را در پیش گرفته است.

تغییرات جدید چه هستند و چرا اهمیت دارند؟

رسانه‌های ارمنستان متنوع اما به شدت دوقطبی هستند. تلویزیون همچنان منبع مهم اخبار سیاسی است، اما به تدریج جای خود را به شبکه‌های اجتماعی می‌دهد. در نظرسنجی سالانه شرکت اینترنیوز درباره رسانه و آزادی بیان در ارمنستان، ۶۲ درصد پاسخ‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی را منبع اخبار اجتماعی و سیاسی دانسته‌اند و ۴۵ درصد تلویزیون را. فیس‌بوک پرمخاطب‌ترین پلتفرم است و پس از آن اینستاگرام قرار دارد.

در میان سیاستمداران ارمنستان، نیکول پاشینیان با اختلاف زیاد، موثرترین کاربر شبکه‌های اجتماعی است. تا ۲۲ فوریه، او ۱/۱ میلیون دنبال‌کننده در فیس‌بوک، ۶۸۵ هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام و ۱۸۶/۳ هزار دنبال‌کننده در تیک‌تاک داشت.

او علاوه بر نشست‌های خبری هفتگی، از پلتفرم‌های آنلاین برای توضیح اقدامات و برنامه‌های خود و پاسخ به منتقدان استفاده می‌کند.

پاشینیان، اینفلوئنسر

از حدود اکتبر ۲۰۲۵، پاشینیان به طور فعال از نماد «قلب با دو دست» در پیام‌های شبکه‌های اجتماعی خود استفاده کرده است.

او سخنرانی سال نو خود را با همین حرکت به پایان برد که لحظاتی بعد هم در نمایش پهپادی بر فراز میدان جمهوری ایروان بازسازی شد.

آلن سیمونیان نیز در پایان گفت‌وگوی ۱۶ فوریه خود با شبکه دژد همین حرکت را تکرار کرد.

ویلن گابریلیان، نماینده حزب حاکم، نیز به نظر می‌رسد سبک کلاه پوشیدن آقای پاشینیان را تقلید می‌کند.

ویدیویی از اکتبر ۲۰۲۵ که نیکول پاشینیان را در حال گوش دادن به ترانه‌ای از زمفیرا، خواننده روس، نشان می‌داد در شبکه‌ها فراگیر شد و بیش از ۱۶ میلیون بازدید در اینستاگرام داشت. هزاران کاربر در تیک‌تاک نسخه‌های طنزآمیز خود را منتشر کردند و گفته می‌شود برخی کسب‌وکارها نیز از این شوخی در تبلیغات استفاده کردند. در حالی که ویدیوهای معمول او حدود ۱۰۰ هزار بازدید دارند، کلیپ‌های مرتبط با موسیقی اغلب از مرز یک میلیون بازدید عبور می‌کنند.

پاشینیان، درامر

نیکول پاشینیان ۳۰ ژانویه روی صحنه رفت و در نخستین اجرای گروهش در ایروان درام نواخت؛ اجرایی از ترانه‌ای که خود او نوشته بود تا دکترین «ارمنستان واقعی» را ترویج کند. این دکترین تلاشی برای بازتعریف روایت ملی حول کشوری مستقل و متکی به خود در چارچوب مرزهای شناخته‌شده بین‌المللی است، در برابر روایت‌های تاریخی قلمروها.

او این پیام را در دیدارهای متعدد با دانشجویان و دانش‌آموزان نیز تکرار کرده است.

در چارچوب همین رویکرد، او پیش‌تر تصویر کوه آرارات (که در ترکیه با نام آغری شناخته می‌شود) را که سال‌ها برای بسیاری از ارمنی‌ها نماد «سرزمین‌های از دست‌رفته» تلقی می‌شد، از مهرهای کنترل مرزی ارمنستان حذف کرد.

پاشینیان، مردی عادی

نیکول پاشینیان مجموعه‌ای از پست‌های غیررسمی منتشر کرده است؛ از جمله ویدیوهایی از آشپزی، پخت نیمرو در صبح روز کریسمس، چک کردن تیپ و لباس و دوچرخه‌سواری در داخل و خارج از ارمنستان، که گاه همسرش آنا هاکوبیان هم در این ویدیوها همراه او بود. منتقدان این نوع محتوا را برای سیاستمداری که در جنگ قره‌باغ از جمهوری آذربایجان شکست خورده، نامناسب می‌دانند.

در یکی از ویدیوهای اخیر در فیس‌بوک، او در پرواز بازگشت از واشنگتن پس از شرکت در نشست افتتاحیه «هیئت صلح» دونالد ترامپ، در میان مسافران عادی هواپیما دیده می‌شود. او سپس برای بخش پایانی سفر خود به مقصد ایروان، سوار هواپیمای اختصاصی دولت شد.

در ویدیوی دیگری، او در حال کتاب خواندن در هواپیما دیده می‌شود؛ با این مضمون که تاریخ می‌خواند نه برای تکرار گذشته، بلکه برای ساختن داستانی نو از امروز و آینده؛ داستانی که می‌گوید محور آن صلح، پیشرفت و شادکامی است.

چهره تازه پاشینیان

نیکول پاشینیان در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار از زمان انقلاب مخملی ۲۰۱۸ که او را به قدرت رساند، ریش خود را تراشید و این چهره جدید را در ویدیویی نشان داد که در کمتر از یک روز ۲/۵ میلیون بار در فیس‌بوک دیده شد.

ریشی که در جریان اعتراض‌های ضد دولتی ۲۰۱۸ گذاشته بود، به بخشی تعیین‌کننده از تصویر انقلابی او بدل شده بود.

تیگران گریگوریان، تحلیلگر سیاسی، گفت چهره جدید او نشانه «پایان انقلاب» است.

او همچنین اخیرا کلاه کپ خود را با کلاه‌های گرد جایگزین کرده است؛ تغییری دیگر که نشانه فاصله گرفتن از چهره سال ۲۰۱۸ و حرکت به سوی تصویری تازه تعبیر شده است.

در زندگی شخصی، همسرش آنا هاکوبیان اعلام کرده است که رابطه‌اش با آقای پاشینیان به پایان رسیده است. هر دوی آنها تائید کرده‌اند که در حال جدا شدن هستند.

پیشتر کانال تلگرامی «باگرامیان ۲۶» که به دولت نزدیک است، گزارش داده بود که این زوج ازدواج خود را پس از ۳۰ سال به طور رسمی ثبت کرده‌اند.

آقای پاشینیان گفته بود که در دهه ۱۹۹۰ به دلیل خطرات سیاسی از ثبت رسمی رابطه خود پرهیز کرده بود. او در آن زمان روزنامه‌نگار و فعال مخالف دولت بود و احتمال می‌داد بازداشت یا اموالش مصادره شود.

واکنش‌ها چه بوده است؟

یک مفسر حامی روسیه در تلگرام اجرای ۳۰ ژانویه آقای پاشینیان را به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت او ارمنستان را زیر «ضرب‌آهنگ ناشیانه» گروهش «غرق می‌کند» و آن را «نمایش مضحک و تراژیک نیکولوستان» توصیف کرد.

یک وب‌سایت مخالف دولت هم نوشت حرکت نشان دادن قلب با دست و سبک جدید آقای پاشینیان در حال «سرایت» به دیگران است.

تیگران گریگوریان گفت که هدف نیکول پاشینیان از حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی محبوب جوانان، جلب رای آن‌هاست و افزود که «نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند جوانان کمترین تمایل را به حمایت از پاشینیان و دولتش دارند»..

آقای پاشینیان انتقادها را بی‌اهمیت دانسته و گفته است حتی زمانی که دوچرخه‌سواری می‌کند یا آشپزی، نهادهای دولتی به کار خود ادامه می‌دهند و دولتش متعهد است اجازه ندهد «نیروهایی در منطقه و فراتر از آن که هدفشان ایجاد تنش جدید است» موفق شوند.

نظرسنجی‌ها چه می‌گوید؟

نیکول پاشینیان در ماه مه ۲۰۱۸ هم‌زمان با موج نارضایتی عمومی که به استعفای دولت انجامید به قدرت رسید و در ابتدا از محبوبیتی بیش از ۸۰ درصد برخوردار بود.

از آن زمان، به ویژه پس از شکست ارمنستان در جنگ قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، محبوبیت او به شدت کاهش یافته است.

موسسه جمهوری‌خواه بین‌المللی آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرد تنها ۱۳ درصد از ارمنی‌ها به نیکول پاشینیان اعتماد دارند؛ رقمی که یک سال پیش از آن ۱۶ درصد بود. با این حال طبق همان نظرسنجی، او همچنان مورد اعتمادترین چهره سیاسی کشور باقی مانده است. رقبای او از جمله روبرت کوچاریان رئیس‌جمهور پیشین با تنها چهار درصد حمایت، بسیار پایین‌تر بودند، در حالی که اپوزیسیون پراکنده همچنان برای کسب جایگاه سیاسی با دشواری روبه‌رو است.

یک وب‌سایت مخالف دولت در ژوئن ۲۰۲۵ نوشت: «تداوم بقای سیاسی پاشینیان کمتر به محبوبیت شخصی او و بیشتر به ناتوانی مداوم اپوزیسیون در ارائه جایگزینی قابل اتکا و معتبر بستگی دارد.»

نظرسنجی گالوپ در دسامبر ۲۰۲۵ نشان داد که اگر انتخابات برگزار شود، بیشترین آرا با ۱۶/۵ درصد متعلق به حزب حاکم «پیمان مدنی» خواهد بود که نسبت به نظرسنجی پیشین، کاهشی نیم‌ درصدی را نشان می‌دهد. همین نظرسنجی حکایت از سقوط شدید حمایت از جنبش اپوزیسیون «راه ما» به رهبری سامول کاراپتیان، بازرگان ارمنی-روسی داشت. حامیان این جنبش که رهبرش در حبس خانگی است، از ۱۳/۲ درصد به ۷/۲ درصد کاهش یافته‌اند.