در مورد حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران چه میدانیم
منبع تصویر، AFP via Getty Images
ایالات متحده و اسرائیل حملهای را علیه ایران آغاز کردهاند.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، از «عملیات بزرگ رزمی» که در حال انجام است سخن گفت و از نیروهای نظامی ایران خواست سلاحهای خود را زمین بگذارند.
پیشتر، وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرده بود که اسرائیل «حملهای پیشدستانه» علیه ایران انجام داده است؛ انفجارهایی نیز در سراسر این کشور شنیده شده است.
این تحولات پس از هفتهها تهدید و مذاکرات درباره برنامهٔ هستهای ایران رخ میدهد.
در ایران چه اتفاقی افتاده است؟
کمی پس از ساعت ۰۹:۳۰ صبح به وقت تهران، رسانههای ایرانی از وقوع انفجارهایی در پایتخت خبر دادند. تصاویری که بیبیسی مشاهده کرده نشان میدهد دود بر فراز میدان جمهوری و میدان حسنآباد تهران دیده میشود.
انفجارها در چند شهر ديگر سراسر كشور نيز شنيده شدهاند؛ از جمله اصفهان، قم، كرج و كرمانشاه. ميزان تلفات يا آسيبديدگان احتمالی در حال حاضر نامشخص است.
به گفته خبرگزاری تسنيم، حريم هوايی ايران از زمان اين حملات بسته شده است.
دونالد ترامپ اين عمليات را «بسيار گسترده و ادامهدار» توصيف كرده است.
چند تصوير ويدئويی تأييدشده ستونهای دود را در نقاط مختلف تهران نشان میدهند.
بخش راستیآزمايی بیبیسی يكی از اين ويدئوها را در فاصلهای كمتر از يك كيلومتر از «بیت رهبری»، دفتر آيتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی مكانيابی كرده است. از زاويه اين تصوير مشخص نيست كه آيا اصابت مستقيمی به ساختمان رخ داده است يا نه.
يك تصوير تاييد شده ديگر از همان منطقه ستونهای ضخيم و تيره دود را بالای ساختمانهای مسكونی و فروشگاههای كوچك مواد غذايی نشان میدهد. گزارشهايی نيز از حملات در نقاط ديگر كشور منتشر شده است.
آمریکا و اسرائیل چه گفتهاند؟
دونالد ترامپ ویدیویی در شبکه تروت سوشال منتشر و مشارکت آمریکا را تائید کرد.
او گفت: «مدتی پیش، ارتش ایالات متحده عملیات بزرگ رزمی را در ایران آغاز کرد.»
او افزود: «هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از بین بردن تهدیدهای قریبالوقوع از سوی رژیم ایران است» و تاکید کرد که هدف واشنگتن این است که «اطمینان حاصل کند ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
او همچنین به مردم ایران گفت که در پناه بمانند و از خانههای خود خارج نشوند.
او گفت: «وقتی کار ما تمام شد، حکومت خود را به دست بگیرید. این حکومت متعلق به شما خواهد بود. این احتمالاً تنها فرصت شما برای نسلها خواهد بود.»
نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو نیز بهطور مشابه از همه مردم ایران خواست «یوغ استبداد را کنار بزنند و ایرانی آزاد و صلحآمیز را رقم بزنند.»
او ضمن تشکر از دونالد ترامپ، بار دیگر تاکید کرد که ایران «نباید به سلاح هستهای مجهز شود، سلاحی که به آن اجازه میدهد تمام بشریت را تهدید کند.»
او گفت: «اقدام مشترک ما شرایطی را ایجاد خواهد کرد تا مردم شجاع ایران سرنوشت خود را به دست بگیرند.»
او همچنین به شهروندان اسرائیلی توصیه کرد که دستورالعملهای مقامات را دنبال کنند.
پیشتر، وزیر دفاع اسرائیل «وضعیت فوقالعادهٔ ویژه و دائمی» را در سراسر اسرائیل اعلام کرده بود.
ایران چگونه واکنش نشان داده است؟
ارتش اسرائیل میگوید موشکهایی را که از سوی ایران به سمت اسرائیل شلیک شده شناسایی کرده و اعلام کرده است که در حال «رهگیری و حمله به تهدیدها در صورت لزوم» است.
در شهر حیفا و نقاط دیگری از اسرائیل صدای انفجار شنیده شده، اما هنوز مشخص نیست که این صداها ناشی از اصابت بوده یا رهگیری.
در بخشهای دیگری از منطقه، خبرگزاری دولتی بحرین گزارش داد که مرکز خدمات ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین «هدف حملهٔ موشکی» قرار گرفته است.
این خبر پس از آن منتشر شد که وزارت کشور بحرین اعلام کرد آژیرهای اضطراری به صدا درآمده و از ساکنان خواسته شده آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین مکان امن بروند.
پس از آنکه در دوحه، پایتخت، صدای انفجار شنیده شد، وزارت دفاع قطر اعلام کرد که «چندین حمله به خاک کشور را با موفقیت دفع کرده است».
این کشور میزبان بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه، یعنی پایگاه هوایی العدید است.
در همین حال، امارات متحده عربی حمله ایران به خاک خود را که به گفته آنها منجر به کشته شدن یک نفر پس از سقوط بقایای موشکهای رهگیری شده توسط پدافند هوایی آنها شد، محکوم کرد. امارات گفته است چندین موشک با موفقیت رهگیری شدهاند.
به اسرائیلیها هشدار داده شده که مگر در موارد ضروری از تجمعات و رفتن به مدرسه و محل کار خودداری کنند.
مقامات گفتهاند این دستورالعمل تا ساعت ۲۰:۰۰ روز دوشنبه برقرار است.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، حریم هوایی اسرائیل نیز به روی پروازهای غیرنظامی بسته شده است.
اختلال در سفرها در منطقه
برخی خطوط هوایی بینالمللی پروازهای خود را در بخشهایی از خاورمیانه تعلیق کردهاند.
هواپیمایی آلمانی لوفتهانزا اعلام کرد که پروازهای رفتوبرگشت به دوبی را فعلا متوقف کرده و همچنین پروازها به پایتختهای اسرائیل، لبنان و عمان را تا ۷ مارس تعلیق کرده است.
ویز ایر نیز بهطور مشابه پروازهای خود را تا ۷ مارس در اسرائیل، دوبی، ابوظبی و امان متوقف کرده است.
ویرجین آتلانتیک اعلام کرد که بهطور موقت از عبور از حریم هوایی عراق خودداری خواهد کرد و یک پرواز روز شنبه از لندن به دوبی را لغو کرده است.
به گزارش رسانههای دولتی، اداره هوانوردی کویت اعلام کرده که تمام پروازها به ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف میکند.
برخی کشورهای منطقه از جمله عراق و اردن نیز حریم هوایی خود را بستهاند. امارات متحده عربی اعلام کرده که حریم هوایی خود را «بهطور موقت» به عنوان اقدامی احتیاطی بسته است.
در همین حال، وزارت خارجهٔ بریتانیا در راهنمای سفر خود برای اردن، سوریه، لبنان، عراق، یمن، ترکیه، عربستان سعودی و عمان به مسافران توصیه کرده که «هوشیار بمانند، از توصیههای مقامات محلی پیروی کنند و در صورت توصیه، پناه بگیرند.»
واکنش جهان چگونه بوده است
فولكر تورك، کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد خواستار «خويشتنداری و درخواست از همه طرفها برای بازگشت به عقلانيت، كاهش تنش و بازگشت به ميز مذاكره» شده است.
او گفت: «من حملات نظامی امروز صبح در سراسر ايران توسط اسرائيل و ايالات متحدهٔ امريكا و حملات تلافیجويانه پس از آن از سوی ايران را محكوم میكنم. در هر درگيری مسلحانه، اين غيرنظاميان هستند كه در نهايت بيشترين هزينه را میپردازند.» او يادآوری كرد كه حفاظت از غيرنظاميان طبق حقوق بينالملل «بسيار مهم» است.
کایا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، تحولات اخیر را «خطرناک» توصیف کرده است.
او در بیانیهای در شبکه ایکس گفت: «اتحادیه اروپا تحریمهای شدیدی علیه ایران اعمال کرده و از راهحلهای دیپلماتیک، از جمله در موضوع هستهای، حمایت کرده است.» او افزود که با وزیران خارجه اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه گفتوگو کرده است.
او تأکید کرد: «حفاظت از غیرنظامیان و رعایت حقوق بینالملل بشردوستانه یک اولویت است.»
یک سخنگوی دولت بریتانیا گفت که این کشور نمیخواهد «تنشها به یک درگیری گسترده منطقهای تبدیل شود».
در این بیانیه آمده است: «اولویت فوری ما امنیت شهروندان بریتانیایی در منطقه است»، اما همچنین اضافه شده: «ما آمادهایم از منافع خود محافظت کنیم.»
كيیر استارمر، نخست وزیر بریتانیا جلسه کبرا، کمیته اضطراری دولت بریتانیا را برگزار كرده و انتظار میرود در طول روز با متحدان این کشور تماسهای متعددی داشته باشد. بنابر اطلاعات موجود، بريتانيا در حملات امريكا و اسرائيل مشاركت نداشته است.
در همین حال، روسیه حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کرده و آن را «اقدامی بیپروا» خوانده است.
وزارت امور خارجه روسیه با اشاره به مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا گفته است «این حملات، که بار دیگر با پوشش آغاز دوباره روند مذاکرات انجام میشود، قابل محکومیت است».
این بیانیه همچنین از جامعه بینالمللی خواست تا آنچه را «اقدامات غیرمسئولانه با هدف تضعیف صلح، ثبات و امنیت» در منطقه خوانده، مورد ارزیابی قرار دهد.
