چین رهبرانش را چطور انتخاب می‌کند؟

هر ۵ سال یکبار توجه جهانیان به چین و کنگره حزب کمونیست معطوف می‌شود. در این کنگره مشخص می‌شود که چه کسی رهبری و هدایت این کشور با بیش از ۱.۳ میلیارد نفر را به عهده می‌گیرد.

سئوال‌هایی هم از مدت‌ها پیش مطرح است. چه افرادی وارد پولیتبورو (دفتر سیاسی) حزب کمونیست چین می‌شوند؟ آیا متحدان آقای شی، بیش از پیش قدرت می‌گیرند؟ آیا ممکن است شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین که طبق سنت، مدت حکومتش باید ۵ سال دیگر به پایان برسد، کماکان در قدرت بماند؟

بیشتر مردم چین در انتخاب کادر رهبری جدید چین نقش و رایی ندارند و نمی‌توانند در باره گروهی که سکان هدایت دومین اقتصاد بزرگ دنیا را به عهده می‌گیرند، نقش مستقیم و فعالی داشته باشند.

نوزدهمین کنگره حزب کمونیست چین از امروز، ۱۸ اکتبر آغاز شده و انتظار می‌رود تغییرات مهم و چشمگیری در کادر رهبری چین صورت گیرد، اگرچه شی‌جین‌پینگ، رهبر حزب و رئیس‌جمهوری چین با احتمال بسیار بالایی همچنان در این نقش به وظایف خود ادامه خواهد داد.

کنگره حزب کمونیست چه کاری می‌کند؟

نمایندگان حزب کمونیست چین از اقصی نقاط این کشور در تالار خلق در پکن دیدار می‌کنند.

حزب ۲۳۰۰ نماینده دارد اما ۲۲۸۷ نفر از آنها در این نشست مهم شرکت می‌کنند. گزارش‌ها حاکی از آن است که سیزده نفر به دلیل "رفتار نامناسب" امکان شرکت نیافته‌اند.

این افراد، پشت درهای بسته اعضای قدرتمند کمیته مرکزی حزب کمونیست چین را انتخاب می‌کنند. دویست نفر برای این کمیته انتخاب می‌شوند.

این کمیته، ۲۵ عضو پولیتبورو را انتخاب می‌کنند که از میان این افراد کمیته دایمی دفتر سیاسی حزب برگزیده می‌شوند. اعضای این کمیته معمولا بین ۵ تا ۹ نفر هستند و در حال حاضر هفت عضو دارد.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، لی که چیانگ، نخست‌وزیر، جانگ ده جیانگ، دبیر حزبی کمیته دایمی، یو جنگ شنگ، رئیس کنفرانس مشورت سیاسی، لیو یون شان، دبیر ارشد دبیرخانه مرکزی حزب کمونیست چین، وانگ چی شان، دبیر کمیته مرکزی بازرسی انضباطی (و مسئول مبارزه با فساد) و جانگ گائو لی، معاون نخست وزیر اعضای کمیته دایمی دفتر سیاسی هستند.

چه انتظاری از نشست امسال می‌رود؟

نوزدهمین کنگره حزب کمونیست چین از دو نظر قابل توجه است.

در سال‌های اخیر حزب کمونیست چین به طور غیر رسمی برای برخی سمت‌ها محدودیت سنی گذاشته است. انتظار می‌رود بسیاری از اعضای دفتر سیاسی حزب به دلیل رسیدن به ۶۸ سالگی ( سن غیر رسمی برای بازنشستگی از مناصب بالا) کناره‌گیری کنند.

وانگ چی شان، مسئول مبارزه با فساد از جمله افرادی است که احتمال کنار رفتن او وجود دارد البته ممکن است با توجه به این که او از متحدان رئیس‌جمهوری چین است، کماکان عضو دفتر سیاسی باقی بماند.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین ۶۴ ساله و لی که چیانگ ۶۲ ساله هستند.

احتمال دارد در پایان کنگره نوزدهم، با چهره‌های جدیدی در سیاست چین آشنا شویم که ممکن است یکی از آنها پنج سال بعد، جای شی جین‌پینگ را بگیرد.

البته اخیرا گزارش‌هایی منتشر شده که در آنها گفته شده ممکن است شی جین‌پینگ بیشتر از مدت معمول در سمت خود باقی بماند.

روسای جمهوری چین معمولا برای دو دوره ۵ ساله انتخاب می‌شوند اما برخی بر این باورند که آقای شی ممکن است این سنت را تغییر دهد.

موقعیت شی جین‌پینگ تغییر می‌کند؟

به احتمال قوی، قدرت شی‌ جین‌پینگ بیش از پیش افزایش خواهد یافت و او جایگاهش را مستحکم‌تر می‌کند.

از زمان به قدرت رسیدن آقای شی در سال ۲۰۱۲، او سمت‌های مهم متعددی را به عهده داشته است. شی جین‌پینگ "هسته" حزب کمونیست چین لقب گرفته است. او را اکنون در زمره افرادی چون مائو تسه‌دونگ و دنگ شیائوپینگ قرار می‌دهند.

به احتمال قوی متحدان آقای شی، سمت‌های مهم رهبری حزب را در اختیار خواهند گرفت.

چنین کاری و تثبیت سیاست‌های او باعث می‌شود آقای شی جایگاهی معادل مائو در تاریخ معاصر چین بیابد.

آقای شی از سال ۲۰۱۲، نهضتی برای مقابله با فساد در چین به راه انداخته و با بسیاری از مقام‌ها در رده بالا و پایین برخورد کرده، اگرچه شماری این برخورد را به برخورد سیاسی با منتقدان و مخالفان تفسیر کرده‌اند.

در این عملیات تا کنون با بیش از یک میلیون نفر برخورد انضباطی شده است. بسیاری از مخالفان از کار کنار گذاشته شده‌اند.

همچنین در این سال‌ها، جنبشی با عنوان "مکتب شی" راه‌اندازی شده که باورهای رئیس‌جمهوری چین را تبلیغ می‌کند. این جنبش با آهنگ‌های حماسی و خطاب قرار دادن رئیس‌جمهوری چین با عناوینی چون شی دادا (عمو شی) از او ستایش می‌کند.

پیامدهای کنگره حزب کمونیست چین برای بقیه جهان چیست؟

تحلیلگران مسایل چین بر این باورند که تغییر اساسی در کمیته دایمی دفتر سیاسی حزب کمونیست به منزله تغییر در سیاست‌های این کشور قلمداد خواهد شد و حضور آقای شی در جایگاه رهبری برای اطمینان خاطر یافتن از ثبات کشور خواهد بود.

در چین، برنامه پنج ساله اصلاحات اقتصادی همزمان با برنامه مبارزه با فساد در حال اجرا است. البته در همین دوره زمامداری آقای شی، این کشور به سوی استبداد چرخش داشته است.

همچنین انتظار می‌رود چین در سال‌های آینده، نقش بیشتر و برجسته‌تری در مسایل جهانی و منطقه‌ای ایفا کند. مسایلی مانند ساخت جزایر مصنوعی در دریای جنوبی چین، راه ابریشم جدید و تلاش برای جای گرفتن به عنوان ابرقدرت جایگزین آمریکا از جمله تلاش‌های چین هستند.

اما یک مساله مهم دیگر هم وجود دارد که ممکن است برای چین و حاکمانش دردسرساز باشد.

بحران کره شمالی و این سئوال که دولتمردان چینی با این همسایه خود چه خواهند کرد.

برخی ناظران بر این باورند که چین به سیاست فعلی خود حتی پس از انتخاب کادر رهبری جدید ادامه خواهد داد. کادر رهبری جدید هم در هر صورت درگیر بحثی درونی برای نحوه تعامل با همسایه "دردسرساز" خود خواهد بود.

شی جین‌پینگ کیست؟

آقای شی پسر یک رهبر سابق است و به همین خاطر لقب ""آقازاده" دارد. او از همان جوانی با الفبای سیاست چین آشنا شده است.

او فرزند شی ژونگ شان، یکی از انقلابیون کهنه کار و بنیانگذاران حزب کمونیست است.

شی ژونگ شان پیش از انقلاب فرهنگی در سال ۱۹۶۲ از پست معاونت نخست وزیر پاکسازی شد و نهایتا به زندان افتاد.

شی جین‌پینگ در سال ۱۹۵۳ به دنیا آمده و در دانشگاه در رشته مهندسی شیمی تحصیل کرده و در سال ۱۹۷۴ به حزب کمونیست پیوسته است.

از او معمولا به عنوان فردی که به صراحت حرف می‌زند یاد شده است.

همسر او پنگ لی‌یوان یک خواننده موسیقی محلی است و در چین از شهرت زیادی برخودار است.