حملات تلافی‌جویانه ایران پرسش‌هایی را درباره پدافند هوایی آمریکا مطرح می‌کند

ایران پایگاه نیروی دریایی آمریکا در بحرین را هدف قرار داده و این موضوع نشان‌دهنده شکاف‌هایی در دفاع هوایی است؛ مساله‌ای که واشنگتن و متحدانش در منطقه را نگران خواهد کرد.

ویدیوها نشان می‌دهد که موشک‌ها و پهپادها به اطراف مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین اصابت کرده‌اند.

تا این لحظه گزارشی از تلفات منتشر نشده است. احتمالا ارتش آمریکا پیش‌تر از حمله آگاه شده و برای تخلیه نیروها تدابیری اندیشیده است.

تام شارپ، فرمانده پیشین نیروی دریایی بریتانیا، می‌گوید بحرین احتمالا از نظر ایران یک هدف پر سر و صدا به شمار می‌آمد که در گذشته سامانه‌های پدافندی نسبتا محدودی داشته است.

به‌نظر می‌رسد این موضوع اکنون در ویدیویی برجسته شده که نشان می‌دهد یک پهپاد نسبتا کم سرعت شاهد ساخت ایران توانسته از دفاع‌های هوایی عبور کند. در اوکراین، چنین پهپادهایی را اغلب می‌توان با یک تیربار سنگین ساده سرنگون کرد.

در هفته‌های گذشته، گزارش شده که آمریکا سامانه‌های پدافند هوایی بیشتری، از جمله سامانه‌های پیشرفته تاد و پاتریوت را به منطقه منتقل کرده است؛ سامانه‌هایی که قادر به انهدام موشک‌های بالستیک هستند. اما این سامانه‌ها هم گران‌قیمت‌اند و هم تعدادشان محدود است.

برای مقایسه، اوکراین کمتر از ۱۰ آتشبار پاتریوت دارد و با این حال همچنان در دفاع از پایتخت، کی‌یف، با مشکل روبه‌روست.

احتمالا آمریکا هنوز هم تعداد کافی از این سامانه‌ها برای حفاظت از تمامی پایگاه‌های نظامی و منافعش در خاورمیانه در اختیار ندارد.

نیروی دریایی آمریکا همچنین حدود یک دوجین ناوشکن کلاس آرلی برک را در خلیج فارس و شرق مدیترانه مستقر کرده است.

این ناوشکن‌های پدافند هوایی قادرند پهپادها و موشک‌های بالستیک را نیز ساقط کنند.

آنها پیش‌تر در دریای سرخ علیه شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن کارایی خود را ثابت کرده‌اند. بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، آمریکا حدود ۴۰۰ پهپاد و موشک حوثی‌ها را رهگیری و منهدم کرده است.

جنگنده‌های آمریکایی که به منطقه اعزام شده‌اند نیز توانایی رهگیری پهپادها و موشک‌ها را دارند. اکنون بیش از ۱۰۰ جنگنده آمریکایی در منطقه مستقر است.

اما حتی این توان قابل توجه هم احتمالا برای جلوگیری کامل از موفقیت ایران در حمله به برخی اهداف کافی نخواهد بود.

پیش از تازه‌ترین حملات آمریکا و اسرائیل، ایران احتمالا حدود ۲ هزار موشک بالستیک کوتاه‌برد در اختیار داشت. ایران تعداد بسیار بیشتری پهپاد انتحاری نیز دارد.

پهپاد شاهد ایران به روسیه صادر شده و همچنان خرابی‌های گسترده‌ای در سراسر اوکراین ایجاد می‌کند. روسیه اکنون ماهانه هزاران فروند از این پهپادها را تولید می‌کند و به‌نظر می‌رسد در پیشبرد توان فنی آنها نیز به ایران کمک کرده است.

آقای شارپ می‌گوید در دورانی که در نیروی دریایی بریتانیا خدمت می‌کرد، آنها بازی‌های جنگی‌ای انجام می‌دادند که در آن حمله احتمالی ایران به پایگاه‌های نظامی در خاورمیانه را شبیه‌سازی می‌کردند. در برخی از این سناریوها، موشک‌ها و پهپادها ناگزیر از خلال سامانه‌های دفاع هوایی محدود عبور می‌کردند.

او می‌گوید: «اگر ایرانی‌ها در صورتی که احساس کنند رژیم در معرض تهدید است، همه‌چیز را با تمام توان و سرعت، یک‌جا شلیک کنند، آمریکا بالاخره موشک‌های رهگیر تاد و پاتریوتش تمام می‌شود.»

آقای شارپ همچنین می‌گوید توان پهپادی و موشکی ایران «به‌شدت پراکنده» است.

اما ادموند فیتون-براون، پژوهشگر ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، مؤسسه‌ای پژوهشی در آمریکا که بر سیاست خارجی تمرکز دارد، می‌گوید نشانه‌هایی وجود دارد که با وجود آمادگی ایران برای تلافی، شاید این کشور نخواهد درگیری را به سطحی گسترده‌تر بکشاند.

به گفتهٔ او هنوز روشن نیست حملات سال گذشته آمریکا و اسرائیل تا چه اندازه به برخی از توانایی‌های نظامی ایران آسیب زده‌اند.

او اضافه می‌کند: «نشانه‌های اولیه این است که واکنش ایران از نظر ابعاد، نسبتا محدود بوده است.»

او یادآوری می‌کند که آمریکا پس از یک سال هدف قرار دادن حوثی‌ها در یمن، توان آنها برای شلیک موشک و پهپاد را تضعیف کرد، اما نتوانست به‌طور کامل نابودش کند.

جنگ‌هایی که فقط از راه هوا انجام می‌شوند، به‌ندرت به پیروزی قطعی یا تغییر رژیم منجر می‌شوند.

کارزار بمباران ناتو در لیبی در سال ۲۰۱۱ شاید یکی از معدود استثناها باشد، هرچند در آن مورد هم پس از سرنگونی حکومت، کشور به آشوب کشیده شد.

ایران همچنین توانایی‌های قابل توجهی برای حمله به نیروی دریایی آمریکا دارد، البته اگر در برد مناسب قرار بگیرد. ایران ذخایر بزرگی از موشک‌های ضدکشتی در اختیار دارد و علاوه بر آن قایق‌های تندرو و بدون‌سرنشین تندرو نیز دارد. پرسش بی‌پاسخ دیگری هم وجود دارد: این‌که آیا چین در چند ماه اخیر کمکی نظامی به ایران ارائه کرده یا نه.

دنیل بایمن، از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در واشنگتن، می‌گوید حملات اولیه ممکن است به رهبری ایران و دارایی‌های نظامی‌اش آسیب بزند، اما آمریکا «ممکن است در ادامه عملیات به مشکل بخورد، در حالی که راه اصلی بقای ایران صرفا تاب‌آوردن است.»

اوکراین یادآور اهمیت دفاع هوایی است. این موضوع همچنان مهم‌ترین درخواست ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، از متحدانش است.

اوکراین همچنین نشان می‌دهد دفاع در برابر حملات پیچیده متشکل از صدها پهپاد و ده‌ها موشک چقدر دشوار است. آمریکا منابع بیشتری دارد و همراه با اسرائیل کارخانه‌های تولید پهپاد و موشک ایران و محل‌های پرتاب آنها را هدف قرار خواهد داد.

اما از بین بردن کامل این تهدید کار ساده‌ای نخواهد بود. یک جنگ طولانی نه‌فقط برای ایران، بلکه برای ذخایر و منابع تسلیحاتی امریکا، در جنگی دور از خانه، چالش‌برانگیز خواهد بود.